Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सनकाद्या महात्मानो ये च वैमानिका गणाः । यमेन्द्रवरुणाद्याश्च लोकपाला दिनत्रये

Transliteration

sanakādyā mahātmāno ye ca vaimānikā gaṇāḥ | yamendravaruṇādyāśca lokapālā dinatraye

Translation

ସନକାଦି ମହାତ୍ମାମାନେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ବୈମାନିକ ଗଣ; ଏବଂ ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ ଆଦି ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ତିନି ଦିନର କାଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Word by Word

• सनक-आद्याः: Sanaka and others
• सनक-आद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सनक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘सनकः आदिः येषाम्’ इति (सनकादयः)

• महात्मानः: great souls
• महात्मानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक-यः (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• वैमानिकाः: celestial beings (vimāna-dwellers)
• वैमानिकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैमानिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• गणाः: groups
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• यम-इन्द्र-वरुण-आद्याः: Yama, Indra, Varuṇa and others
• यम-इन्द्र-वरुण-आद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + वरुण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समाहार/समुच्चयार्थः—‘यमश्च इन्द्रश्च वरुणश्च आदयश्च’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• लोकपालाः: guardians of the worlds
• लोकपालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोकपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘लोकानां पालाः’

• दिनत्रये: in the three days / during the three-day period
• दिनत्रये: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिनत्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्विगु-समासः—‘त्रीणि दिनानि’

Speaker

Mārkaṇḍeya

Characters & Entities

• Sanaka
• Vaimānika gaṇas
• Yama
• Indra
• Varuṇa
• Lokapālas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic order is upheld collectively—by sages, devas, and lokapālas—especially at transitional times, emphasizing governance of dharma at every level.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None named; the verse enumerates cosmic participants who will contextualize later sacred-geography divisions.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an enumeration of beings present in the narrative frame.