Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तत्र स्नात्वा नरो राजञ्छुचिः प्रयतमानसः । उपोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत्

Transliteration

tatra snātvā naro rājañchuciḥ prayatamānasaḥ | upoṣya rajanīmekāṃ gosahasraphalaṃ labhet

Translation

ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ଓ ସଂଯତମନ ନର ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ସହସ୍ର ଗୋଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकाले कृत्य (having done)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• शुचिः: pure
• शुचिः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying नरः)

• प्रयतमानसः: with a disciplined mind
• प्रयतमानसः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रयत-मानस (प्रातिपदिक; प्रयत + मानस)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying नरः)

• उपोष्य: having fasted
• उपोष्य: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: उपवस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकाले कृत्य

• रजनीम्: night
• रजनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रजनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• एकाम्: one
• एकाम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying रजनीम्)

• गोसहस्रफलम्: the fruit (merit) of a thousand cows
• गोसहस्रफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो + सहस्र + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गवां सहस्रस्य फलम्)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāmika-tīrtha (as implied by the section’s focus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a riverine tīrtha performs snāna at dawn, then sits in quiet fasting discipline through the night, with a kingly listener implied in the narrative frame.

Characters & Entities

• Manmatheśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity and mental discipline, combined with vrata (fasting) at a tīrtha, multiplies puṇya and supports dharmic life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Manmatheśa tīrtha in the Revā Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe at the tīrtha and observe a one-night fast (ekarātri upavāsa).