Mantra 8
Rishi: Śukla-Yajurveda tradition
Devata: Sarpāḥ (cosmically distributed)
Chandas: Yajus-style cadence
Samhita Patha (Devanagari)
ये वा॒मी रो॑च॒ने दि॒वो ये वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑ । येषा॑म॒प्सु सद॑स्कृ॒तं तेभ्य॑: स॒र्पेभ्यो॒ नम॑:
Transliteration
yé vā́mī rócane divó yé vā sū́ryasya raśmíṣu | yéṣām apsú sadaskṛtáṃ tébhyaḥ sárpebhyo námaḥ ||
Translation
ଯେ (ସର୍ପ) ଦିବର ରୋଚନେ—ତେଜସ୍ବୀ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମିମାନେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯାହାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଜଳମାନେ ନିର୍ମିତ—ସେହି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
Padapatha (Word Analysis)
ये । वा । अमी । रोचने । दिवः । ये । वा । सूर्यस्य । रश्मिषु । येषाम् । अप्सु । सदः-कृतम् । तेभ्यः । सर्पेभ्यः । नमः ।
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः) / विशेष्य-संबन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्धः (षष्ठी) / कर्म (यदि द्वितीया-ग्रहणम्)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वाम्
रोचनेin the two luminous regions (lights)
रोचने:
अधिकरणम् (सप्तमी) / कर्म (यदि द्वितीया)
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक) < √रुच् (दीप्तौ)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक) → दिव्
येwho
ये:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात) अव्यय
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रश्मिषुin (among) the rays
रश्मिषु:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
येषाम्of whom
येषाम्:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) बहुवचन-स्त्री
सदःकृतम्made a seat/abode (having a settled place)
सदःकृतम्:
कर्तृ/कर्म-सम्बन्धः (तेषां ‘सदःकृतम्’ = ‘आसनं/निवासः कृतः’)
TypeAdjective (past participle used nominally)
Rootसदस् (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त, √कृ) → समास/कर्मधारय-भावः
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
सम्प्रदानम्
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-
सर्पेभ्यःto the serpents
सर्पेभ्यः:
सम्प्रदानम् (तेभ्यः इति विशेषण-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
नमःobeisance
नमः:
कर्म/भावः (नमस्कार-क्रिया-निरूपणम्)
TypeNoun (indeclinable-like in usage)
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
Sarpāḥ (Serpents)S
Sūrya (Sun)Ā
Āpaḥ (Waters)D
Dyauḥ / Rocanā Divāḥ (Bright heaven)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes