Mantra 33
Rishi: Viṣṇu hymn tradition (Ṛgvedic provenance; adopted into YV for viniyoga)
Devata: Viṣṇu (as Indra’s ally; cosmic measurer)
Chandas: Gāyatrī (ṛgvedic gāyatrī cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
विष्णो॒: कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो॑ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑
Transliteration
viṣṇóḥ kármāṇi paśyata yáto vratā́ni paspaśé | índrasya yújyaḥ sákhā
Translation
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କର୍ମମାନଙ୍କୁ ଦେଖ; ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ବ୍ରତମାନଙ୍କୁ (ପବିତ୍ର ନିୟମମାନଙ୍କୁ) ଅବଲୋକନ କରିଛନ୍ତି—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ସଖା, କର୍ମ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ।
Padapatha (Word Analysis)
विष्णोः । कर्मा॑णि । पश्यत । यतः । व्र॒तानि॑ । पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य । युज्यः । सखा॑
Word by Word
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (proper name)
Rootविष्णु
कर्माणिdeeds, actions
कर्माणि:
कर्म (object) (with पश्यत)
TypeNoun
Rootकर्मन्
पश्यतsee! behold!
पश्यत:
(आज्ञा) —
TypeVerb
Root√पश् (दृश्-अर्थे)
यतःfrom where; since
यतः:
अपादान/हेतु (source/cause)
TypeIndeclinable
Rootयतस्
व्रतानिvows; ordinances; sacred observances
व्रतानि:
कर्म (object) (with पस्पशे)
TypeNoun
Rootव्रत
पस्पशेhe has beheld/observed
पस्पशे:
—
TypeVerb
Root√स्पश् (दर्शन/स्पर्शनार्थे; here ‘to behold/observe’)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (proper name)
Rootइन्द्र
युज्यःyoked; fit to be joined; allied
युज्यः:
विशेषण (of सखा)
TypeAdjective
Rootयुज्य (from √युज् ‘to yoke/join’; adjectival formation)
सखाfriend; companion
सखा:
कर्तृ/प्रथमा (subject, in apposition)
TypeNoun
Rootसखि
Entities Mentioned
V
ViṣṇuI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary