Adhyaya 31 Mantra 4 - Shukla Yajurveda | Oriya | Vedapath

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 31, Mantra 4

Rishi: Puruṣa-sūkta tradition

Devata: Puruṣa / Prajāpati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्रि॒पादू॒र्ध्व उदै॒त्पुरु॑ष॒: पादो॑ऽस्ये॒हाभ॑व॒त् पुन॑: । ततो॒ विष्व॒ङ् व्य॒क्रामत्साशनानश॒ने अ॒भि

Transliteration

tripā́d ūrdhvá udáit púruṣaḥ pā́do ’syehā́bhavat púnaḥ | táto víṣvaṅ vyàkrāmat sā́śanān aśáne abhí

Translation

ତିନି ପାଦରେ ପୁରୁଷ ଊର୍ଧ୍ୱକୁ ଉଦିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଏକ ପାଦ ପୁନଃ ଏଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେଠାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଲେ—ଭୋକ୍ତା ଉପରେ ଓ ଭୋଜ୍ୟ (ଆହାର) ଉପରେ ମଧ୍ୟ।

Padapatha (Word Analysis)

त्रिपात् । ऊर्ध्वः । उदैत् । पुरुषः । पादः । अस्य । इह । अभवत् । पुनः । ततः । विष्वङ् । वि । अक्रामत् । स । अशनान् । अशने । अभि

Word by Word

त्रिपात्three-footed / having three quarters

ऊर्ध्वःupwards; aloft

उदैत्rose up; went upward

पुरुषःthe Puruṣa (Cosmic Person)

पादःone quarter; one foot

अस्यof him; his

इहhere

अभवत्became; came to be

पुनःagain; further

ततःfrom that; thereafter

विश्वङ्on all sides; in every direction

व्यक्रामत्strode forth; pervaded

सःhe

अशनानशनेin the eating and the non-eating (i.e., in the sentient and the insentient)

अभिtowards; over; upon

Entities Mentioned

Puruṣa

Prajāpati

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes