Mantra 32
Rishi: Ṛgvedic seer per Anukramaṇī for the source hymn; applied here in Yajus praxis.
Devata: Agnīndra (dual deity).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
आ घा॒ ये अ॒ग्निमि॑न्ध॒ते स्तृ॒णन्ति॑ ब॒र्हिरा॑नु॒षक् । येषा॒मिन्द्रो॒ युवा॒ सखा॑ । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्यग्नी॒न्द्राभ्यां॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑रग्नी॒न्द्राभ्यां॑ त्वा
Transliteration
ā́ ghā́ yé agním indháte stṛṇánti barhír ānuṣák | yéṣām índro yúvā sákhā́ | upayā́ma-gṛhīto’sy agnī́ndrābhyāṃ tváiṣá te yónir agnī́ndrābhyāṃ tvā
Translation
ଆ ଘା ଯେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି ଏବଂ କ୍ରମାନୁସାରେ ବର୍ହି (ପବିତ୍ର ଘାସ) ପତ୍ରାନ୍ତି—ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁବ ସଖା। ଉପୟାମରେ ଗୃହୀତ ତୁମେ; ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ (ଅର୍ପଣ)। ଏହା ତୁମର ଯୋନି; ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ।
Padapatha (Word Analysis)
आ । घ । ये । अग्निम् । इन्धते । स्तृणन्ति । बर्हिः । आनुषक् । येषाम् । इन्द्रः । युवा । सखा । उप-याम-गृहीतः । असि । अग्नी-इन्द्राभ्याम् । त्वा । एषः । ते । योनिः । अग्नी-इन्द्राभ्याम् । त्वा
Word by Word
आtowards; hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
घindeed; emphatic particle
घ:
—
TypeIndeclinable
Rootघ (निपात) / gha (particle)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni; the fire
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
इन्धतेthey kindle
इन्धते:
—
TypeVerb
Rootइन्ध् (धातु)
स्तृणन्तिthey strew; they spread
स्तृणन्ति:
—
TypeVerb
Rootस्तृ (धातु)
बर्हिःthe sacrificial grass (barhis)
बर्हिः:
Karma
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
अनुषक्in due order; successively
अनुषक्:
—
TypeIndeclinable
Rootअनुषक् (अव्यय)
येषाम्of whom
येषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
युवाyoung
युवा:
विशेषण (of सखा)
TypeAdjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
सखाfriend
सखा:
Kartā (predicate-noun)
TypeNoun
Rootसखि/सखा (प्रातिपदिक)
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula (ritually received)
उपयामगृहीतः:
—
TypeParticiple
Rootउपयाम-गृहीत (कृदन्त; √ग्रह्)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अग्नीन्द्राभ्याम्by/with Agni and Indra
अग्नीन्द्राभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअग्नि-इन्द्र (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
Kartā (predicate-noun)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
अग्नीन्द्राभ्याम्by/with Agni and Indra
अग्नीन्द्राभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअग्नि-इन्द्र (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
A
AgniI
IndraA
Agnīndra (dual)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes