Mantra 29
Rishi: Vedic tradition (Indra-hymnic lineage; often ascribed to Ṛṣi of the underlying Ṛgvedic source)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification against the underlying Ṛgvedic verse)
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒मां ते॒ धियं॒ प्र भ॑रे म॒हो म॒हीम॒स्य स्तो॒त्रे धि॒षणा॒ यत्त॑ आन॒जे । तमु॑त्स॒वे च॑ प्रस॒वे च॑ सास॒हिमिन्द्रं॑ दे॒वास॒: शव॑सामद॒न्ननु॑
Transliteration
imā́ṃ te dhíyaṃ prá bhare maho mahī́m asyá stótre dhiṣáṇā yát ta ānáje | tám utsavé ca prasavé ca sāsahím índraṃ devā́saḥ śávāsā adann ánu
Translation
ହେ ତୁମକୁ, ମୁଁ ମୋର ଏହି ଧୀ (ଚିନ୍ତା) ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ମହାନ, ଅତିମହିମାମୟ—ତୁମ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଇଁ, ହେ ଧିଷଣା (ପ୍ରେରଣା), ଯାହା ତୁମ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ସେ ସର୍ବଜୟୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ଉତ୍ସବ ଓ ପ୍ରସବରେ ଦେବମାନେ ନିଜ ଶବସ୍ (ବଳ) ଦ୍ୱାରା ଅନୁସରଣ କରି ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି।
Padapatha (Word Analysis)
इ॒माम् । ते॒ । धिय॑म् । प्र । भ॑रे । म॒हः । म॒हीम् । अ॒स्य । स्तो॒त्रे । धि॒षणा॑ । यत् । ते॒ । आ॒न॒जे । तम् । उ॒त्स॒वे । च॒ । प्र॒स॒वे । च॒ । सा॒स॒हिम् । इन्द्र॑म् । दे॒वासः॑ । शव॑सा । अ॒द॒न् । अनु॑
Word by Word
इमाम्this
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof/for you
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धियम्thought, prayer, hymn-intent
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक) / धिय्
प्रforth
प्र:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
भरेI bear/bring
भरे:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
महोof the great
महो:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
महीम्the great (one), mighty
महीम्:
कर्म (विशेषण-भावे)
TypeNoun/Adjective
Rootमही (प्रातिपदिक)
अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोत्रेin/for the praise-hymn
स्तोत्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक)
धिषणाinspiration, sacred insight
धिषणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
कर्म
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आनजेI have anointed/attached (offered)
आनजे:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√अञ्ज् (अञ्जने/आलिम्पने) + आ
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्सवेat the raising/celebration
उत्सवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउत्सव (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
प्रसवेat the impelling/setting-in-motion
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सासहिम्the overpowering, victorious
सासहिम्:
कर्म (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसासहि (प्रातिपदिक; √सह् ‘to overcome’ से)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
शवसाम्of powers, of strengths
शवसाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
अदन्they ate/consumed
अदन्:
कर्तृ (देवासः)
TypeVerb
Root√अद् (भक्षणे)
अनुafter, following
अनु:
—
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअनु
Entities Mentioned
I
IndraD
Dhīṣaṇā (Impulse/Inspiration)D
Devāḥ (the Gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes