
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ପାପହର ପରମ ଚାରି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତି—କୁବେର, ବରୁଣ, ଯମ ଓ ବାୟୁ ଲୋକପାଳଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସ୍ଥାନ, ଯାହାଙ୍କର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରନ୍ତି—ଲୋକପାଳମାନେ କାହିଁକି ନର୍ମଦା ତଟରେ ତପ କଲେ? ଋଷି କହନ୍ତି—ଅସ୍ଥିର ଜଗତରେ ସ୍ଥିର ଆଧାର ଖୋଜି ସେମାନେ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଧାରଣାଧାର ଧର୍ମ ହିଁ। ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ଶିବଙ୍କ ଠାରୁ ବର ମିଳେ—କୁବେର ଯକ୍ଷ ଓ ଧନର ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି, ଯମ ନିୟମ ଓ ନ୍ୟାୟବିଚାରର ଅଧିକାର ପାଆନ୍ତି, ବରୁଣ ଜଳରାଜ୍ୟରେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ବାୟୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ନାମରେ ପୃଥକ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା ଓ ନିବେଦନ କରନ୍ତି। ପରେ ଧାର୍ମିକ-ସାମାଜିକ ଉପଦେଶ—ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଦାନ, ବିଶେଷକରି ଭୂମିଦାନ ଦେବା ଓ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ଭୂମିଦାନ ହରଣ/ବାତିଲ କରିବା ମହାପାପ; ଏହା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡବିଧାନ କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ଦାନର ରକ୍ଷା ଦାନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା। ତୀର୍ଥଫଳ—କୁବେରେଶରେ ପୂଜା କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧସମ ପୁଣ୍ୟ, ଯମେଶ୍ୱରେ ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତର ପାପମୋଚନ, ବରୁଣେଶରେ ବାଜପେୟସମ ଫଳ, ଓ ବାତେଶ୍ୱରେ ପୁରୁଷାର୍ଥସିଦ୍ଧି। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ଏହି କଥା ଶୁଣିବା/ପଢ଼ିବାରେ ପାପ ନାଶ ଓ ମଙ୍ଗଳବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल परं तीर्थचतुष्टयम् । येषां दर्शनमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्
ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହୀପାଳ, ତାପରେ ପରମ ତୀର୍ଥଚତୁଷ୍ଟୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସର୍ବପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ।
Verse 2
कौबेरं वारुणं याम्यं वायव्यं तु ततः परम् । यत्र सिद्धा महाप्राज्ञा लोकपाला महाबलाः
କୌବେର, ବାରୁଣ, ଯାମ୍ୟ ଏବଂ ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାୟବ୍ୟ—ଏହି ଚାରି ତୀର୍ଥ; ଯେଉଁଠାରେ ମହାବଳୀ, ଲୋକପାଳ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଦେବଗଣ ଅଛନ୍ତି।
Verse 3
युधिष्ठिर उवाच । किमर्थं लोकपालैश्च तपश्चीर्णं पुरानघ । नर्मदातटमाश्रित्य ह्येतन्मे वक्तुमर्हसि
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ପୁରାନଘ (ନିଷ୍ପାପ), ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଲୋକପାଳମାନେ ନର୍ମଦାତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି କେଉଁ କାରଣରୁ ତପ କରିଥିଲେ? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
Verse 4
श्रीमार्कण्डेय उवाच । अधिष्ठानं समिच्छन्ति ह्यचलं निर्बले सति । संसारे सर्वभूतानां तृणबिन्दुवदस्थिरे
ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ବଳ ନଥିଲେ ଜୀବମାନେ ଅଚଳ ଆଧାର ଚାହାନ୍ତି; କାରଣ ସଂସାରରେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ତୃଣ ଉପରେ ବିନ୍ଦୁ ପରି ଅସ୍ଥିର।
Verse 5
कदलीसारनिःसारे मृगतृष्णेव चञ्चले । स्थावरे जङ्गमे सर्वे भूतग्रामे चतुर्विधे
ଏହି ଭୂତଗ୍ରାମ—ଚତୁର୍ବିଧ—ସ୍ଥାବର ହେଉ କି ଜଙ୍ଗମ, ସମସ୍ତେ କଦଳୀକଣ୍ଡର ସାରହୀନ ମଜ୍ଜା ପରି ନିଃସାର ଏବଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣା ପରି ଚଞ୍ଚଳ।
Verse 6
धर्मो माता पिता धर्मो धर्मो बन्धुः सुहृत्तथा । आधारः सर्वभूतानां त्रैलोक्ये सचराचरे
ଧର୍ମ ହିଁ ମାତା, ଧର୍ମ ହିଁ ପିତା; ଧର୍ମ ହିଁ ବନ୍ଧୁ ଓ ସତ୍ୟ ସୁହୃଦ। ଚରାଚର ତ୍ରିଲୋକରେ ଧର୍ମ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଆଧାର।
Verse 7
एवं ज्ञात्वा तु ते सर्वे लोकपालाः कृतक्षणाः । तपस्ते चक्रुरतुलं मारुताहारतत्पराः
ଏହିପରି ଜାଣି ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ ହେଲେ। ବାୟୁକୁ ଆହାର କରି ଅତୁଳ ତପସ୍ୟା କଲେ।
Verse 8
ततस्तुष्टो महादेवः कृतस्यार्द्धे गते तदा । अनुरूपेण राजेन्द्र युगस्य परमेश्वरः
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କୃତଯୁଗର ଅର୍ଧ ଅତିତ ହେବାକୁ, ଯୁଗର ପରମେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ସମୟାନୁକୂଳ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
Verse 9
वरेण छन्दयामास लोकपालान्महाबलान् । यो यमिच्छति कामं वै तं तं तस्य ददाम्यहम्
ସେ ବରଦାନ ଦେଇ ସେହି ମହାବଳୀ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି କହିଲେ—“ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ ଯେ ଯାହା କାମନା କରିବ, ତାହା ତାହା ମୁଁ ତାକୁ ଦେବି।”
Verse 10
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य लोकपाला जगद्धिताः । वरदं प्रार्थयामासुर्देवं वरमनुत्तमम्
ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଜଗତ୍ହିତରେ ନିରତ ଲୋକପାଳମାନେ, ବରଦ ଦେବଙ୍କୁ ଅନୁତ୍ତମ ବର ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
Verse 11
कुबेर उवाच । यदि तुष्टो महादेव यदि देयो वरो मम । यक्षाणामीश्वरश्चाहं भवामि धनदस्त्विति
କୁବେର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବ! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ ବର ଦେବେ, ତେବେ ମୁଁ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର ହେଉଁ ଏବଂ ‘ଧନଦ’—ଧନଦାତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଁ।
Verse 12
ततः प्रोवाच देवेशं यमः संयमने रतः । तत्र प्रधानो भगवान् भवेयं सर्वजन्तुषु
ତାପରେ ସଂଯମ ଓ ଶାସନରେ ନିରତ ଯମ ଦେବେଶଙ୍କୁ କହିଲେ—ସେଇ ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପ୍ରଧାନ ଅଧିପତି ହେଉଁ।
Verse 13
वरुणोऽनन्तरं प्राह प्रणम्य तु महेश्वरम् । क्रीडेयं वारुणे लोके यादोगणसमन्वितः
ତାପରେ ବରୁଣ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—ମୋର ବାରୁଣ ଲୋକରେ ଜଳଚର ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ କ୍ରୀଡା କରୁଁ।
Verse 14
जगादाशु ततो वायुः प्रणम्य तु महेश्वरम् । व्यापकत्वं त्रिलोकेषु प्रार्थयामास भारत
ତାପରେ ବାୟୁ ଶୀଘ୍ର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—ହେ ଭାରତ! ତ୍ରିଲୋକରେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପିବା ଶକ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲି।
Verse 15
तेषां यदीप्सितं काममुमया सह शङ्करः । सर्वेषां लोकपालानः दत्त्वा चादर्शनं गतः
ଉମାଙ୍କ ସହ ଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେଇ କାମନା ପୂରଣ କଲେ; ତାପରେ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
Verse 16
गते महेश्वरे देवे यथास्थानं तु ते स्थिताः । स्थापना च कृता सर्वैः स्वनाम्नैव पृथक्पृथक्
ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଗଲେ ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନାମରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସ୍ଥାପନା (ପୀଠ/ମନ୍ଦିର) କଲେ।
Verse 17
कुबेरश्च कुबेरेशं यमश्चैव यमेश्वरम् । वरुणो वरुणेशं तु वातो वातेश्वरं नृप
ହେ ନୃପ! କୁବେର କୁବେରେଶଙ୍କୁ, ଯମ ଯମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ବରୁଣ ବରୁଣେଶଙ୍କୁ ଏବଂ ବାତ (ବାୟୁ) ବାତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କଲେ।
Verse 18
तर्पणं विदधुः सर्वे मन्त्रैश्च विविधैः शुभैः । सर्वे सर्वेश्वरं देव पूजयित्वा यथाविधि
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କଲେ; ଏବଂ ବିଧିମତେ ଦେବ ସର୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି (ଆଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ)।
Verse 19
आह्वयामासुस्तान् विप्रान्सर्वे सर्वेश्वरा इव । क्षान्तदान्तजितक्रोधान्सर्वभूताभयप्रदान्
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯେନ ସ୍ୱୟଂ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ସେହି ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—କ୍ଷମାଶୀଳ, ସଂଯମୀ, କ୍ରୋଧଜିତ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତକୁ ଅଭୟଦାନକାରୀ।
Verse 20
वेदविद्याव्रतस्नातान् सर्वशास्त्रविशारदान् । ऋग्यजुःसामसंयुक्तांस्तथाथर्वविभूषितान्
ସେମାନେ ବେଦବିଦ୍ୟା ଓ ବ୍ରତରେ ସ୍ନାତ, ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ—ଋଗ୍, ଯଜୁଃ, ସାମରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅଥର୍ବବିଦ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ବିଭୂଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
Verse 21
चातुर्विध्यं तु सर्वेषां दानं दास्याम गृह्णत । एवमुक्त्वा तु सर्वेषां विप्राणां दानमुत्तमम्
“ଆମେ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚତୁର୍ବିଧ ଦାନ ଦେବୁ—ଗ୍ରହଣ କର।” ଏମିତି କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଦାନକର୍ମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
Verse 22
तत्र स्थाने ददुस्तेषां भूमिदानमनुत्तमम् । यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठति मेदिनी
ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁତ୍ତମ ଭୂମିଦାନ ଦେଲେ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 23
तावद्दानं तु युष्माकं परिपन्थी न कश्चन । राजा वा राजतुल्यो वा लोकपालैरनुत्तमम्
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଦାନ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ କଲ୍ୟାଣକୁ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ—ରାଜା ହେଉ କି ରାଜତୁଲ୍ୟ, କିମ୍ବା ଅନୁତ୍ତମ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ।
Verse 24
दत्तं लोपयते मूढः श्रूयतां तस्य यो विधिः । शोषयेद्धनदो वित्तं तस्य पापस्य भारत
ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନକୁ ଲୋପ କରୁଥିବା ମୂଢର ଗତି ଶୁଣ; ହେ ଭାରତ, ସେହି ପାପୀର ଧନକୁ ଧନଦ କୁବେର ଶୋଷି ଦେଉଛନ୍ତି।
Verse 25
शरीरं वरुणो देवः संततीं श्वसनस्तथा । आयुर्नयति तस्याशु यमः संयमनो महान्
ବରୁଣଦେବ ତାହାର ଶରୀରସୁଖ ହରଣ କରନ୍ତି, ଶ୍ୱସନ ବାୟୁ ତାହାର ସନ୍ତତି ନେଇଯାଏ, ଏବଂ ମହା ସଂୟମନ ଯମ ଶୀଘ୍ର ତାହାର ଆୟୁ ହରିନେଇଯାନ୍ତି।
Verse 26
निःशेषं भस्मसात्कृत्वा हुतभुग्याति भारत । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । भक्तिः कार्या नृपैः सर्वैरिच्छद्भिः श्रेय आत्मनः
ହେ ଭାରତ! ତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମସାତ୍ କରି ହୁତଭୁକ୍ (ଅଗ୍ନି) ତାହାକୁ ଗ୍ରସେ। ତେଣୁ ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନିଜ ଶ୍ରେୟ ଇଚ୍ଛୁକ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସର୍ବପ୍ରୟତ୍ନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 27
राजा वृक्षो ब्राह्मणास्तस्य मूलं भृत्याः पर्णा मन्त्रिणस्तस्य शाखाः । तस्मान्मूलं यत्नतो रक्षणीयं मूले गुप्ते नास्ति वृक्षस्य नाशः
ରାଜା ହେଉଛି ବୃକ୍ଷ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାହାର ମୂଳ; ଭୃତ୍ୟମାନେ ପତ୍ର, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶାଖା। ତେଣୁ ମୂଳକୁ ଯତ୍ନରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ମୂଳ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ ବୃକ୍ଷର ନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 28
षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः । आच्छेत्ता चावमन्ता च तान्येव नरके वसेत्
ଭୂମିଦାତା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହେ; କିନ୍ତୁ ଯେ ତାହା ଛିନିନେଇଥାଏ ଓ ଯେ ତାହାକୁ ଅବମାନ କରେ, ସେମାନେ ସେଇ ସମୟ ନରକରେ ବାସ କରନ୍ତି।
Verse 29
स्वदत्ता परदत्ता वा पालनीया वसुंधरा । यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम्
ନିଜେ ଦିଆ ହେଉ କି ଅନ୍ୟେ ଦିଆ—ସେଇ ବସୁନ୍ଧରା (ଦାନଭୂମି) ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନୀୟ। ଯାହାର ଯେତେବେଳେ ଭୂମି ଥାଏ, ସେ ତେତେବେଳେ ତାହାର ଫଳ ପାଏ।
Verse 30
देवताज्ञामनुस्मृत्य राजानो येऽपि तां नृप । पालयिष्यन्ति सततं तेषां वासस्त्रिविष्टपे
ହେ ନୃପ! ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଯେ ରାଜାମାନେ ସେଇ (ଭୂମିଦାନ)କୁ ସଦା ପାଳନ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କର ବାସ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)ରେ ହେବ।
Verse 31
स्वदत्ता परदत्ता वा यत्नाद्रक्ष्या युधिष्ठिर । मही महीक्षिता नित्यं दानाच्छ्रेयोऽनुपालनम्
ନିଜେ ଦିଆ ହେଉ କି ଅନ୍ୟେ ଦିଆ—ସେ ଭୂମିକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ଦାନଠାରୁ ଦାନର ପାଳନ-ରକ୍ଷଣ ଶ୍ରେୟ।
Verse 32
आयुर्यशो बलं वित्तं संततिश्चाक्षया नृप । तेषां भविष्यते नूनं ये प्रजापालने रताः
ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଯଶ, ବଳ, ଧନ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ସନ୍ତତି—ହେ ନୃପ! ପ୍ରଜାପାଳନରେ ରତ ଥିବାମାନଙ୍କୁ ଏସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ।
Verse 33
एवमुक्त्वा तु तान् सर्वांल्लोकपालान् द्विजोत्तमान् । पूजयित्वा विधानेन प्रणिपत्य व्यसर्जयन्
ଏପରି କହି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ପୂଜା କଲେ; ପରେ ପ୍ରଣାମ କରି ସମ୍ମାନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
Verse 34
गतेषु विप्रमुख्येषु स्नात्वा हुतहुताशनाः । लोकपालाः क्षुधाविष्टाः पर्यटन्भैक्षमात्मनः
ବିପ୍ରମୁଖ୍ୟମାନେ ଚାଲିଗଲାପରେ ଲୋକପାଳମାନେ ସ୍ନାନ କରି ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କଲେ; ତଥାପି ଭୁଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ନିଜ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ଖୋଜି ଘୁରିଲେ।
Verse 35
अस्थिचर्मावशेषाङ्गाः कपालोद्धृतपाणयः । अलब्धग्रासमर्द्धार्धं निर्ययुर्नगराद्बहिः
ଅସ୍ଥି-ଚର୍ମମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେହ, ହାତରେ କପାଳପାତ୍ର ଧରି—ଅର୍ଧ ଗ୍ରାସ ମଧ୍ୟ ନ ପାଇ—ସେମାନେ ନଗରରୁ ବାହାରକୁ ନିର୍ଗତ ହେଲେ।
Verse 36
शापं दत्त्वा तदा क्रोधाद्ब्राह्मणाय युधिष्ठिर । दरिद्राः सततं मूर्खा भवेयुश्च ययुर्गृहान्
ତେବେ କ୍ରୋଧବଶେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେମାନେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ତୁମେ ସଦା ଦରିଦ୍ର ଓ ସଦା ମୂର୍ଖ ହେଉ।” ଏପରି ଶାପ ଦେଇ ସେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
Verse 37
तदाप्रभृति ते सर्वे ब्राह्मणा धनवर्जिताः । शापदोषेण कौबेर्यां संजाता दुःखभाजनाः
ସେହି ସମୟରୁ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧନହୀନ ହୋଇଗଲେ; ଶାପଦୋଷରେ କୁବେରଙ୍କ ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖର ପାତ୍ର ହେଲେ।
Verse 38
न धनं पैतृकं पुत्रैर्न पिता पुत्रपौत्रिकम् । भुञ्जते सकलं कालमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
“ପୁତ୍ରମାନେ ପୈତୃକ ଧନ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ପିତା ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରଙ୍କ ଧନ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ କାଳରେ ଏହିପରି”—ଏପରି ଶଙ୍କର (ଶିବ) କହିଲେ।
Verse 39
कुबेरेशे नरः स्नात्वा यस्तु पूजयते शिवम् । गन्धधूपनमस्कारैः सोऽश्वमेधफलं लभेत्
କୁବେରେଶରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ନମସ୍କାରରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 40
यमतीर्थे तु यः स्नात्वा सम्पश्यति यमेश्वरम् । सर्वपापैः प्रमुच्येत सप्तजन्मान्तरार्जितैः
ଯମତୀର୍ଥରେ ଯେ ସ୍ନାନ କରି ଯମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 41
पूर्णमास्याममावास्यां स्नात्वा तु पितृतर्पणम् । यः करोति तिलैः स्नानं तस्य पुण्यफलं शृणु
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ତିଳ ସହିତ ପିତୃତର୍ପଣ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।
Verse 42
सुतृप्तास्तेन तोयेन पितरश्च पितामहाः । स्वर्गस्था द्वादशाब्दानि क्रीडन्ति प्रपितामहाः
ସେହି ଜଳଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଓ ପିତାମହମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।
Verse 43
वरुणेशे नरः स्नात्वा ह्यर्चयित्वा महेश्वरम् । वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्
ବରୁଣେଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଚୁର ଫଳ ପାଏ।
Verse 44
मृतां कालेन महता लोके यत्र जलेश्वरः । स गच्छेत्तत्र यानेन गीयमानोऽप्सरोगणैः
ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ଯେଉଁଠି ଜଲେଶ୍ୱର ବିରାଜନ୍ତି ସେହି ଲୋକକୁ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଯାଏ, ଅପ୍ସରାଗଣ ତାହାର ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି।
Verse 45
वातेश्वरे नरः स्नात्वा सम्पूज्य च महेश्वरम् । जायते कृतकृत्योऽसौ लोकपालानवेक्षयन्
ବାତେଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କଲେ ସେ ମନୁଷ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ।
Verse 46
किं तस्य बहुभिर्यज्ञैर्दानैर्वा बहुदक्षिणैः । स्नात्वा चतुष्टये लोके अवाप्तं जन्मनः फलम्
ତାହା ପାଇଁ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ବହୁଦକ୍ଷିଣାସହ ଦାନର କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଚତୁଷ୍ଟୟ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥସମୁହରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ଏହି ଲୋକରେ ମାନବଜନ୍ମର ସତ୍ୟ ଫଳ ପାଇଲା।
Verse 47
ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । नित्यं वसन्ति कौरिल्यां लोकपालान्निमन्त्र्य ये
ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା; ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସୁଜୀବିତ—ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି କୌରିଲାରେ ନିତ୍ୟ ବସୁଥିବା ଲୋକ।
Verse 48
एतत्पुण्यं पापहरं धन्यमायुर्विवर्धनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्
ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ପାପହର, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଆୟୁବର୍ଧକ। ଯେ ପଢ଼ନ୍ତି ଓ ଯେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପକ୍ଷୟ ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ।