Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

वित्रस्तरूपं प्रबभौ क्षणेन संहर्तुमिच्छेत्किमयं त्रिलोकीम् । सार्धं त्वया सप्तभिरर्णकैश्च जनस्तपः सत्यमभिप्रयाति

Transliteration

vitrastarūpaṃ prababhau kṣaṇena saṃhartumicchetkimayaṃ trilokīm | sārdhaṃ tvayā saptabhirarṇakaiśca janastapaḥ satyamabhiprayāti

Translation

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—କି ସେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକୀକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି? ତୁମ ସହିତ ସାତ ସମୁଦ୍ର ସହ ଜଗତର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତପ ଓ ସତ୍ୟକୁ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ ଭାବି ସେଥିପାଇଁ ଧାଉଛନ୍ତି।

Word by Word

• वित्रस्तरूपम्: frightened form
• वित्रस्तरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वित्रस्त (कृदन्त, √त्रस्) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण-समासः (वित्रस्तं रूपं यस्य/यत्)

• प्रबभौ: shone forth / appeared
• प्रबभौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• क्षणेन: in an instant
• क्षणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; कालवाचक-करणे

• संहर्तुम्: to destroy/withdraw
• संहर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: सम्+√हृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive/तुमन्त), क्रियार्थक

• इच्छेत्: would wish
• इच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशवाचक

• त्रिलोकीम्: the three worlds
• त्रिलोकीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः लोकाः)

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sambandha (Association/संबन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-उपपद (with/together)

• त्वया: with you / by you
• त्वया: Sahakari (Associate/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया (3rd), एकवचन

• सप्तभिः: with seven
• सप्तभिः: Sahakari (Associate/सहकारी)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्याविशेषण

• अर्णकैः: with the Arṇakas (a group/name)
• अर्णकैः: Sahakari (Associate/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: अर्णक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• जनः: the person/people
• जनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अभिप्रयाति: attains / goes towards
• अभिप्रयाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि+प्र+√या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Ṛṣis (addressing Brahmā)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (contextual)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/śaunakādaya (outer frame; not stated in verse)

Visual Art Cues

Scene: A terrifying cosmic form suddenly manifests; devas and beings recoil, while the seven oceans surge as if drawn toward dissolution; the mood shifts to collective refuge in tapas and satya.

Characters & Entities

• Brahmā
• Ṛṣis
• Seven oceans
• Trailokya (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In times of fear, dharma points to satya (truth) and tapas (disciplined practice) as stabilizing refuges.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is identified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

It alludes generally to tapas and satya (austere discipline and truthfulness), but gives no specific rite or vow.