
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମārkaṇḍେୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା-ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇ କୋṭିତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ କହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ଅନୁତ୍ତମ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅନେକ ଋଷି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ସ୍ମରଣ ଦେଇ ସ୍ଥଳର ପ୍ରାମାଣ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ; ତେଣୁ ଏହା ‘ଋଷିକୋṭି’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପରେ ସ୍ଥାନ-ନିବଦ୍ଧ ତିନି ପୁଣ୍ୟପଥ କୁହାଯାଇଛି—(୧) ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ; ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବାର ଫଳ ‘କୋṭି’ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ସମାନ ବୋଲି ପୁଣ୍ୟବୃଦ୍ଧି ଦର୍ଶାଯାଏ। (୨) ସ୍ନାନ ପରେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ/ତର୍ପଣ-ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପିତୃଧର୍ମ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। (୩) ସେଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ଏଭଳି ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ କୋṭିତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ସ୍ଥାନ–କର୍ମ–ଫଳଶ୍ରୁତି ରୂପେ ସଂକ୍ଷେପରେ ସ୍ଥାପନ କରେ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र कोटितीर्थमनुत्तमम् । ऋषिकोटिर्गता तत्र परां सिद्धिमुपागता
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଅନୁତ୍ତମ କୋଟିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଏକ କୋଟି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ॥
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता
ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ—ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯେନେ ଏକ କୋଟିକୁ ଭୋଜନ କରାଇଲା ପରି ଫଳ ମିଳେ॥
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । पूजिते तु महादेवे वाजपेयफलं लभेत्
ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—ସେଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ॥
Verse 113
। अध्याय
ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।