Mantra 54
Rishi: Vasiṣṭha-line (as indicated by ‘vasiṣṭhāsaḥ’); traditional attribution within RV-corpus provenance.
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (RV-style cadence; to be verified by pada-count in recensional scanning).
Samhita Patha (Devanagari)
ए॒वेदिन्द्रं॒ वृष॑णं॒ वज्र॑बाहुं॒ वसि॑ष्ठासो अ॒भ्य॒र्चन्त्य॒र्कैः । स न॑ स्तु॒तो वी॒रव॑द्धातु॒ गोम॑द्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒: सदा॑ नः
Transliteration
evéd índraṁ vṛ́ṣaṇaṁ vájrabāhuṁ vásiṣṭhāso abhyàrcanty arkáiḥ | sá naḥ stutó vī́ravad dhātu gómad yūyáṁ pāta svastíbhiḥ sádā naḥ ||
Translation
ଏଭଳି ବସିଷ୍ଠମାନେ ନିଜ ଅର୍କ (ସ୍ତୁତିଗୀତ) ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ବୃଷଣ, ବଜ୍ରବାହୁ—ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନ କରନ୍ତି। ସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ସେ ଆମକୁ ବୀରବତ୍ ଧନ, ଗୋମତ୍ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏବଂ ତୁମେ ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
Padapatha (Word Analysis)
एव । इत् । इन्द्रम् । वृषणम् । वज्र-बाहुम् । वसिष्ठासः । अभि । अर्चन्ति । अर्कैः । सः । नः । स्तुतः । वीर-वत् । धातु । गो-मत् । यूयम् । पात । स्वस्ति-भिः । सदा । नः
Word by Word
एवindeed, just
एव:
—
TypeIndeclinable
Rootएव
इन्द्रम्Indra (as object of praise)
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र
वृषणम्the mighty/virile one
वृषणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृषण
वज्रबाहुम्whose arm is the thunderbolt
वज्रबाहुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवज्र-बाहु
वसिष्ठासःthe Vasiṣṭhas (Vasiṣṭha-seers)
वसिष्ठासः:
Kartā
TypeNoun
Rootवसिष्ठ
अभिtowards, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि
अर्चन्तिthey praise, they worship
अर्चन्ति:
—
TypeVerb
Rootअर्च्
अर्कैःwith hymns/songs
अर्कैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअर्क
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
स्तुतःpraised
स्तुतः:
Kartā
TypeParticiple (Adjectival)
Rootस्तुत
वीरवत्with heroes/heroic (offspring, men)
वीरवत्:
Karma
TypeAdjective
Rootवीरवत्
धातुmay he place/grant
धातु:
—
TypeVerb
Rootधा
गोमत्rich in cattle
गोमत्:
Karma
TypeAdjective
Rootगोमत्
यूयम्you (all)
यूयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद्
पातprotect
पात:
—
TypeVerb
Rootपा
स्वस्तिभिःwith well-being, with blessings
स्वस्तिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वस्ति
सदाalways
सदा:
—
TypeIndeclinable
Rootसदा
नःus
नः:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Entities Mentioned
I
IndraV
Vasiṣṭhas (ṛṣi-lineage)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes