Shukla Yajur Veda — Adhyaya 10, Mantra 22
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Indra.
Chandas: Not determinable from the excerpt alone.
Samhita Patha (Devanagari)
मा त॑ इन्द्र ते व॒यं तु॑राषा॒डयु॑क्तासो अब्र॒ह्मता॒ विद॑साम । तिष्ठा॒ रथ॒मधि॒ यं व॑ज्रह॒स्ता र॒श्मीन् दे॑व युवसे॒ स्वश्वा॑न्
Transliteration
mā́ ta indra te vayáṃ turāṣā́ḍ ayúktāso abrahmatā́ vídasāma | tíṣṭhā rátham ádhi yáṃ vajrahástā raśmī́n deva yuvase sváśvān
Translation
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ତୁରାଷାଡ୍ (ଶତ୍ରୁ-ଦମନ), ଆମେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଅଯୁକ୍ତ ଓ ଅବ୍ରହ୍ମତା (ବ୍ରହ୍ମ-ବିଧିହୀନ) ଭାବେ ନ ଚିହ୍ନଟ ହେବା। ହେ ବଜ୍ରହସ୍ତ ଦେବ, ଯେ ରଥକୁ ତୁମେ ଯୋଗ କର, ସେଇ ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ ହେଉ; ଶୁଭ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ରଶ୍ମି (ଲଗାମ) ଯୋଗ କର।
Padapatha (Word Analysis)
मा । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । व॒यम् । तु॒रा॒षाट् । अ॒यु॒क्ता॒सः । अ॒-ब्र॒ह्मता॑ । विद॑साम । ति॒ष्ठ॒ । रथ॑म् । अधि॑ । यम् । व॒ज्र॒-ह॒स्ता । र॒श्मीन् । दे॒व॒ । यु॒व॒से॒ । सु॒-अश्वा॑न्
Word by Word
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) / मा (अव्यय)
तेof/for you
ते:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (contextual)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र
तेof/for you
ते:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (contextual)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
तुराषाट्O overpowering/strong-conquering one
तुराषाट्:
सम्बोधन (इन्द्र-विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootतुराषाट् (प्रातिपदिक; ‘तुर’+‘षाड्’)
युक्तासःyoked; joined (in harness/discipline)
युक्तासः:
कर्तृ (वयम्-विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त)
अब्रह्मताःwithout proper hymn/prayer; irreverent
अब्रह्मताः:
कर्तृ (वयम्-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootअ-ब्रह्मता (प्रातिपदिक)
विदसामof the knowers/wise
विदसाम:
सम्बन्ध
TypeNoun (agent)
Rootविद् (धातु) → विद्/विद्वस्?; वैदिक ‘विदस्’ (ज्ञाता)
तिष्ठstand; take your stand
तिष्ठ:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
रथम्the chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ
अधिupon; on
अधि:
अधिकारण-सम्बन्ध (on/upon)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
यम्which
यम्:
कर्म (relative)
TypePronoun
Rootयद्
वज्रहस्ताO thunderbolt-handed one
वज्रहस्ता:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootवज्र-हस्त (समास)
रश्मीन्reins
रश्मीन्:
कर्म
TypeNoun
Rootरश्मि
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव
युवसेyou yoke/attach (yourself/them)
युवसे:
क्रिया
TypeVerb
Rootयु (युवति/युवते) / युज्?; वैदिक ‘युव्’ (संयोजने/सेवने) → युवसे
स्वश्वान्having good horses; your good-horsed (steeds)
स्वश्वान्:
कर्म (रश्मीन्/अश्वान्-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्व-अश्व (समास)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes