Mantra 27
Rishi: Unspecified/ritual tradition (Pravargya corpus often treated as specialized)
Devata: Gharma/Pravargya (as tejas), with Indra-power and Virāj as associated powers
Chandas: Mixed; first line anuṣṭubh-like, second more expansive; employed as yajus in Pravargya setting
Samhita Patha (Devanagari)
मयि॒ त्यदि॑न्द्रि॒यं बृ॒हन्मयि॒ दक्षो॒ मयि॒ क्रतु॑: । घ॒र्मस्त्रि॒शुग्वि रा॑जति वि॒राजा॒ ज्योति॑षा स॒ह ब्रह्म॑णा॒ तेज॑सा स॒ह
Transliteration
máyi tyád indriyáṃ br̥hán máyi dákṣo máyi krátuḥ | gharmás triśúg ví rājati virā́jā́ jyótiṣā sahá bráhmaṇā téjasā sahá
Translation
ମୋ ଭିତରେ ସେଇ ମହାନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି ରହୁ; ମୋ ଭିତରେ ଦକ୍ଷତା ରହୁ; ମୋ ଭିତରେ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ) ରହୁ। ଘର୍ମ ତ୍ରିଶୁଗ୍ (ତ୍ରି-ଜ୍ୱାଳା) ରୂପେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ବିରାଜ୍ ଜ୍ୟୋତି ସହ, ବ୍ରହ୍ମ ସହ, ତେଜ ସହ ଏକାସାଥି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
Padapatha (Word Analysis)
मयि । त्यत् । इन्द्रियम् । बृहन् । मयि । दक्षः । मयि । क्रतुः । घर्मः । त्रि-शुग् । वि । राजति । वि-राजा । ज्योतिषा । सह । ब्रह्मणा । तेजसा । सह ।
Word by Word
मयिin me
मयि:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
त्यत्that (yonder/that very)
त्यत्:
कर्म (अध्याहृत ‘अस्ति/भवति’ इत्यस्य)
TypePronoun/Determiner
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, vigor, faculty
इन्द्रियम्:
कर्म (अध्याहृत ‘अस्ति’)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
बृहत्great, vast
बृहत्:
विशेषण (कर्म-सम्बद्ध)
TypeAdjective
Rootबृहत् (विशेषण-प्रातिपदिक) < √बृह् (वर्धने)
मयिin me
मयि:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद्
दक्षःskill, ability, competence
दक्षः:
कर्तृ (अध्याहृत ‘अस्ति’)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) < √दक्ष् (बल/कौशल/समर्थ्ये)
मयिin me
मयि:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद्
क्रतुःresolve, will, sacred intelligence
क्रतुः:
कर्तृ (अध्याहृत ‘अस्ति’)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
घर्मःGharma (hot offering/oblation; also ‘heat’)
घर्मः:
कर्तृ (राजति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक)
त्रिशुक्three-flamed / having triple radiance
त्रिशुक्:
विशेषण (कर्तृ-सम्बद्ध)
TypeAdjective
Rootत्रिशुक् (प्रातिपदिक; त्रि + शुक् ‘शोचने/दीप्तौ’ इत्यस्य भावः)
विapart, forth; intensifier
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजतिshines, is resplendent
राजति:
क्रिया
TypeVerb
Root√राज् (दीप्तौ/शोभायाम्)
विराजाwith Virāj (the radiant metre/power)
विराजा:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootविराज् (प्रातिपदिक; ‘विराज्’ नाम/विशेषण)
ज्योतिषाwith light, by radiance
ज्योतिषा:
करण
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
—
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
ब्रह्मणाwith brahman (sacred power/holy word)
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
तेजसाwith splendor, with energy
तेजसा:
करण
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
—
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Entities Mentioned
G
Gharma (Pravargya/mahāvīra as tejas)I
Indra (indriya)V
VirājB
Brahman (sacred power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes