Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 33
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (metre-invocation formula)
Devata: Chandas (the metres personified)
Chandas: Mixed/metre-catalogue (not a single metre; enumerative litany)
Samhita Patha (Devanagari)
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुब्जग॑त्यनु॒ष्टुप्प॒ङ्क्त्या स॒ह । बृ॒ह॒त्युष्णिहा॑ क॒कुप्सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा
Transliteration
gāyatrī́ triṣṭúb jagáty anuṣṭúp paṅktyā́ sahá | bṛhaty uṣṇíhā kakúp sūcī́bhiḥ śamyantu tvā ||
Translation
ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତୀ, ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍—ପଙ୍କ୍ତି ସହ; ବୃହତୀ, ଉଷ୍ଣିହ୍ ଓ କକୁଭ୍—ଏହି ଛନ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ନିଜ ସୂଚୀ ସହିତ ତୁମକୁ ଗଠନ କରି, ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବିନ୍ୟସ୍ତ କରି, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରୁନ୍ତୁ।
Padapatha (Word Analysis)
गायत्री । त्रिष्टुप् । जगती । अनुष्टुप् । पङ्क्त्या । सह । बृहती । उष्णिहा । ककुप् । सूचीभिः । शम्यन्तु । त्वा
Word by Word
गायत्रीGāyatrī (metre)
गायत्री:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
त्रिष्टुप्Triṣṭubh (metre)
त्रिष्टुप्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्रिष्टुप् (प्रातिपदिक)
जगतीJagatī (metre)
जगती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक)
अनुष्टुप्Anuṣṭubh (metre)
अनुष्टुप्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअनुष्टुप् (प्रातिपदिक)
पङ्क्त्याwith Paṅkti (metre)
पङ्क्त्या:
सह/करण (सहकारक-प्रयोगः)
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
(सहयोगार्थक-अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
बृहतीBṛhatī (metre)
बृहती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबृहती (प्रातिपदिक)
उष्णिहाby/with Uṣṇih (metre)
उष्णिहा:
करण
TypeNoun
Rootउष्णिह् (प्रातिपदिक)
ककुप्Kakubh (metre)
ककुप्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootककुप् (प्रातिपदिक)
सूचीभिःwith needles/spikes (piercing points)
सूचीभिः:
करण
TypeNoun
Rootसूची (प्रातिपदिक)
शम्यन्तुmay they pacify/quieten
शम्यन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
C
Chandas (Vedic metres personified)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes