Adhyaya 175

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले भृगुक्षेत्रस्य मध्यतः । कपिलेश्वरं तु विख्यातं विशेषात्पापनाशनम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, କପିଲେଶ୍ୱର ବିଶେଷଭାବେ ପାପନାଶକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 2

योऽसौ सनातनो देवः पुराणे परिपठ्यते । वासुदेवो जगन्नाथः कपिलत्वमुपागतः

ପୁରାଣରେ ପରିପଠିତ ସେଇ ସନାତନ ଦେବ—ବାସୁଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ—କପିଲତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 3

पातालं सुतलं नाम तस्यैव नितलं ह्यधः । गभस्तिगं च तस्याधो ह्यन्धतामिस्रमेव च

ପାତାଳଲୋକ ‘ସୁତଳ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାହାର ତଳେ ନିତଳ ଅଛି। ତାହାର ତଳେ ଗଭସ୍ତିଗ, ଏବଂ ଆଉ ତଳେ ଅନ୍ଧ-ତାମିସ୍ର ଲୋକ ଅଛି।

Verse 4

पातालं सप्तमं यच्च ह्यधस्तात्संस्थितं महत् । वसते तत्र वै देवः पुराणः परमेश्वरः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ ଯେ ମହାନ ସପ୍ତମ ପାତାଳ—ସେଠାରେ ହିଁ ପୁରାତନ ଦେବ, ପରମେଶ୍ୱର ବସନ୍ତି।

Verse 5

स ब्रह्मा स महादेवः स देवो गरुडध्वजः । पूज्यमानः सुरैः सिद्धैस्तिष्ठते ब्रह्मवादिभिः

ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ମହାଦେବ, ସେଇ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ। ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

Verse 6

वसतस्तस्य राजेन्द्र कपिलस्य जगद्गुरोः । विनाशं चाग्रतः प्राप्ताः क्षणेन सगरात्मजाः

ହେ ରାଜାଧିରାଜ! ଜଗଦ୍ଗୁରୁ କପିଳ ସେଠାରେ ବସୁଥିବାବେଳେ, ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ବିନାଶ ପାଇଲେ।

Verse 7

भस्मीभूतांस्तु तान्दृष्ट्वा कपिलो मुनिसत्तमः । जगाम परमं शोकं चिन्त्यमानोऽथ किल्बिषम्

ସେମାନେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କପିଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ ଏବଂ ତେବେ ଘଟିଥିବା ଦୋଷକୁ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ।

Verse 8

सर्वसङ्गपरित्यागे चित्ते निर्विषयीकृते । अयुक्तं षष्टिसहस्राणां कर्तं मम विनाशनम्

ମୋର ଚିତ୍ତ ସର୍ବସଙ୍ଗ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ବିଷୟଶୂନ୍ୟ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ରଙ୍କ ବିନାଶର କର୍ତ୍ତା ହେବା ମୋ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।

Verse 9

कृतस्य करणं नास्ति तस्मात्पापविनाशनम् । गत्वा तु कापिलं तीर्थं मोचयाम्यघमात्मनः

ଯାହା ହୋଇଗଲା ତାହା ପୁନଃ କରାଯାଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ପାପବିନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ କାପିଲ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ଆତ୍ମାର ଅଘ ମୋଚନ କରିବି।

Verse 10

पातालं तु ततो मुक्त्वा कपिलो मुनिसत्तमः । तपश्चचार सुमहन्नर्मदातटमास्थितः

ତାପରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କପିଲ ପାତାଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନର୍ମଦାତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଅତିମହାନ ତପ କଲେ।

Verse 11

व्रतोपवासैर्विविधैः स्नानदानजपादिकैः । परं निर्वाणमापन्नः पूजयन्रुद्रमव्ययम्

ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ-ଉପବାସ, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଅବ୍ୟୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସେ ପରମ ନିର୍ବାଣ (ମୋକ୍ଷ) ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 12

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । गोसहस्रफलं तस्य लभते नात्र संशयः

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହଜାର ଗୋଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 13

ज्येष्ठमासे तु सम्प्राप्ते शुक्लपक्षे चतुर्दशी । तत्र स्नात्वा विधानेन भक्त्या दानं प्रयच्छति

ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାସ ଆସିଲେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିରେ ଦାନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 14

पात्रभूताय विप्राय स्वल्पं वा यदि वा बहु । अक्षयं तत्फलं प्रोक्तं शिवेन परमेष्ठिना

ପାତ୍ରଭୂତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅଳ୍ପ ହେଉ କି ବହୁ, ତାହାର ଫଳ ଅକ୍ଷୟ—ଏହି କଥା ପରମେଶ୍ୱର ଶିବ କହିଛନ୍ତି।

Verse 15

अङ्गारकदिने प्राप्ते चतुर्थ्यां नवमीषु च । स्नानं करोति पुरुषो भक्त्योपोष्य वराङ्गना

ହେ ବରାଙ୍ଗନା! ଅଙ୍ଗାରକ (ମଙ୍ଗଳ) ଦିନରେ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥୀ ଓ ନବମୀ ତିଥିରେ ଯେ ପୁରୁଷ ଭକ୍ତିରେ ଉପବାସ ରଖି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ।

Verse 16

रूपमैश्वर्यमतुलं सौभाग्यं संततिं पराम् । लभते सप्तजन्मानि नित्यं नित्यं पुनः पुनः

ସେ ଅତୁଳ ରୂପ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ସୌଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରେ—ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ନିତ୍ୟ ନିତ୍ୟ, ପୁନଃ ପୁନଃ।

Verse 17

पौर्णमास्याममावास्यां स्नात्वा पिण्डं प्रयच्छति । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्ता यान्ति सुरालयम्

ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ସ୍ନାନ କରି ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ, ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହି ସୁରାଳୟକୁ ଗମନ କରନ୍ତି।

Verse 18

तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या दद्याद्दीपं सुशोभनम् । जायते तस्य राजेन्द्र महादीप्तिः शारीरजा

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଭକ୍ତିଭାବେ ସୁଶୋଭିତ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରେ, ତାହାର ଦେହରେ ମହାତେଜ—ଅନ୍ତଃପ୍ରକାଶ—ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Verse 19

तत्र तीर्थे मृतानां तु जन्तूनां सर्वदा किल । अनिवर्तिका भवेत्तेषां गतिस्तु शिवमन्दिरात्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ ପ୍ରାଣୀ ଦେହତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗତି ନିଶ୍ଚୟ ଅନିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଶିବଧାମରୁ ତାଙ୍କର ପୁନଃ ଅଧୋଗତିକୁ ଫେରା ନାହିଁ।

Verse 175

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ। (ଅଧ୍ୟାୟ-ଚିହ୍ନ)