Adhyaya 121

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल चन्द्रहासमतः परम् । यत्र सिद्धिं परां प्राप्तः सोमराजः सुरोत्तमः

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହୀପାଳ! ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରହାସମତରୁ ଆଗକୁ ଯାଅ; ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୋତ୍ତମ ସୋମରାଜ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं सिद्धिं परां प्राप्तः सोमनाथो जगत्पतिः । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व ममानघ

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ଜଗତ୍ପତି ସୋମନାଥ ପରମ ସିଦ୍ଧି କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ସେ ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ହେ ଅନଘ, ମୋତେ କହ।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुरा शप्तो मुनीन्द्रेण दक्षेण किल भारत । असेवनाद्धि दाराणां क्षयरोगी भविष्यसि

ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ଭାରତ! ପୂର୍ବେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦକ୍ଷ ତାହାକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ—‘ଧର୍ମପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହବାସ ଅବହେଳା କରିବାରୁ ତୁମେ କ୍ଷୟରୋଗୀ ହେବ।’

Verse 4

उद्वाहितानां पत्नीनां ये न कुर्वन्ति सेवनम् । या निष्ठा जायते नृणां तां शृणुष्व नराधिप

ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ନିଜ ବିବାହିତା ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଥୋଚିତ ଦାମ୍ପତ୍ୟଧର୍ମ ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ନରାଧିପ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ନିଶ୍ଚିତ ପରିଣାମ ହୁଏ, ତାହା ଶୁଣ।

Verse 5

ऋतावृतौ हि नारीणां सेवनाज्जायते सुतः । सुतात्स्वर्गश्च मोक्षश्च इत्येवं श्रुतिभाषितम्

ଋତୁକାଳରେ ନାରୀ ସହ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସେବନ କଲେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ। ପୁତ୍ରରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।

Verse 6

तत्कालोचितधर्मेण वेष्टितो रौरवे पतेत् । तस्यास्तद्रुधिरं पापः पिबते कालमीप्सितम्

ଯଥାକାଳେ କରଣୀୟ ଧର୍ମକୁ ଅବହେଳା କରିବାର ଦୋଷରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ସେ ରୌରବ ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ପାପୀ, ଦୈବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାର ରକ୍ତ ପାନ କରେ।

Verse 7

ततोऽवतीर्णः कालेन यां यां योनिं प्रयास्यति । तस्यां तस्यां स दुष्टात्मा दुर्भगो जायते सदा

ତାପରେ କାଳବଶେ ପୁନର୍ବାର ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେହି ସେହି ଜନ୍ମରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ସଦା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବାନ ହୋଇ ଜନ୍ମେ।

Verse 8

नारीणां तु सदा कामोऽभ्यधिकाः परिवर्तते । विशेषेण ऋतौ काले पीड्यते कामसायकैः

ନାରୀମାନଙ୍କର କାମନା ସଦା ଅଧିକ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ। ବିଶେଷକରି ଋତୁକାଳରେ ସେମାନେ କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 9

परिभूता हिता भर्त्रा ध्यायन्तेऽन्यं पतिं स्त्रियः । ततः पुत्रः समुत्पन्नो ह्यटते कुलमुत्तमम्

ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ଓ ଅବହେଳିତ ହେଲେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ପତିରୂପେ ଚିନ୍ତନ କରିପାରନ୍ତି। ତାହାପରେ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ଭ୍ରମଣ କରି ଉତ୍ତମ କୁଳକୁ ମଧ୍ୟ କଳଙ୍କିତ କରେ।

Verse 10

स्वर्गस्थास्तेन पितरः पूर्वजास्ते पितामहाः । पतन्ति जातमात्रेण कुलटस्तेन चोच्यते

ତାହାର ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥ ପିତୃଗଣ—ପିତା, ପୂର୍ବଜ ଓ ପିତାମହ—ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ସେ ‘କୁଲଟ’ ଅର୍ଥାତ୍ କୁଳଦ୍ରୋହୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 11

तेन कर्मविपाकेन क्षयरोग्यभवच्छशी । त्यक्त्वा लोकं सुरेन्द्राणां मर्त्यलोकमुपागतः

ସେହି କର୍ମବିପାକରେ ଶଶୀ (ଚନ୍ଦ୍ର) କ୍ଷୟରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ; ସୁରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଲୋକ ତ୍ୟାଗ କରି ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଆସିଲେ।

Verse 12

ततस्तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च । भ्रमन्वै नर्मदां प्राप्तः सर्वपापप्रणाशनीम्

ତାପରେ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ଧାମ ଭ୍ରମଣ କରି, ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶିନୀ ନର୍ମଦାକୁ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 13

उपवासं च दानानि व्रतानि नियमांस्तथा । चचार द्वादशाब्दानि ततो मुक्तः स किल्बिषैः

ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଉପବାସ, ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ଆଚରଣ କଲା; ତାପରେ ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 14

स्नापयित्वा महादेवं सर्वपातकनाशनम् । जगाम प्रभया पूर्णः स च लोकमनुत्तमम्

ସର୍ବପାତକନାଶକ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ କରାଇ, ପ୍ରଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ଅନୁତ୍ତମ ଲୋକକୁ ଗଲା।

Verse 15

येनैव स्थापितो देवः पूज्यते वर्षसंख्यया । तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके स पूज्यते

ଯେନ ଦେବତା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସ୍ଥାପନା ପରେ ଯେତେ ବର୍ଷ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେତେହି ବର୍ଷସହସ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 16

तेन देवान्विधानोक्तान्स्थापयन्ति नरा भुवि । अक्षयं चाव्ययं यस्मात्कालं भुञ्जन्ति मानवाः

ଏହିହେତୁ ପୃଥିବୀରେ ଲୋକେ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିଅନୁସାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି; କାରଣ ତାହାଦ୍ୱାରା ମାନବମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବ୍ୟୟ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 17

सोमतीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेद्देवमीश्वरम् । स भ्राजते नरो लोके सोमवत्प्रियदर्शनः

ସୋମତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଈଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଲୋକରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 18

चन्द्रहासे तु यो गत्वा ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः । स्नानं समाचरेद्भक्त्या मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ଯେ କେହି ଚନ୍ଦ୍ରହାସକୁ ଯାଇ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 19

तत्र स्नानं च दानं च चन्द्रहासे शुभाशुभम् । कृतं नृपवरश्रेष्ठ सर्वं भवति चाक्षयम्

ହେ ନୃପବରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରହାସରେ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ—ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କାରଣରେ କରାହେଲେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 20

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । चन्द्रहासे तु ये स्नात्वा पश्यन्ति ग्रहणं नराः

ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା; ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସତ୍ୟରେ ସାର୍ଥକ—ଯେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରହାସେ ସ୍ନାନ କରି ଗ୍ରହଣଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 21

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम् । स्नानमात्रेण राजेन्द्र तत्र तीर्थे प्रणश्यति

ବାଣୀ, ମନ ଓ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ କୃତ ଯେ କୌଣସି ପାପ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେହି ତୀର୍ଥରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 22

बहवस्तं न जानन्ति महामोहसमन्विताः । देहस्थमिव सर्वेषां परमानन्दरूपिणम्

ମହାମୋହରେ ଆବୃତ ଅନେକେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି ନାହିଁ—ଯିଏ ପରମାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ—ଯଦ୍ୟପି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେହରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭଳି ଅଛନ୍ତି।

Verse 23

पश्चिमे सागरे गत्वा सोमतीर्थे तु यत्फलम् । तत्समग्रमवाप्नोति चन्द्रहासे न संशयः

ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ଯାଇ ସୋମତୀର୍ଥରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ସମଗ୍ର ଫଳ ଚନ୍ଦ୍ରହାସେ ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 24

संक्रान्तौ च व्यतीपाते अयने विषुवे तथा । चन्द्रहासे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ବ୍ୟତୀପାତ, ଅୟନ ଓ ବିଷୁବକାଳରେ—ଚନ୍ଦ୍ରହାସେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 25

ते मूढास्ते दुराचारास्तेषां जन्म निरर्थकम् । चन्द्रहासं न जानन्ति ये रेवायां व्यवस्थितम्

ସେମାନେ ମୂର୍ଖ ଅଟନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁରାଚାରୀ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥକ, ଯେଉଁମାନେ ରେବା ନଦୀ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଚନ୍ଦ୍ରହାସ ତୀର୍ଥକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 26

चन्द्रहासे तु यः कश्चित्संन्यासं कुरुते द्विजः । अनिवर्तिका गतिस्तस्य सोमलोकान्न संशयः

ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଚନ୍ଦ୍ରହାସ ତୀର୍ଥରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ସୋମଲୋକର ଅନିବର୍ତ୍ତନୀୟ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 121

। अध्याय

॥ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠାରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା ॥