Mantra 7
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Indra (indriya); Kṣatra (royal dominion as principle).
Chandas: Yajus (prose).
Samhita Patha (Devanagari)
बा॒हू मे॒ बल॑मिन्द्रि॒यᳪ हस्तौ॑ मे॒ कर्म॑ वी॒र्य॒म् । आ॒त्मा क्ष॒त्रमुरो॒ मम॑
Transliteration
bāhū́ me bálaṃ indriyáṃ hástau me kárma vīryàm | ātmā́ kṣatrám úro máma
Translation
ମୋର ବାହୁ ବଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ର-ଶକ୍ତି) ଅଟେ; ମୋର ହସ୍ତ କର୍ମ ଓ ବୀର୍ୟ ଅଟେ। ଆତ୍ମା କ୍ଷତ୍ର (ଅଧିପତ୍ୟ) ଅଟେ; ମୋର ଉରଃ ମୋର (ତାହାର ଆସନ) ଅଟେ।
Padapatha (Word Analysis)
बा॒हू । मे॒ । बल॑म् । इन्द्रि॒यम् । हस्तौ॑ । मे॒ । कर्म॑ । वी॒र्य॒म् । आ॒त्मा । क्ष॒त्रम् । उरः॑ । मम॑
Word by Word
बाहू(my) two arms
बाहू:
Kartā (वाक्य-आधार/विषय) अथवा अङ्ग-निर्देश
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
Kartā/विधेय-नाम (समासार्थे ‘बाहू मे बलम्’ = ‘my arms are strength’)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vital power / vigor
इन्द्रियम्:
Kartā/विधेय-नाम (बलम् इन्द्रियम्—बलरूपं इन्द्रियम्) अथवा विशेषण-भाव
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
हस्तौ(my) two hands
हस्तौ:
Kartā (वाक्य-आधार/विषय) अथवा अङ्ग-निर्देश
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कर्मwork / action
कर्म:
Kartā/विधेय-नाम (हस्तौ मे कर्म—‘my hands are action/work’)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
वीर्यम्valor / potency
वीर्यम्:
Kartā/विधेय-नाम (कर्म वीर्यम्—‘action (is) valor/potency’) अथवा विशेषण-भाव
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
आत्माself / vital self
आत्मा:
Kartā (वाक्य-आधार/विषय) अथवा अङ्ग-निर्देश
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
क्षत्रम्royal power / dominion
क्षत्रम्:
Kartā/विधेय-नाम (आत्मा क्षत्रम्—‘my self is kṣatra/sovereign power’)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
उरःchest
उरः:
Kartā (वाक्य-आधार/विषय) अथवा अङ्ग-निर्देश
TypeNoun
Rootउरस् (प्रातिपदिक)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
Indra (as Indriya)K
Kṣatra (royal dominion/principle)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes