Mantra 33
Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajus liturgical lineage; specific ṛṣi not explicitly marked in the provided excerpt)
Devata: Soma
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse (Yajus formula; not a strict Ṛgvedic metre)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्ते॑ सोम दि॒वि ज्योति॒र्यत्पृ॑थि॒व्यां यदु॒राव॒न्तरि॑क्षे । तेनास्मै॒ यज॑मानायो॒रु रा॒ये कृ॒ध्यधि॑ दा॒त्रे वो॑चः
Transliteration
yát te soma diví jyótiḥ yát pṛthivyā́m yád urā́v antárikṣe | ténāsmái yájamānāyorú rāyé kṛdhy ádhi dātré vócaḥ ||
Translation
ହେ ସୋମ! ତୋର ଯେ ଜ୍ୟୋତି ଦିବିରେ ଅଛି, ଯେ ପୃଥିବୀରେ ଅଛି, ଏବଂ ଯେ ବିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଅଛି—ସେହି ଜ୍ୟୋତିଦ୍ୱାରା ଏହି ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ତାହାକୁ ଦାତ୍ର (ଦାନ) ଭାବେ ଅର୍ପିତ ବଚନ ରୂପେ ଉଚ୍ଚାର କର।
Padapatha (Word Analysis)
यत् । ते॒ । सोम॒ । दि॒वि । ज्योतिः॑ । यत् । पृ॒थि॒व्याम् । यत् । उ॒रौ । अ॒न्तरि॑क्षे । तेन॑ । अ॒स्मै॒ । यज॑मानाय । उ॒रु । रा॒ये । कृ॒धि । अधि॑ । दा॒त्रे । वो॒चः ।
Word by Word
यत्whatever / that which
यत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-प्रत्यय)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
दिविin heaven
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म (understood: ‘that light’ as object of reference) / or विषय
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (सम्बन्ध-प्रत्यय)
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (सम्बन्ध-प्रत्यय)
उराव्in the wide (region)
उराव्:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षेin the midspace / atmosphere
अन्तरिक्षे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
तेनby that / with that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मैto this (man) / to him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यजमानायto the sacrificer
यजमानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज्-धातु से ‘यजमान’)
उरुbroad / abundant
उरु:
कर्म (as qualifier of the object ‘wealth’)
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
रायेwealth
राये:
कर्म
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
कृधिmake / bestow
कृधि:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अधिupon / over; in addition
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
दात्रेto the giver / donor
दात्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदात्रि/दातृ (प्रातिपदिक)
वोचःyou spoke / you have uttered
वोचः:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Entities Mentioned
S
SomaD
Dyauḥ (Heaven)P
Pṛthivī (Earth)A
Antarikṣa (Mid-air)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes