Mantra 23
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Prāṇas and faculties (prāṇa, apāna, vyāna; cakṣus, śrotra; vāc; manas)
Chandas: Prose-yajus (svāhā list)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ ऽपा॒नाय॒ स्वाहा॑ व्या॒नाय॒ स्वाहा॒ चक्षु॑षे॒ स्वाहा॒ श्रोत्रा॑य॒ स्वाहा॑ वा॒चे स्वाहा॒ मन॑से॒ स्वाहा॑
Transliteration
prāṇā́ya svā́hā ’pānā́ya svā́hā vyānā́ya svā́hā cákṣuṣe svā́hā śrótrāya svā́hā vā́ce svā́hā mánase svā́hā
Translation
ପ୍ରାଣାୟ ସ୍ୱାହା; ଅପାନାୟ ସ୍ୱାହା; ବ୍ୟାନାୟ ସ୍ୱାହା; ଚକ୍ଷୁଷେ ସ୍ୱାହା; ଶ୍ରୋତ୍ରାୟ ସ୍ୱାହା; ବାଚେ ସ୍ୱାହା; ମନସେ ସ୍ୱାହା।
Padapatha (Word Analysis)
प्राणाय । स्वाहा॑ । अपानाय । स्वाहा॑ । व्यानाय । स्वाहा॑ । चक्षुषे । स्वाहा॑ । श्रोत्राय । स्वाहा॑ । वाचे । स्वाहा॑ । मनसे । स्वाहा॑
Word by Word
प्राणायto/for the vital breath (prāṇa)
प्राणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
अपानायto/for the downward breath (apāna)
अपानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
व्यानायto/for the pervading breath (vyāna)
व्यानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
चक्षुषेto/for the eye, sight
चक्षुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
श्रोत्रायto/for the ear, hearing
श्रोत्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
वाचेto/for speech
वाचे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
मनसेto/for the mind
मनसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
Entities Mentioned
P
PrāṇaA
ApānaV
VyānaC
CakṣusŚ
ŚrotraV
VācM
ManasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes