Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तत्कालोचितधर्मेण वेष्टितो रौरवे पतेत् । तस्यास्तद्रुधिरं पापः पिबते कालमीप्सितम्

Transliteration

tatkālocitadharmeṇa veṣṭito raurave patet | tasyāstadrudhiraṃ pāpaḥ pibate kālamīpsitam

Translation

ଯଥାକାଳେ କରଣୀୟ ଧର୍ମକୁ ଅବହେଳା କରିବାର ଦୋଷରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ସେ ରୌରବ ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ପାପୀ, ଦୈବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାର ରକ୍ତ ପାନ କରେ।

Word by Word

• तत्कालोचितधर्मेण: by the duty appropriate to that time
• तत्कालोचितधर्मेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक) + उचित (प्रातिपदिक; √वच्/√उच्? ‘उचित’ as adjective) + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental ‘by/with’); समासः: तत्-काल-उचित-धर्म (निर्धारण/सम्बन्ध-तत्पुरुष)

• वेष्टितः: wrapped/encircled
• वेष्टितः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √वेष्ट् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)

• रौरवे: in Raurava (hell)
• रौरवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रौरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)

• पतेत्: would fall
• पतेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पत् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• तस्याः: of her
• तस्याः: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

• रुधिरम्: blood
• रुधिरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• पापः: the sinner
• पापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता

• पिबते: drinks
• पिबते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• कालम्: for a time
• कालम्: Karma/Adverbial (Duration/काल)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कालाधिकरणार्थे द्वितीया (accusative of duration)

• ईप्सितम्: desired/appointed
• ईप्सितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √आप्/√ईप्स् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; ‘कालम्’ इति विशेषण

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A stark moral tableau: the sinner bound by coils labeled 'kāla-ucita-dharma-bhaṅga' falls into the fiery Raurava; attendants of Yama enforce punishment; a distant, calm Revā river contrasts as a path of purification.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Raurava (Naraka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma teaching emphasizes that violating time-bound duties leads to severe post-mortem consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse provides moral framing within the Somnātha account.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it warns about failing in “kālocita-dharma” (duty appropriate to the proper time).