Adhyaya 142

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज रुक्मिणीतीर्थमुत्तमम् । यत्रैव स्नानमात्रेण रूपवान्सुभगो भवेत्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାରାଜ, ଉତ୍ତମ ରୁକ୍ମିଣୀ-ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପବାନ୍ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟବାନ୍ ହୁଏ।

Verse 2

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तृतीयायां विशेषतः । स्नानं समाचरेत्तत्र न चेह जायते पुनः

ବିଶେଷତଃ ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ ଏଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 3

यः स्नात्वा रुक्मिणीतीर्थे दानं दद्यात्तु कांचनम् । तत्तीर्थस्य प्रभावेन शोकं नाप्नोति मानवः

ଯେ ରୁକ୍ମିଣୀ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରେ, ସେ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 4

युधिष्ठिर उवाच । तीर्थस्यास्य कथं जातो महिमेदृङ्मुनीश्वर । रूपसौभाग्यदं येन तीर्थमेतद्ब्रवीहि मे

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଏହି ତୀର୍ଥର ଏପରି ମହିମା କିପରି ଜନ୍ମିଲା? ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ତୀର୍ଥ ରୂପ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଉଛି, ସେ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् । कथितं पूर्वतो वृद्धैः पारम्पर्येण भारत

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ଭାରତ, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ପୁରାତନ ଇତିହାସ ମୁଁ କହୁଛି; ଯାହା ପୂର୍ବେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ କହିଥିଲେ।

Verse 6

तं तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । नगरं कुण्डिनं नाम भीष्मकः परिपाति हि

ସେ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏବେ କହୁଛି—ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ। କୁଣ୍ଡିନ ନାମରେ ଏକ ନଗର ଅଛି; ତାହାକୁ ରାଜା ଭୀଷ୍ମକ ଶାସନ କରନ୍ତି।

Verse 7

हस्त्यश्वरथसम्पन्नो धनाढ्योऽति प्रतापवान् । स्त्रीसहस्रस्य मध्यस्थः कुरुते राज्यमुत्तमम्

ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା-ରଥରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଅପାର ଧନବାନ ଓ ଅତି ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ସହସ୍ର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି।

Verse 8

तस्य भार्या महादेवी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । तस्यामुत्पादयामास पुत्रमेकं च रुक्मकम्

ତାଙ୍କର ମହାଦେବୀ ରାଣୀ, ଯିଏ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ରୁକ୍ମକ ନାମରେ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 9

द्वितीया तनया जज्ञे रुक्मिणी नाम नामतः । तदाशरीरिणी वाचा राजानं तमुवाच ह

ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ରୁକ୍ମିଣୀ ନାମରେ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା। ସେତେବେଳେ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 10

चतुर्भुजाय दातव्या कन्येयं भुवि भीष्मक । एवं तद्वचनं श्रुत्वा जहर्ष प्रियया सह

“ହେ ଭୀଷ୍ମକ! ଏହି କନ୍ୟାକୁ ପୃଥିବୀରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନଙ୍କୁ ହିଁ ବିବାହରେ ଦେବା ଉଚିତ।” ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ସହ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 11

ब्राह्मणैः सह विद्वद्भिः प्रविष्टः सूतिकागृहम् । स्वस्तिकं वाचयित्वास्याश्चक्रे नामेति रुक्मिणी

ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ସୂତିକାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ ପଢ଼ାଇ, ସେ ତାହାର ନାମ ‘ରୁକ୍ମିଣୀ’ ରଖିଲେ।

Verse 12

यतः सुवर्णतिलको जन्मना सह भारत । ततः सा रुक्मिणीनाम ब्राह्मणैः कीर्तिता तदा

ହେ ଭାରତ! ଜନ୍ମକ୍ଷଣରୁ ତାହାର ଲଲାଟେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତିଳକ ଥିଲା; ତେଣୁ ସେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାହାର ନାମ ‘ରୁକ୍ମିଣୀ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ।

Verse 13

ततः सा कालपर्यायादष्टवर्षा व्यजायत । पूर्वोक्तं चैव तद्वाक्यमशरीरिण्युदीरितम्

ତାପରେ କାଳକ୍ରମେ ସେ ଆଠ ବର୍ଷର ହେଲା; ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଯେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲା, ସେଇ କଥା ପୁନଃ ପ୍ରଚାରିତ ହେଲା।

Verse 14

स्मृत्वा स्मृत्वाथ नृपतिश्चिन्तयामास भूपतिः । कस्मै देया मया बाला भविता कश्चतुर्भुजः

ସେହି ବାକ୍ୟକୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ମରଣ କରି ରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି ବାଳାକୁ ମୁଁ କାହାକୁ ଦେବି? ଏବଂ ସେ ‘ଚତୁର୍ଭୁଜ’ କିଏ ହେବ?”

Verse 15

एतस्मिन्नन्तरे तावद्रैवतात्पर्वतोत्तमात् । मुख्यश्चेदिपतिस्तत्र दमघोषः समागतः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ରୈବତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରୁ ଚେଦିଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ରାଜା ଦମଘୋଷ ସେଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 16

प्रविष्टो राजसदनं यत्र राजा स भीष्मकः । तं दृष्ट्वा चागतं गेहे पूजयामास भूपतिः

ସେ ରାଜସଦନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଭୀଷ୍ମକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଘରେ ଆସିଥିବା ଦେଖି ଭୂପତି ଯଥାବିଧି ଆଦରେ ସତ୍କାର କଲେ।

Verse 17

आसनं विपुलं दत्त्वा सभां गत्वा निवेशितः । कुशलं तव राजेन्द्र दमघोष श्रियायुत

ବିଶାଳ ଆସନ ଦେଇ ସଭାଗୃହରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ପରେ (ରାଜା) କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦମଘୋଷ, ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ! କୁଶଳ ତୋ?

Verse 18

पुण्याहमद्य संजातमहं त्वद्दर्शनोत्सुकः । कन्या मदीया राजेन्द्र ह्यष्टवर्षा व्यजायत

ଆଜି ପୁଣ୍ୟଦିନ ହୋଇଛି; ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମୁଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲି। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୋ କନ୍ୟା ଏବେ ଆଠ ବର୍ଷର ହୋଇଛି।

Verse 19

चतुर्भुजाय दातव्या वागुवाचाशरीरिणी । भीष्मकस्य वचः श्रुत्वा दमघोषोऽब्रवीदिदम्

‘ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଚତୁର୍ଭୁଜଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ’—ଏପରି ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ହେଲା। ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦମଘୋଷ ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 20

चतुर्भुजो मम सुतस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तस्येयं दीयतां कन्या शिशुपालस्य भीष्मक

ମୋ ପୁତ୍ର ଚତୁର୍ଭୁଜ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତେଣୁ ହେ ଭୀଷ୍ମକ, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ତାହାକୁ—ଶିଶୁପାଳକୁ—ଦିଆଯାଉ।

Verse 21

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दमघोषस्य भूमिप । भीष्मकेन ततो दत्ता शिशुपालाय रुक्मिणी

ହେ ରାଜନ୍, ଦମଘୋଷଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଭୀଷ୍ମକ ତେବେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବିବାହାର୍ଥେ ଦାନ କଲେ।

Verse 22

प्रारब्धं मङ्गलं तत्र भीष्मकेण युधिष्ठिर । दिक्षु देशान्तरेष्वेव ये वसन्ति स्वगोत्रजाः

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଠାରେ ଭୀଷ୍ମକ ମଙ୍ଗଳମୟ ବିବାହକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତର ଦୂରଦେଶରେ ବସୁଥିବା ସ୍ୱଗୋତ୍ରଜମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପଠାଇଲେ।

Verse 23

निमन्त्रितास्तु ते सर्वे समाजग्मुर्यथाक्रमम् । ततो यादववंशस्य तिलकौ बलकेशवौ

ନିମନ୍ତ୍ରିତ ସମସ୍ତେ ଯଥାକ୍ରମେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ; ତାପରେ ଯାଦବବଂଶର ତିଳକ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 24

निमन्त्रितौ समायातौ कुण्डिनं भीष्मकस्य तु । भीष्मकेण यथान्यायं पूजितौ तौ यदूत्तमौ

ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ନଗର କୁଣ୍ଡିନକୁ ଆସିଲେ; ଭୀଷ୍ମକ ଯଥାବିଧି ସେଇ ଦୁଇ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜା-ସତ୍କାର କଲେ।

Verse 25

ततः प्रदोषसमये रुक्मिणी काममोहिनी । सखीभिः सहिता याता पूर्बहिश्चाम्बिकार्चने

ତାପରେ ପ୍ରଦୋଷ ସମୟରେ, ପ୍ରେମରେ ମନ ମୋହିତ କରୁଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବଦିଗର ବାହାରକୁ ଯାଇ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 26

सापश्यत्तत्र देवेशं गोपवेषधरं हरिम् । तं दृष्ट्वा मोहमापन्ना कामेन कलुषीकृता

ସେଠାରେ ସେ ଦେବେଶ ହରିଙ୍କୁ ଗୋପବେଷଧାରୀ ରୂପେ ଦେଖିଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ସେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା, କାମାକାଙ୍କ୍ଷାରେ ମନ କଳୁଷିତ ହେଲା।

Verse 27

केशवोऽपि च तां दृष्ट्वा संकर्षणमुवाच ह । स्त्रीरत्नप्रवरं तात हर्तव्यमिति मे मतिः

କେଶବ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଦେଖି ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଭାଇ, ମୋ ମତରେ ଏହି ନାରୀ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହାକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।”

Verse 28

केशवस्य वचः श्रुत्वा संकर्षण उवाच ह । गच्छ कृष्ण महाबाहो स्त्रीरत्नं चाशु गृह्यताम्

କେଶବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସଙ୍କର୍ଷଣ କହିଲେ— “ମହାବାହୁ କୃଷ୍ଣ, ଯାଅ; ସେହି ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନକୁ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 29

अहं च तव मार्गेण ह्यागमिष्यामि पृष्ठतः । दानवानां च सर्वेषां कुर्वंश्च कदनं महत्

“ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ମାର୍ଗରେ ପଛୁଆ ହୋଇ ଆସିବି, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କ ଉପରେ ମହା ସଂହାର କରିବି।”

Verse 30

संकर्षणमतं प्राप्य केशवः केशिसूदनः । ययौ कन्यां गृहीत्वा तु रथमारोप्य सत्वरम्

ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ସମ୍ମତି ପାଇ କେଶୀସୂଦନ କେଶବ ସେ କନ୍ୟାକୁ ଧରି ରଥରେ ଆରୋହଣ କରାଇ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 31

निर्गतः सहसा राजन्वेगेनैवानिलो यथा । हाहाकारस्तदा जातो भीष्मकस्य पुरे महान्

ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସହସା ପବନର ବେଗ ପରି ବାହାରିଗଲା। ତେବେ ଭୀଷ୍ମକର ପୁରୀରେ ମହା ହାହାକାର ହେଲା।

Verse 32

निर्गता दानवाः क्रुद्धा वेला इव महोदधेः । गर्जन्तः सायुधाः सर्वे धावन्तो रथवर्त्मनि

କ୍ରୋଧିତ ଦାନବମାନେ ମହାସମୁଦ୍ରର ଉଠୁଥିବା ତରଙ୍ଗ ପରି ବାହାରିଲେ। ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କରି ରଥମାର୍ଗରେ ଧାଉଥିଲେ।

Verse 33

बलदेवं ततः प्राप्ता रथमार्गानुगामिनम् । तेषां युद्धं बलस्यासीत्सर्वलोकक्षयंकरम्

ତାପରେ ରଥମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବଳଦେବଙ୍କୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ବଳ ସହ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ତାହା ସର୍ବଲୋକକ୍ଷୟକର ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।

Verse 34

यथा तारामये पूर्वं सङ्ग्रामे लोकविश्रुते । गदाहस्तो महाबाहुस्त्रैलोक्येऽप्रतिमो बलः

ପୂର୍ବେ ଲୋକବିଶ୍ରୁତ ତାରାମୟ ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଯେପରି, ସେପରି ଗଦାହସ୍ତ ମହାବାହୁ ବଳ ତ୍ରିଲୋକରେ ଅପ୍ରତିମ ଥିଲେ।

Verse 35

हलेनाकृष्य सहसा गदापातैरपातयत् । अशक्यो दानवैर्हन्तुं बलभद्रो महाबलः

ହଳଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ସହସା ଟାଣି ଆଣି, ଗଦାଘାତରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ। ସେ ମହାବଳୀ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାନବମାନେ ବଧ କରିପାରୁନଥିଲେ।

Verse 36

बभञ्ज दानवान्सर्वांस्तस्थौ गिरिरिवाचलः । तं दृष्ट्वा च बलं क्रुद्धं दुर्धर्षं त्रिदशैरपि

ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଅଚଳ ପର୍ବତ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ତାହାକୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ବଳ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ହେଲା।

Verse 37

भीष्मपुत्रो महातेजा रुक्मीनां महयशाः । नराणामतिशूराणामक्षौहिण्या समन्वितः

ତେବେ ଭୀଷ୍ମପୁତ୍ର ମହାତେଜସ୍ବୀ, ରୁକ୍ମିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାୟଶସ୍ବୀ, ଅତିଶୂର ନରମାନଙ୍କ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଆସିଲେ।

Verse 38

बलभद्रमतिक्रम्य ततो युद्धे निराकरोत् । तद्युद्धं वञ्चयित्वा तु रथमार्गेण सत्वरम्

ସେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପରେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଲା। ସେହି ସମରକୁ ଏଡ଼ାଇ ରଥମାର୍ଗରେ ଶୀଘ୍ର ଆଗେଇଗଲା।

Verse 39

केशवोऽपि तदा देवो रुक्मिण्या सहितो ययौ । विन्ध्यं तु लङ्घयित्वाग्रे त्रैलोक्यगुरुरव्ययः

ସେହି ସମୟରେ ଦେବ କେଶବ ମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଣୀ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଲଙ୍ଘି, ତ୍ରିଲୋକ୍ୟଗୁରୁ ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ ଆଗେଇଲେ।

Verse 40

नर्मदातटमापेदे यत्र सिद्धः पुरा पुनः । अजेयो येन संजातस्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ସେ ନର୍ମଦା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୂର୍ବେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରୁ ସେ ଅଜେୟ ହୋଇଥିଲା।

Verse 41

एतस्मात्कारणात्तात योधनीपुरमुच्यते । रुक्मोऽपि दानवेन्द्रोऽसौ प्राप्तः

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ତାତ, ଏହା ‘ଯୋଧନୀପୁର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ରୁକ୍ମ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 42

प्रत्युवाचाच्युतं क्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति मा व्रज । अद्य त्वां निशितैर्बाणैर्नेष्यामि यमसादनम्

କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କହିଲା— “ଠିଆ ହେ, ଠିଆ ହେ; ଯାଅନି। ଆଜି ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତୁମକୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଦେବି।”

Verse 43

एवं परस्परं वीरौ जगर्जतुरुभावपि । तयोर्युद्धमभूद्घोरं तारकाग्निजसन्निभम्

ଏଭଳି ଦୁଇ ବୀର ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଗର୍ଜନ କଲେ। ପରେ ସେମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ହେଲା—ତାରକାପୁତ୍ର ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ।

Verse 44

चिक्षेप शरजालानि केशवं प्रति दानवः । नानुचिन्त्य शरांस्तस्य केशवः केशिसूदनः

ଦାନବ ଖେଶବଙ୍କ ଉପରେ ବାଣଜାଲ ଛାଡ଼ିଲା। କିନ୍ତୁ କେଶିସୂଦନ ଖେଶବ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କିଛିମାତ୍ରେ ଗଣନା କଲେ ନାହିଁ।

Verse 45

ततो विष्णुः स्वयं क्रुद्धश्चक्रं गृह्य सुदर्शनम् । सम्प्रहरत्यमुं यावद्रुक्मिण्यात्र निवारितः

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଧରି ତାହାକୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ନିବାରିଲେ।

Verse 46

त्वां न जानाति देवेशं चतुर्बाहुं जनार्दनम् । दर्शयस्व स्वकं रूपं दयां कृत्वा ममोपरि

ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବେଶ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋ ଉପରେ ଦୟା କରି ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ରୂପ ଦର୍ଶନ କରାନ୍ତୁ।

Verse 47

एवमुक्तस्तु रुक्मिण्या दर्शयामास भारत । देवा दृष्ट्वापि तद्रूपं स्तुवन्त्याकाशसंस्थिताः । दिव्यं चक्षुस्तदा देवो ददौ रुक्मस्य भारत

ହେ ଭାରତ! ରୁକ୍ମିଣୀ ଏପରି କହିବା ପରେ ଭଗବାନ ନିଜ ରୂପ ଦର୍ଶନ କରାଇଲେ। ଆକାଶରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ସେହି ରୂପ ଦେଖି ସ୍ତୁତି କଲେ। ତେବେ ଭଗବାନ ରୁକ୍ମଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 48

रुक्म उवाच । यन्मया पापनिष्ठेन मन्दभाग्येन केशव । सायकैराहतं वक्षस्तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि

ରୁକ୍ମ କହିଲେ: ହେ କେଶବ! ମୁଁ ପାପୀ ଓ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଆଘାତ କରିଛି, ସେହି ସମସ୍ତ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।

Verse 49

पूर्वं दत्ता स्वयं देव जानकी जनकेन वै । मया प्रदत्ता देवेश रुक्मिणी तव केशव

ହେ ଦେବ! ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଜନକ ସ୍ୱୟଂ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ, ହେ ଦେବେଶ! ହେ କେଶବ! ସେହିପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ରୁକ୍ମିଣୀ ସମର୍ପଣ କଲି।

Verse 50

उद्वाहय यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा । रुक्मस्य वचनं श्रुत्वा ततस्तुष्टो जगद्गुरुः

'ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧି ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିବାହ କରନ୍ତୁ।' ରୁକ୍ମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 51

बभाषे देवदेवेशो रुक्मिणं भीष्मकात्मजम् । गच्छ स्वकं पुरं मा भैः कुरु राज्यमकण्टकम्

ଦେବଦେବେଶ୍ୱର ଭଗବାନ ଭୀଷ୍ମକପୁତ୍ର ରୁକ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ— “ନିଜ ନଗରକୁ ଯାଅ; ଭୟ କରନି। କଣ୍ଟକହୀନ, ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର।”

Verse 52

केशवस्य वचः श्रुत्वा रुक्मो दानवपुंगवः । तं प्रणम्य जगन्नाथं जगाम भवनं पितुः

କେଶବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୁକ୍ମ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପିତାଙ୍କ ଭବନକୁ ଗଲା।

Verse 53

गते रुक्मे तदा कृष्णः समामन्त्र्य द्विजोत्तमान् । मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्

ରୁକ୍ମ ଚାଲିଗଲା ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ ଓ କ୍ରତୁଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।

Verse 54

वसिष्ठं च महाभागमित्येते सप्त मानसाः । इत्येते ब्राह्मणाः सप्त पुराणे निश्चयं गताः

ଏବଂ ମହାଭାଗ ବସିଷ୍ଠ—ଏମାନେ ହେଲେ ସେଇ ସାତ ମାନସପୁତ୍ର ଋଷି। ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ସାତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 55

क्षमावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलंकृताः । इत्येवं ब्रह्मपुत्राश्च सत्यवन्तो महामते

ହେ ମହାମତେ! ଏମାନେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର—କ୍ଷମାଶୀଳ, ପ୍ରଜାବନ୍ତ (ଶିଷ୍ୟ-ପରମ୍ପରାରେ ସମୃଦ୍ଧ), ମହର୍ଷିତ୍ୱରେ ଭୂଷିତ; ଏବଂ ସ୍ୱଭାବତଃ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ।

Verse 56

नर्मदातटमाश्रित्य निवसन्ति जितेन्द्रियाः । तपःस्वाध्यायनिरता जपहोमपरायणाः

ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେମାନେ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି—ତପ ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିରତ, ଜପ ଏବଂ ହୋମରେ ପରାୟଣ।

Verse 57

निमन्त्रितास्तु राजेन्द्र केशवेन महात्मना । श्राद्धं कृत्वा यथान्यायं ब्रह्मोक्तविधिना ततः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ ସେମାନେ ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଯଥାନ୍ୟାୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 58

हरिस्तान्पूजयामास सप्तब्रह्मर्षिपुंगवान् । प्रददौ द्वादश ग्रामांस्तेभ्यस्तत्र जनार्दनः

ହରି ସେହି ସାତଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନରୂପେ ବାରଟି ଗ୍ରାମ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 59

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठति मेदिनी । तावद्दानं मया दत्तं परिपन्थी न कश्चन

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିବେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବ—ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଦିଆ ଏହି ଦାନ ଅଟୁଟ ରହୁ; କେହି ଏହାର ବାଧକ ନ ହେଉ।

Verse 60

मद्दत्तं पालयिष्यन्ते ये नृपा गतकल्मषाः । तेभ्यः स्वस्ति करिष्यामि दास्यामि परमां गतिम्

ଯେ ରାଜାମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋର ଦିଆ ଦାନକୁ ପାଳନ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ମଙ୍ଗଳ କରିବି ଏବଂ ପରମ ଗତି ପ୍ରଦାନ କରିବି।

Verse 61

यावद्धि यान्ति लोकेषु महाभूतानि पञ्च च । तावत्ते दिवि मोदन्ते मद्दत्तपरिपालकाः

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଚଳିତ ରହେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଦାନକୁ ପାଳନ କରୁଥିବାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

Verse 62

यस्तु लोपयते मूढो दत्तं वः पृथिवीतले । नरके तस्य वासः स्याद्यावदाभूतसम्प्लवम्

କିନ୍ତୁ ଯେ ମୂଢ଼ ଲୋକ ପୃଥିବୀତଳେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନକୁ ଲୋପ କରେ, ତାହାର ନରକବାସ ସୃଷ୍ଟି-ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବ।

Verse 63

स्वदत्ता परदत्ता वा पालनीया वसुंधरा । यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम्

ନିଜେ ଦିଆ ହେଉ କି ଅନ୍ୟେ ଦିଆ—ଏହି ବସୁନ୍ଧରାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ସମୟରେ ଯାହାର ଭୂମି, ସେ ସମୟରେ ଫଳ ମଧ୍ୟ ତାହାର।

Verse 64

स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेत वसुंधराम् । स विष्ठायां कृमिर्भूत्वा पितृभिः सह मज्जति

ନିଜେ ଦିଆ ହେଉ କି ଅନ୍ୟେ ଦିଆ—ଯେ ଭୂମିକୁ ହରଣ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଠାରେ କୃମି ହୋଇ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ଡୁବିଯାଏ।

Verse 65

अन्यायेन हृता भूमिरन्यायेन च हारिता । हर्ता हारयिता चैव विष्ठायां जायते कृमिः

ଅନ୍ୟାୟରେ ହରଣ କରାଯାଇଥିବା ଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟାୟରେ ହରଣ କରାଇଥିବା ଭୂମି—ହରଣକାରୀ ଓ ହରଣକାରକ ଉଭୟେ ବିଷ୍ଠାରେ କୃମି ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 66

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमन्ता च तान्येव नरके वसेत्

ଭୂମିଦାତା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସେ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଭୂମି ଛିନେ ଓ ଯେ ତାହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରେ, ସେମାନେ ସେଇ ସମୟ ନରକରେ ବସନ୍ତି।

Verse 67

यानीह दत्तानि पुरा नरेन्द्रैर्दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । निर्माल्यरूपप्रतिमानि तानि को नाम साधुः पुनराददाति

ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ନରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ଯେ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ—ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ଯଶ ଦାୟକ—ସେଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ମାଲ୍ୟସ୍ୱରୂପ ପବିତ୍ର ଅର୍ପଣ ସମାନ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ କେଉଁ ସାଧୁ ନେବ?

Verse 68

एवं तान्पूजयित्वा तु सम्यङ्न्यायेन पाण्डव । रुक्मिण्या विधिवत्पाणिं जग्राह मधुसूदनः

ଏଭଳି ସମ୍ୟକ୍ ନ୍ୟାୟ-ରୀତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ମଧୁସୂଦନ ବିଧିପୂର୍ବକ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପାଣିଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 69

मुशली च ततः सर्वाञ्जित्वा दानवपुंगवान् । स्वस्थानमगमत्तत्र कृत्वा कार्यं सुशोभनम्

ତାପରେ ମୁଶଳୀ (ବଳରାମ) ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ସେଠାରେ ଅତି ସୁଶୋଭନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ।

Verse 70

प्रयातौ द्वारवत्यां तौ कृष्णसंकर्षणावुभौ । गच्छमानं तु तं दृष्ट्वा केशवं क्लेशनाशनम्

ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ—ଉଭୟ—ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ଏବଂ ଯାତ୍ରାରତ କ୍ଲେଶନାଶକ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖି…

Verse 71

ब्राह्मणाः सत्यवन्तश्च निर्गताः शंसितव्रताः । आगच्छमानांस्तौ वीक्ष्य रथमार्गेण ब्राह्मणान्

ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବାହାରିଲେ; ରଥମାର୍ଗରେ ଆସୁଥିବା ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି…

Verse 72

मुहूर्तं तत्र विश्रम्य केशवो वाक्यमब्रवीत् । किमागमनकार्यं वो ब्रूत सर्वं द्विजोत्तमाः

ସେଠାରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ବିଶ୍ରାମ କରି କେଶବ କହିଲେ— “ତୁମମାନଙ୍କ ଆଗମନର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସବୁ କହ।”

Verse 73

कुर्वाणाः स्वीयकर्माणि मम कृत्यं तु तिष्ठते । देवस्य वचनं श्रुत्वा मुनयो वाक्यमब्रुवन्

“ଆମେ ଆମ ଆମ କର୍ମ କରୁଛୁ; କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବଶିଷ୍ଟ।” ଦେବବଚନ ଶୁଣି ମୁନିମାନେ ଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 74

कल्पकोटिसहस्रेण सत्यभावात्तु वन्दितः । दुष्प्राप्योऽसि मनुष्याणां प्राप्तः किं त्यजसे हि नः

ଅସଂଖ୍ୟ କଳ୍ପ-କୋଟି ସହସ୍ରକାଳ ସତ୍ୟଭାବରେ ଆପଣ ବନ୍ଦିତ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ଦୁର୍ଲଭ। ଏବେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସି ଆମକୁ କାହିଁକି ତ୍ୟାଗିବେ?

Verse 75

ब्राह्मणानां वचः श्रुत्वा भगवानिदमब्रवीत् । मथुरायां द्वारवत्यां योधनीपुर एव च

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଭଗବାନ କହିଲେ— “ମଥୁରାରେ, ଦ୍ୱାରବତୀରେ, ଏବଂ ଯୋଧନୀପୁରରେ ମଧ୍ୟ…”

Verse 76

त्रिकालमागमिष्यामि सत्यं सत्यं पुनः पुनः । एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा योधनीपुरमागताः

“ମୁଁ ତ୍ରିକାଳେ (ପ୍ରାତଃ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ, ସାୟଂ) ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବି—ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁନଃ ପୁନଃ।” ଏହା ଶୁଣି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯୋଧନୀପୁରକୁ ଗଲେ।

Verse 77

अवतीर्णस्त्रिभागेन प्रादुर्भावे तु माथुरे । एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थस्योत्पत्तिकारणम्

ମଥୁରାରେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ସମୟରେ ସେ ତ୍ରିଭାଗରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ—ସବୁ ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।

Verse 78

भूतं भव्यं भविष्यच्च वर्तमानं तथापरम् । यं श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ଭୂତ, ଭବ୍ୟ, ଭବିଷ୍ୟତ୍, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ତାହାର ପରେ ଥିବା ମଧ୍ୟ—ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 79

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବଳ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ଜନ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଜଗଦ୍ଧାତା ଦେବ—ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକ—ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 80

उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

ଉପବାସୀ ହୋଇ ଯେ ନର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 81

तत्र तीर्थे तु ये वृक्षास्तान्पश्यन्त्यपि ये नराः । तेऽपि पापैः प्रमुच्यन्ते भ्रूणहत्यासमैरपि

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଥିବା ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଯେ ନରମାନେ କେବଳ ଦେଖନ୍ତି ମାତ୍ର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାସମ ପାପରୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 82

प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेन ते सदृशाः स्युर्वै देवदेवेन चक्रिणा

ଯେ କେହି ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ବଳ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବଦେବ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସଦୃଶ ହୁଏ।

Verse 83

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगन्नाथं देवं नारायणं हरिम्

ସେମାନେ ପୂଜ୍ୟ, ସେମାନେ ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟ; ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଧନ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ସୁଜୀବିତ—ଯେମାନେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦେବ ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ନମନ କରନ୍ତି।

Verse 84

तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । तत्सर्वमक्षयं तस्य इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଦାନ, ସ୍ନାନ ଓ ଦେବାର୍ଚ୍ଚନ କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ—ଏପରି ଶଙ୍କର କହିଲେ।

Verse 85

प्रविश्याग्नौ मृतानां च यत्फलं समुदाहृतम् । तच्छृणुष्व नृपश्रेष्ठ प्रोच्यमानमशेषतः

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋଷିତ ଫଳକୁ ଏବେ ଅଶେଷରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି—ଶୁଣ।

Verse 86

विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीजालमालिना । आग्नेये भवते तत्र मोदते कालमीप्सितम्

ସେଠାରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ, କିଙ୍କିଣୀଜାଳରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଇଚ୍ଛାମତେ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 87

जले चैवा मृतानां तु योधनीपुरमध्यतः । वसन्ति वारुणे लोके यावदाभूतसम्प्लवम्

ଏବଂ ଯେମାନେ ଜଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୋଧନୀପୁରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ବରୁଣଲୋକରେ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରନ୍ତି।

Verse 88

अनाशके मृतानां तु तत्र तीर्थे नराधिप । अनिवर्तिका गतिर्नृणां नात्र कार्या विचारणा

ହେ ନରାଧିପ! ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଅନାଶକ (ଅନ୍ନତ୍ୟାଗୀ ଉପବାସ) ଅବସ୍ଥାରେ ଯେ ମରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗତି ଅନିବର୍ତ୍ତନୀୟ; ଏଠାରେ ଆଉ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 89

तत्र तीर्थे तु यो दद्यात्कपिलादानमुत्तमम् । विधानेन तु संयुक्तं शृणु तस्यापि यत्फलम्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଯଥାବିଧି ଉତ୍ତମ କପିଲାଦାନ (କପିଲା ଗୋଦାନ) କରେ, ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 90

यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतेश्च भारत । तावन्ति दिवि मोदन्ते सर्वकामैः सुपूजिताः

ହେ ଭାରତ! ସେହି ଗାଈର ଯେତେ ରୋମ ଅଛି ଏବଂ ତାହାର ସନ୍ତାନର ମଧ୍ୟ ଯେତେ, ସେତେ (ବର୍ଷ) ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସର୍ବକାମରେ ତୃପ୍ତ, ସୁପୂଜିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

Verse 91

यावन्ति रोमाणि भवन्ति धेन्वास्तावन्ति वर्षाणि महीयते सः । स्वर्गाच्च्युतश्चापि ततस्त्रिलोक्यां कुले समुत्पत्स्यति गोमतां सः

ଗାଈର ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ପରେ ସ୍ୱର୍ଗଚ୍ୟୁତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକରେ ଗୋ-ସମୃଦ୍ଧ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ଲଭେ।

Verse 92

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्रूप्यं काञ्चनमेव वा । काञ्चनेन विमानेन विष्णुलोके महीयते

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ରୂପ୍ୟ କିମ୍ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରେ, ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 93

तस्मिंस्तीर्थे तु यो दद्यात्पादुके वस्त्रमेव च । दानस्यास्य प्रभावेन लभते स्वर्गमीप्सितम्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ପାଦୁକା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେହି ଦାନର ପ୍ରଭାବରେ ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 94

ऋग्यजुःसामवेदानां पठनाद्यत्फलं भवेत् । तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र गायत्र्या तत्फलं लभेत्

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଋଗ୍, ଯଜୁଃ ଓ ସାମବେଦ ପାଠରୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଗାୟତ୍ରୀ-ଜପରେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 95

प्रयागे यद्भवेत्पुण्यं गयायां च त्रिपुष्करे । कुरुक्षेत्रे तु राजेन्द्र राहुग्रस्ते दिवाकरे

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ପ୍ରୟାଗ, ଗୟା ଓ ତ୍ରିପୁଷ୍କରରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତ ଦିବାକର (ଗ୍ରହଣକାଳେ) ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ…

Verse 96

सोमेश्वरे च यत्पुण्यं सोमस्य ग्रहणे तथा । तत्फलं लभते तत्र स्नानमात्रान्न संशयः

ସୋମେଶ୍ୱରରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣକାଳର ଯେ ଫଳ, ସେଇ ଫଳ ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 97

द्वादश्यां तु नरः स्नात्वा नमस्कृत्य जनार्दनम् । उद्धृताः पितरस्तेन अवाप्तं जन्मनः फलम्

ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସେହି କର୍ମରେ ପିତୃଗଣ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଜନ୍ମର ସତ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 98

संक्रान्तौ च व्यतीपाते द्वादश्यां च विशेषतः । ब्राह्मणं भोजयेदेकं कोटिर्भवति भोजिता

ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ବ୍ୟତୀପାତ ଓ ବିଶେଷକରି ଦ୍ୱାଦଶୀରେ—ଯଦି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ତେବେ ତାହା କୋଟିଜନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ସମାନ ହୁଏ।

Verse 99

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्राणि पाण्डव । तानि सर्वाणि तत्रैव द्वादश्यां पाण्डुनन्दन

ହେ ପାଣ୍ଡବ! ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସମୁଦ୍ରତୀର ସହିତ—ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ସେସବୁ ତୀର୍ଥ ସେଠାରେଇ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ।

Verse 100

क्षयं यान्ति च दानानि यज्ञहोमबलिक्रियाः । न क्षीयते महाराज तत्र तीर्थे तु यत्कृतम्

ହେ ମହାରାଜ! ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ ଓ ବଲିକ୍ରିୟାର ଫଳ କ୍ଷୟ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଯାହା କରାଯାଏ, ତାହା କେବେ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 101

यद्भूतं यद्भविष्यच्च तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कथितं ते मया सर्वं पृथग्भावेन भारत

ହେ ଭାରତ! ଏହି ତୀର୍ଥର ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ—ଯାହା ଭୂତକାଳରେ ଥିଲା ଓ ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ—ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୃଥକ୍ଭାବେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଇଛି।

Verse 142

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।