Mantra 56
Rishi: RV-derived; attribution depends on RV parallel
Devata: Indra-Vāyu (dual)
Chandas: Gāyatrī-like brevity; exact meter depends on RV source
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र॑वायू इ॒मे सु॒ता उप॒ प्रयो॑भि॒रा ग॑तम् । इन्द॑वो वामु॒शन्ति॒ हि
Transliteration
índra-vāyū imé sutā́ úpa práyobhir ā́ gatam | índavo vā́m uśánti hí
Translation
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବାୟୁ, ଏହି ସୁତ (ପିଷିତ/ନିଚୋଡ଼ା) ସୋମରସମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ, ପ୍ରୀତିକର ଉପଚାର ସହିତ, ଆସ। କାରଣ ସୋମବିନ୍ଦୁମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑-वायू । इ॒मे । सु॒ताः । उप॑ । प्रयो॑भिः । आ । ग॒तम् । इन्द॑वः । वाम् । उ॒शन्ति॑ । हि
Word by Word
इन्द्रवायूO Indra and Vāyu
इन्द्रवायू:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootइन्द्र + वायु (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
इमेthese
इमे:
कर्तृ/विषय (सूताः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुताःpressed (Soma-drops)
सुताः:
कर्तृ/विषय (उशन्ति इत्यस्य कर्ता)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; PPP)
उपnear, hither
उप:
क्रियाविशेषण (आगतम् इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
प्रयोभिःwith refreshments/offerings
प्रयोभिः:
करण
TypeNoun
Rootप्रयस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
आtowards, hither
आ:
क्रियाविशेषण (आगतम् इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
गतम्come (you two), arrive
गतम्:
क्रिया
TypeVerb (imperative sense via PPP used as injunctive/command)
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त; PPP)
इन्दवःthe Soma-drops
इन्दवः:
कर्ता
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
वाम्you two / of you two
वाम्:
सम्प्रदान/कर्म (उशन्ति—‘you two’ as desired/for you two)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वाम्
उशन्तिdesire, wish for
उशन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवश्/उश् (धातु: ‘कामयते/इच्छति’)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध/हेतु-निपात
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
Entities Mentioned
I
IndraV
VāyuS
Soma (as offering)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes