Mantra 50
Rishi: Prayoga-tradition attribution (protective formulae); VS redaction under Yājñavalkya’s school
Devata: Hiraṇya/Tejas (functional deity); implicitly Indra as 'jaitra' (victory) in some ritual readings
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (confirm by metrical scan)
Samhita Patha (Devanagari)
आ॒यु॒ष्यं॒ वर्च॒स्य॒ᳪ रा॒यस्पोष॒मौद्भि॑दम् । इ॒दᳪ हिर॑ण्यं॒ वर्च॑स्व॒ज्जैत्रा॒यावि॑शतादु॒ माम्
Transliteration
āyuṣyáṃ várcasyaṃ rā́yaspoṣám audbhídam | idáṃ híraṇyaṃ várcasvaj jáitrāyā́viśatādu mā́m ||
Translation
ଆୟୁଷ୍ୟଦାୟକ, ତେଜଦାୟକ, ଧନ-ପୋଷ ବଢ଼ାଇବାଳା ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଉଦ୍ଭିଦ—ପବିତ୍ର ତେଜସ୍ବୀ ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ; ବିଜୟାର୍ଥେ ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ।
Padapatha (Word Analysis)
आयुष्य॑म् । वर्चस्य॑म् । रायः-पोष॑म् । औद्भि॑दम् । इदम् । हिरण्यम् । वर्चस्वत् । जैत्राय । अविशत । अदु । माम्
Word by Word
आयुष्यंlife-promoting, conducive to longevity
आयुष्यं:
Karma
TypeAdjective
Rootआयुष्य (आयुस् + यत्)
वर्चस्यंbringing radiance/splendour
वर्चस्यं:
Karma
TypeAdjective
Rootवर्चस्य (वर्चस् + यत्)
रायस्of wealth
रायस्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (स्त्री. ‘wealth’)
पोषम्nourishment, thriving
पोषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपोष (प्रा. ‘nourishment, increase’)
औद्भिदम्earth-born; producing growth (esp. of plants)
औद्भिदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऔद्भिद (उद्भिद्- ‘sprouting/producing from the earth’)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
हिरण्यम्gold
हिरण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रा. ‘gold’)
वर्चस्वत्radiant, full of splendour
वर्चस्वत्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर्चस्वत् (वर्चस् + वत्)
जैत्रायfor victory
जैत्राय:
Sampradāna
TypeNoun (purpose-dative)
Rootजैत्र (जि + त्र; ‘victorious’)
आtowards, into
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
विशतात्may it enter
विशतात्:
Kartā (implicit: ‘it/this gold’)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
उindeed; and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
H
Hiraṇya (Gold)T
Tejas/VarcasI
Indra (Jaitra aspect)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes