Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

Devanagari script

विहिंसमाना भूतानि चर्वमाणाचरानपि । तत्तद्गन्धमुपादाय शिवारावविराविणी

Transliteration

vihiṃsamānā bhūtāni carvamāṇācarānapi | tattadgandhamupādāya śivārāvavirāviṇī

Translation

ସେ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିଲା ଏବଂ ସ୍ଥାବରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚବାଇ ଖାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ନାନା ଗନ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ଶିବସଦୃଶ ରବରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା।

Word by Word

• विहिंसमाना: injuring/harassing
• विहिंसमाना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + हिंस् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले आत्मनेपद-शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present middle participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• भूतानि: beings
• भूतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• चर्वमाणा: chewing/devouring
• चर्वमाणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चर्व् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले आत्मनेपद-शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• अचरान्: immovables (non-moving beings)
• अचरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थक निपात (also/even)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (correlative)

• तत्: that (each)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (reduplicative: ‘each and every’)

• गन्धम्: smell/odor
• गन्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उपादाय: having taken
• उपादाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: उप + आ + दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (Gerund/absolutive); अव्यय

• शिवारावविराविणी: (she) crying with a ‘śiva’-like roar
• शिवारावविराविणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव-आराव-विराविणी (प्रातिपदिक; शिव + आराव + विराविणी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (शिवः आरावः यस्याः/या शिव-आरावं विरौति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fierce feminine or personified force (continuing Raudrotsava) assaults beings—moving and unmoving—depicted as chewing even trees/rocks; she gathers swirling scent-streams (gandha) into herself and releases a thunderous Śiva-like roar.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It intensifies the message of impermanence: even what seems fixed (acara) can be consumed; thus one should anchor life in dharma and Śiva-bhakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it remains within the Revā Khaṇḍa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive verse without injunction.