Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 22
Rishi: RV-source dependent; Soma cosmogonic praise tradition.
Devata: Soma
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; verify against RV original)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमि॒मा ओष॑धीः सोम॒ विश्वा॒स्त्वम॒पो अ॑जनय॒स्त्वं गाः । त्वमा त॑तन्थो॒र्वन्तरि॑क्षं॒ त्वं ज्योति॑षा॒ वि तमो॑ ववर्थ
Transliteration
tvám imā́ óṣadhīḥ soma víśvās tvám ápo ajanayas tváṃ gā́ḥ | tvám ā́ tatanthorv ántárikṣaṃ tváṃ jyótiṣā ví támo vavartha ||
Translation
ହେ ସୋମ, ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଔଷଧିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛ; ତୁମେ ଜଳକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛ, ତୁମେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ। ତୁମେ ବିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଛ; ତୁମେ ଜ୍ୟୋତିରେ ତମସକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦେଇଛ।
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । इमाः । ओषधीः । सोम । विश्वाः । त्वम् । अपः । अजनयः । त्वम् । गाः । त्वम् । आ । ततन्थ । उर्व् । अन्तरिक्षम् । त्वम् । ज्योतिषा । वि । तमः । ववर्थ
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमाःthese
इमाः:
कर्म
TypeAdjective (Pronoun)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
कर्म
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
—
TypeNoun (Vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद्
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अजनयःyou generated, produced
अजनयः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√जन् (जनने)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद्
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद्
आforth, completely
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
ततन्थyou stretched, extended
ततन्थ:
कर्तृ
TypeVerb
Root√तन् (विस्तारे)
उर्व्the broad earth
उर्व्:
कर्म
TypeNoun
Rootउर्व्/उर्वी (प्रातिपदिक; ‘पृथिवी’)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद्
ज्योतिषाwith light
ज्योतिषा:
करण
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
विapart, away
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
तमःdarkness
तमः:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
ववर्थyou removed, dispelled
ववर्थ:
कर्तृ
TypeVerb
Root√वृ (वरणे/वृणोति; वेदिक-प्रयोगे ‘अपवृणोति/निवारयति’)
Entities Mentioned
S
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes