Adhyaya 148

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थमङ्गारकं शिवम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହୀପାଳ! ତତ୍ପରେ ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ଅଙ୍ଗାରକ’ ଶିବତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ; ଏହା ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକର।

Verse 2

चतुर्थ्यङ्गारकदिने संकल्प्य कृतनिश्चयः । स्नायादस्तं गते सूर्ये सन्ध्योपासनतत्परः

ଯେତେବେଳେ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି ଅଙ୍ଗାରକବାର (ମଙ୍ଗଳବାର) ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ସଙ୍କଳ୍ପ କର; ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନାରେ ନିମଗ୍ନ ରୁହ।

Verse 3

पूजयेल्लोहितं भक्त्या गन्धमाल्यविभूषणैः । संस्थाप्यस्थण्डिले देवं रक्तचन्दनचर्चितम्

ଭକ୍ତିସହ ଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଲୋହିତ (କୁଜ/ଅଙ୍ଗାରକ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲରେ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ରକ୍ତଚନ୍ଦନରେ ଲେପନ କର।

Verse 4

अङ्गारकायेति नमः कर्णिकायां प्रपूजयेत् । कुजाय भूमिपुत्राय रक्ताङ्गाय सुवाससे

କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ‘ଅଙ୍ଗାରକାୟ ନମଃ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଶେଷ ପୂଜା କର; କୁଜ, ଭୂମିପୁତ୍ର, ରକ୍ତାଙ୍ଗ ଓ ସୁବାସ (ସୁବସ୍ତ୍ରଧାରୀ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 5

हरकोपोद्भवायेति स्वेदजायातिबाहवे । सर्वकामप्रदायेति पूर्वादिषु दलेषु च

ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନ୍ୟ ଦଳଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ରମେ ‘ହରକୋପୋଦ୍ଭବ’, ‘ସ୍ୱେଦଜ’, ‘ଅତିବାହୁ’ ଓ ‘ସର୍ବକାମପ୍ରଦ’—ଏହି ନାମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

एवं सम्पूज्य विधिवद्दद्यादर्घ्यं विधानतः । भूमिपुत्र महावीर्य स्वेदोद्भव पिनाकिनः

ଏଭଳି ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂଜନ କରି ପରେ ବିଧାନାନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ—‘ହେ ଭୂମିପୁତ୍ର! ହେ ମହାବୀର୍ୟ! ହେ ପିନାକୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ସ୍ୱେଦୋଦ୍ଭବ!’ ବୋଲି।

Verse 7

अङ्गारक महातेजा लोहिताङ्ग नमोऽस्तु ते । करकं वारिसंयुक्तं शालितंदुलपूरितम्

ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅଙ୍ଗାରକ! ହେ ଲୋହିତାଙ୍ଗ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଜଳଭରା କରକ ପାତ୍ରକୁ ଶାଳି ଚାଉଳ ଦାଣାରେ ପୂରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

सहिरण्यं सवस्त्रं च मोदकोपरि संस्थितम् । ब्राह्मणाय निवेद्यं तत्कुजो मे प्रीयतामिति

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ, ମୋଦକର ଉପରେ ରଖି ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି—‘କୁଜ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

अर्घं दत्त्वा विधानेन रक्तचन्दनवारिणा । रक्तपुष्पसमाकीर्णं तिलतंदुलमिश्रितम्

ବିଧାନାନୁସାରେ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ-ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ତାହାକୁ ଲାଲ ପୁଷ୍ପରେ ଛିଟାଇ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦାଣା ମିଶାଇ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

कृत्वा ताम्रमये पात्रे मण्डले वर्तुले शुभे । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यां धरणीं गतः

ଶୁଭ ବୃତ୍ତାକାର ମଣ୍ଡଳରେ ତାମ୍ରପାତ୍ର ସଜାଇ, ସେହି ପାତ୍ରକୁ ଶିରେ ଧାରଣ କରି, ଜାନୁ ଗେଡ଼ି ଭୂମିକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବ।

Verse 11

मन्त्रपूतं महाभाग दद्यादर्घ्यं विचक्षणः । ततो भुञ्जीत मौनेन क्षारतिलाम्लवर्जितम्

ହେ ମହାଭାଗ, ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ। ତାପରେ କ୍ଷାର, ତିଳ ଓ ଅମ୍ଲ ବର୍ଜନ କରି ମୌନରେ ଭୋଜନ କରିବ।

Verse 12

स्निग्धं मृदुसमधुरमात्मनः श्रेय इच्छता । एवं चतुर्थे सम्प्राप्ते चतुर्थ्यङ्गारके नृप

ହେ ନୃପ, ଯେ ନିଜ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ସେ ସ୍ନିଗ୍ଧ, ମୃଦୁ ଓ ସମମଧୁର ନିବେଦନ ଦେବ। ଏଭଳି ଚତୁର୍ଥୀ ଆସିଲେ—ବିଶେଷକରି ମଙ୍ଗଳବାର (ଅଙ୍ଗାରକ) ଚତୁର୍ଥୀ ହେଲେ—ଏହି ହିଁ ବିଧି।

Verse 13

सौवर्णं कारयेद्देवं यथाशक्ति सुरूपिणम् । स्थापयेत्ताम्रके पात्रे गुडपीठसमन्विते

ଯଥାଶକ୍ତି ସୁରୂପ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେବମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରାଇ, ଗୁଡ଼ ପୀଠ ସହିତ ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 14

गन्धपुष्पादिभिर्देवं पूजयेद्गुडसंस्थितम् । ईशान्यां स्थापयेद्देवं गुडतोयसमन्वितम्

ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଗୁଡ଼ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ପରେ ଈଶାନ ଦିଗରେ ଗୁଡ଼-ଜଳ ସହିତ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 15

कासारेण तथाग्नेय्यां स्थापयेत्करकं परम् । रक्ततन्दुलसंमिश्रं नैरृत्यां वायुगोचरे

ସେହିପରି ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ କାସାରରେ ପୂରିତ ଉତ୍ତମ କରକ (କଳଶ) ସ୍ଥାପନ କରିବ। ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗରେ, ବାୟୁ-ଗୋଚର ସ୍ଥାନରେ, ରକ୍ତ ତଣ୍ଡୁଳ (ଲାଲ ଚାଉଳ) ମିଶ୍ରିତ (ପାତ୍ର) ରଖିବ।

Verse 16

स्थापयेन्मोदकैः सार्धं चतुर्थं करकं बुधः । सूत्रेण वेष्टितग्रीवं गन्धमाल्यैरलंकृतम्

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋଦକ ସହିତ ଚତୁର୍ଥ କରକ (କଳଶ) ସ୍ଥାପନ କରିବ। ତାହାର ଗ୍ରୀବା (ଗଳା) ସୂତ୍ରରେ ବେଷ୍ଟିତ ହେଉ ଏବଂ ଗନ୍ଧ-ମାଲ୍ୟରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହେଉ।

Verse 17

शङ्खतूर्यनिनादेन जयशब्दादिमङ्गलैः । रक्ताम्बरधरं विप्रं रक्तमाल्यानुलेपनम्

ଶଙ୍ଖ-ତୂର୍ୟର ନିନାଦ ଓ ‘ଜୟ’ ଆଦି ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦ ସହ, ରକ୍ତାମ୍ବରଧାରୀ, ରକ୍ତମାଲ୍ୟ ଓ ରକ୍ତ ଅନୁଲେପନଯୁକ୍ତ ବିପ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବ।

Verse 18

वेदिमध्यगतं वापि महदासनसंस्थितम् । सुरूपं सुभगं शान्तं सर्वभूतहिते रतम्

ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କୁ ବେଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ କିମ୍ବା ମହା ଆସନରେ ଆସୀନ କରିବ—ଯିଏ ସୁରୂପ, ସୁଭଗ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତହିତେ ରତ।

Verse 19

वेदविद्याव्रतस्नातं सर्वशास्त्रविशारदम् । पूजयित्वा यथान्यायं वाचयेत्पाण्डुनन्दन

ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ, ବ୍ରତ-ସ୍ନାନରେ ଶୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ ଜନଙ୍କୁ ଯଥାନ୍ୟାୟ ପୂଜା କରି, ପରେ ବିଧିମତେ ପାଠ କରାଇବ।

Verse 20

रक्तां गां च ततो दद्याद्रक्तेनानडुहा सह । प्रीयतां भूमिजो देवः सर्वदैवतपूजितः

ତାପରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଗାଈକୁ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବଳଦ ସହିତ ଦାନ କରି—“ସର୍ବଦେବତାପୂଜିତ ଭୂମିଜ ଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହିବ।

Verse 21

विप्रं प्रदक्षिणीकृत्य पत्नीपुत्रसमन्वितः । पितृमातृसुहृत्सार्द्धं क्षमाप्य च विसर्जयेत्

ପତ୍ନୀ ଓ ପୁତ୍ର ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପିତାମାତା ଓ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ସହ ଖ୍ଷମା ମାଗି ପରେ ସମ୍ମାନରେ ବିଦାୟ ଦେବ।

Verse 22

एवं कृतस्य तस्याथ तस्मिंस्तीर्थे विशेषतः । यत्पुण्यं फलमुद्दिष्टं तत्ते सर्वं वदाम्यहम्

ଏଭଳି କରାଯାଇଥିବା ସେହି କର୍ମର—ବିଶେଷତଃ ସେହି ତୀର୍ଥରେ—ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 23

सप्त जन्मानि राजेन्द्र सुरूपः सुभगो भवेत् । तीर्थस्यास्य प्रभावेन नात्र कार्या विचारणा

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ସୁରୂପ ଓ ସୁଭାଗ୍ୟବାନ ହୁଏ। ଏହା ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବ; ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 24

अकामो वा सकामो वा तत्र तीर्थे मृतो नरः । अङ्गारकपुरं याति देवगन्धर्वपूजितः

ନିଷ୍କାମ ହେଉ କି ସକାମ, ଯେ ନର ସେହି ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଅଙ୍ଗାରକପୁରକୁ ଯାଏ।

Verse 25

उपभुज्य यथान्यायं दिव्यान्भोगाननुत्तमान् । इह मानुष्यलोके वै राजा भवति धार्मिकः

ଯଥାବିଧି ଅନୁତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଭୋଗ କରି ସେ ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଜା ହୋଇ ଜନ୍ମେ।

Verse 26

सुरूपः सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वलोकनमस्कृतः

ସେ ସୁରୂପ, ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶତବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହେ ଏବଂ ସର୍ବଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ହୁଏ।

Verse 148

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।