Mantra 30
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda transmission; specific r̥ṣi attribution not explicit in the mantra).
Devata: Agni (as guardian of the Agniṣṭhā-loka) / apotropaic expulsion of Asuras.
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse (requires metrical verification; the cadence is primarily liturgical rather than strict metrical).
Samhita Patha (Devanagari)
ये रू॒पाणि॑ प्रतिमु॒ञ्चमा॑ना॒ असु॑राः॒ सन्त॑: स्व॒धया॒ चर॑न्ति । प॒रा॒पुरो॑ नि॒पुरो॒ ये भर॑न्त्य॒ग्निष्टाल्लो॒कात्प्रणु॑दात्य॒स्मात्
Transliteration
yé rū́pāṇi pratimúñcamānā ásurāḥ sántaḥ svadháyā cáranti | parāpuró nipuró yé bháranty agniṣṭā́l lokā́t práṇudāty asmā́t ||
Translation
ଯେ ଅସୁରମାନେ ସଦା ନୂଆ-ନୂଆ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେମିତି ହୋଇ ରହି, ନିଜ ସ୍ୱଧା (ସ୍ୱଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ବିଚରଣ କରନ୍ତି—ଦୂରର ଶତ୍ରୁ ହେଉନ୍ତୁ କି ନିକଟର ଶତ୍ରୁ, ଯେମାନେ ଆକ୍ରମଣ ବହନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଲୋକରୁ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟାଲୋକରୁ, ସେ ବାହାରକୁ ହଂକାଇ ଦିଏ।
Padapatha (Word Analysis)
ये । रू॒पाणि॑ । प्रति-मु॒ञ्चमा॑नाः । असु॑राः । सन्तः । स्व॒धया॑ । चर॑न्ति । परा॒-पुरः । नि॒-पुरः । ये । भर॑न्ति । अ॒ग्नि॒ष्टात् । लो॒कात् । प्र-णु॑दाति । अ॒स्मात् ।
Word by Word
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रूपाणिforms
रूपाणि:
Karma
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
प्रतिमुञ्चमानाःputting on / assuming (again and again)
प्रतिमुञ्चमानाः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootप्रति + मुच् (धातु) → मुञ्चमान (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त)
असुराःAsuras
असुराः:
Kartā
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
सन्तःbeing
सन्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootअस् (धातु) → सन्त् (वर्तमानकालिक कृदन्त)
स्वधयाby their own power / by svadhā
स्वधया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
चरन्तिthey move / they act
चरन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
परापुरःfar away / at a distance
परापुरः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरा + पुरस् (अव्ययीभाव-समास; अव्यय)
निपुरःnear / close by
निपुरः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootनि + पुरस् (अव्ययीभाव-समास; अव्यय)
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भरन्तिthey bear / they carry
भरन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
अग्निष्टाल्लोकात्from the Agniṣṭhāla-world/region
अग्निष्टाल्लोकात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootअग्निष्टाल-लोक (षष्ठी-तत्पुरुष/समासित प्रातिपदिक)
प्रणुदातिdrives forth / expels
प्रणुदाति:
Kriyā
TypeVerb
Rootप्र + नुद् (धातु)
अस्मात्from this (place/one)
अस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniA
Asuras (as adversarial powers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes