वीरभद्रक्रोधशमनं देवस्तुतिश्च (Pacification of Vīrabhadra and the Gods’ Hymn)

Verse 1

वायुरुवाच । इति सञ्छिन्नभिन्नांगा देवा विष्णुपुरोगमाः । क्षणात्कष्टां दशामेत्य त्रेसुः स्तोकावशेषिता

ବାୟୁ କହିଲେ—ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ, କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।

Verse 2

त्रस्तांस्तान्समरे वीरान् देवानन्यांश्च वै गणाः । प्रमथाः परमक्रुद्धा वीरभद्रप्रणोदिताः

ସେଇ ସମରରେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ପରମ କ୍ରୋଧିତ ପ୍ରମଥ-ଗଣମାନେ ଭୟଭୀତ ବୀର ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 3

प्रगृह्य च तथा दोषं निगडैरायसैर्दृढैः । बबन्धुः पाणिपादेषु कंधरेषूदरेषु च

ତାକୁ ଏଭଳି ଧରି, ସେଇ ଦୋଷୀକୁ ଦୃଢ଼ ଲୋହାର ନିଗଡ଼ରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ—ହାତପାଏ, ଏବଂ ଗଳା ଓ ଉଦରରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 4

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मा भद्रमद्रीन्द्रजानुतम् । सारथ्याल्लब्धवात्सल्यः प्रार्थयन् प्रणतो ऽब्रवीत्

ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା—ସାରଥି ଭାବେ ସେବା କରି ସ୍ନେହମୟ ବିଶ୍ୱାସ ଲାଭ କରି—ପ୍ରଣାମ କରି, ପର୍ବତରାଜ ଉପରେ ଜାନୁ ନମାଇଥିବା ସେଇ ମଙ୍ଗଳମୟଙ୍କୁ ବିନୟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି କହିଲେ।

Verse 5

अलं क्रोधेन भगवन्नष्टाश्चैते दिवौकसः । प्रसीद क्षम्यतां सर्वं रोमजैस्सह सुव्रत

ହେ ଭଗବନ୍, କ୍ରୋଧ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ଏହି ଦିବୌକସମାନେ ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇସାରିଛନ୍ତି। ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ; ହେ ସୁବ୍ରତ, ରୋମଜମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।

Verse 6

एवं विज्ञापितस्तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना । शमं जगाम संप्रीतो गणपस्तस्य गौरवात्

ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମା ଏଭଳି ନିବେଦନ କରିବାରୁ ଗଣପ (ଗଣେଶ) ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୌରବକୁ ସମ୍ମାନ କରି ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ନିଜକୁ ସଂଯମ କଲେ।

Verse 7

देवाश्च लब्धावसरा देवदेवस्य मंत्रिणः । धारयन्तो ऽञ्जलीन्मूर्ध्नि तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः

ତାପରେ ଦେବମାନେ—ଯଥୋଚିତ ଅବସର ପାଇ—ଦେବଦେବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅଞ୍ଜଳି ଧାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତବରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 8

देवा ऊचुः । नमः शिवाय शान्ताय यज्ञहन्त्रे त्रिशूलिने । रुद्रभद्राय रुद्राणां पतये रुद्रभूतये

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅଧର୍ମ ଯଜ୍ଞ-ସଂହାରକ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ; ଶୁଭ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ହିଁ ରୁଦ୍ର—ତାଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 9

कालाग्निरुद्ररूपाय कालकामांगहारिणे । देवतानां शिरोहन्त्रे दक्षस्य च दुरात्मनः

କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ରରୂପୀ, କାଳ ଓ କାମଙ୍କ ଅଙ୍ଗଛେଦକ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶିରୋହନ୍ତା ଏବଂ ଦୁରାତ୍ମା ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 10

संसर्गादस्य पापस्य दक्षस्याक्लिष्टकर्मणः । शासिताः समरे वीर त्वया वयमनिन्दिता

ହେ ବୀର! ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାପୀ ଦକ୍ଷଙ୍କ ସଂସର୍ଗରୁ, ନିନ୍ଦାହୀନ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ଓ ଦଣ୍ଡିତ ହେଲୁ।

Verse 11

दग्धाश्चामी वयं सर्वे त्वत्तो भीताश्च भो प्रभो । त्वमेव गतिरस्माकं त्राहि नश्शरणागतान्

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛୁ ଏବଂ ତୁମଠାରୁ ଭୀତ। ତୁମେ ହିଁ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଗତି; ଶରଣାଗତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 12

वायुरुवाच । तुष्टस्त्वेवं स्तुतो देवान् विसृज्य निगडात्प्रभुः । आनयद्देवदेवस्य समीपममरानिह

ବାୟୁ କହିଲେ: ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ହେବାରେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିଗଡ଼ରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଏଠି ହିଁ ସେଇ ଅମରମାନଙ୍କୁ ଦେବଦେବ ମହାଦେବଙ୍କ ସମୀପକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 13

देवोपि तत्र भगवानन्तरिक्षे स्थितः प्रभुः । सगणः सर्वगः शर्वस्सर्वलोकमहेश्वरः

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ—ଗଣସହିତ; ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶର୍ବ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମହେଶ୍ୱର।

Verse 14

तं दृष्ट्वा परमेशानं देवा विष्णुपुरोगमाः । प्रीता अपि च भीताश्च नमश्चक्रुर्महेश्वरम्

ପରମେଶାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ-ପୁରୋଗାମୀ ଦେବମାନେ ପ୍ରୀତ ମଧ୍ୟ ହେଲେ ଓ ଭକ୍ତିଭୟରେ ଆବେଶିତ ମଧ୍ୟ ହେଲେ; ଏବଂ ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

Verse 15

दृष्ट्वा तानमरान्भीतान्प्रणतार्तिहरो हरः । इदमाह महादेवः प्रहसन् प्रेक्ष्य पार्वतीम्

ଭୀତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ ହର ହସିଲେ; ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଚାହିଁ ମହାଦେବ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 16

महादेव उवाच । माभैष्ट त्रिदशास्सर्वे यूयं वै मामिकाः प्रजाः । अनुग्रहार्थमेवेह धृतो दंडः कृपालुना

ମହାଦେବ କହିଲେ—ହେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଭୟ କରନି; ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ନିଜ ପ୍ରଜା। ଅନୁଗ୍ରହ ଦେବା ପାଇଁ କୃପାଳୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଛି।

Verse 17

भवतां निर्जराणां हि क्षान्तो ऽस्माभिर्व्यतिक्रमः । क्रुद्धेष्वस्मासु युष्माकं न स्थितिर्न च जीवितम्

ହେ ଅମର ଦେବଗଣ, ତୁମମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଥିଲା, ଆମେ ତାହା ସହି କ୍ଷମା କରିଛୁ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯଦି ଆମପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କର, ତେବେ ତୁମର ନ ଅବସ୍ଥାନ ରହିବ, ନ ଜୀବନ।

Verse 18

वायुरुवाच । इत्युक्तास्त्रिदशास्सर्वे शर्वेणामिततेजसा । सद्यो विगतसन्देहा ननृतुर्विबुधा मुदा

ବାୟୁ କହିଲେ—ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଶର୍ବ (ଶିବ) ଏପରି କହିବାମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସନ୍ଦେହମୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 19

प्रसन्नमनसो भूत्वानन्दविह्वलमानसाः । स्तुतिमारेभिरे कर्तुं शंकरस्य दिवौकसः

ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ୱଳ ହୃଦୟ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବଗଣ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 20

देवा ऊचुः । त्वमेव देवाखिललोककर्ता पाता च हर्ता परमेश्वरो ऽसि । कविष्णुरुद्राख्यस्वरूपभेदै रजस्तमस्सत्त्वधृतात्ममूर्ते

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ; ଆପଣ ପରମେଶ୍ୱର। ହେ କ (ବ୍ରହ୍ମା), ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର ନାମକ ରୂପଭେଦରେ ପ୍ରକାଶିତ, ରଜଃ-ତମଃ-ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣଧାରୀ ଆତ୍ମମୂର୍ତ୍ତେ!

Verse 21

सर्वमूर्ते नमस्ते ऽस्तु विश्वभावन पावन । अमूर्ते भक्तहेतोर्हि गृहीताकृतिसौख्यद

ହେ ସର୍ବମୂର୍ତ୍ତେ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବିଶ୍ୱଭାବନ ପାବନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଅମୂର୍ତ୍ତେ, ଭକ୍ତହିତାର୍ଥେ ଆପଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସାକାର ସାନ୍ନିଧ୍ୟର ସୁଖ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 22

चंद्रो ऽगदो हि देवेश कृपातस्तव शंकर । निमज्जनान्मृतः प्राप सुखं मिहिरजाजलिः

ହେ ଦେବେଶ ଶଙ୍କର! ଆପଣଙ୍କ କୃପାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏବଂ ମିହିରଜାଜଲି ମଧ୍ୟ ଡୁବି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସୁଖମୟ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ।

Verse 23

सीमन्तिनी हतधवा तव पूजनतः प्रभो । सौभाग्यमतुलं प्राप सोमवारव्रतात्सुतान्

ହେ ପ୍ରଭୋ! ପତିହୀନା ସୀମନ୍ତିନୀ ତୁମ ପୂଜାରୁ ଅତୁଳ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଲା, ଏବଂ ସୋମବାର ବ୍ରତରୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଲଭିଲା।

Verse 24

श्रीकराय ददौ देवः स्वीयं पदमनुत्तमम् । सुदर्शनमरक्षस्त्वं नृपमंडलभीतितः

ଦେବ ଶ୍ରୀକରଙ୍କୁ ନିଜର ଅନୁତ୍ତମ ପଦ ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ହେ ସୁଦର୍ଶନ! ରାଜମଣ୍ଡଳର ଭୟରୁ ତୁମେ ତାହାକୁ (ସେ ଲୋକକୁ) ରକ୍ଷା କଲ।

Verse 25

मेदुरं तारयामास सदारं च घृणानिधिः । शारदां विधवां चक्रे सधवां क्रियया भवान्

କରୁଣାନିଧି ମେଦୁରକୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଉଦ୍ଧାର କଲେ; ଏବଂ ହେ ଭବ (ଶିବ)! ତୁମ ପବିତ୍ର କ୍ରିୟାବଳରେ ବିଧବା ଶାରଦା ପୁନଃ ସଧବା ହେଲା।

Verse 26

भद्रायुषो विपत्तिं च विच्छिद्य त्वमदाः सुखम् । सौमिनी भवबन्धाद्वै मुक्ता ऽभूत्तव सेवनात्

ଭଦ୍ରାୟୁଷଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ବିପତ୍ତିକୁ ଛେଦି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଲ; ଏବଂ ସୌମିନୀ ତୁମ ସେବାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭବବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 27

विष्णुरुवाच । त्वं शंभो कहरीशाश्च रजस्सत्त्वतमोगुणैः । कर्ता पाता तथा हर्ता जनानुग्रहकांक्षया

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ଶମ୍ଭୋ! ତୁମେ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର। ରଜଃ-ସତ୍ତ୍ୱ-ତମଃ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ହୁଅ।

Verse 28

सर्वगर्वापहारी च सर्वतेजोविलासकः । सर्वविद्यादिगूढश्च सर्वानुग्रहकारकः

ସେ ସମସ୍ତ ଗର୍ବକୁ ହରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ତେଜର ଲୀଳା-ବିଲାସ ସେଇ। ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଓ ତାହାର ରହସ୍ୟରେ ଗୁଢ଼ ହୋଇ, ସେ ସବୁଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି।

Verse 29

त्वत्तः सर्वं च त्वं सर्वं त्वयि सर्वं गिरीश्वर । त्राहि त्राहि पुनस्त्राहि कृपां कुरु ममोपरि

ହେ ଗିରୀଶ୍ୱର! ତୁମଠାରୁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମେ ହିଁ ସମସ୍ତ; ତୁମରେ ହିଁ ସବୁ ଅବସ୍ଥିତ। ରକ୍ଷା କର—ରକ୍ଷା କର—ପୁନଃ ରକ୍ଷା କର; ମୋପରେ କୃପା କର।

Verse 30

अथास्मिन्नन्तरे ब्रह्मा प्रणिपत्य कृतांजलिः । एवं त्ववसरं प्राप्य व्यज्ञापयत शूलिने

ତାହାପରେ ସେଇ ମଧ୍ୟବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ହାତ ଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି ନମିଲେ; ଏଭଳି ଯଥୋଚିତ ଅବସର ପାଇ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 31

ब्रह्मोवाच । जय देव महादेव प्रणतार्तिविभंजन । ईदृशेष्वपराधेषु को ऽन्यस्त्वत्तः प्रसीदति

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଜୟ ହେ, ହେ ଦେବ! ହେ ମହାଦେବ! ପ୍ରଣତମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ଭଞ୍ଜନକର! ଏପରି ଅପରାଧରେ ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କ୍ଷମା କରିପାରିବ?

Verse 32

लब्धमानो भविष्यंति ये पुरा निहिता मृधे । प्रत्यापत्तिर्न कस्य स्यात्प्रसन्ने परमेश्वरे

ଯେମାନେ ପୂର୍ବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପତିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁନଃ ମାନ ଓ ସିଦ୍ଧି ପାଇବେ। ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ କାହାର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ହେବ?

Verse 33

यदिदं देवदेवानां कृतमन्तुषु दूषणम् । तदिदं भूषणं मन्येत अंगीकारगौरवात्

ଦେବଦେବମାନେ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଯେ କୌଣସି ଦୂଷଣ କରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ନମ୍ରତାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଗୌରବରୁ ସେଇ ଦୂଷଣକୁ ଭୂଷଣ ଭାବେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 34

इति विज्ञाप्यमानस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । विलोक्य वदनं देव्या देवदेवस्स्मयन्निव

ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି ନିବେଦନ କରିବା ପରେ, ଦେବଦେବ ମହାଦେବ ଦେବୀଙ୍କ ମୁଖକୁ ଦେଖି, ଯେନ ମନ୍ଦ ହାସ ସହ, ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 35

पुत्रभूतस्य वात्सल्याद्ब्रह्मणः पद्मजन्मनः । देवादीनां यथापूर्वमंगानि प्रददौ प्रभुः

ପଦ୍ମଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଯିଏ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁତ୍ରସମ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରତି ପିତୃସ୍ନେହରୁ ପ୍ରଭୁ ଦେବମାନଙ୍କ ଆଦିଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 36

प्रथमाद्यैश्च या देव्यो दंडिता देवमातरः । तासामपि यथापूर्वाण्यंगानि गिरिशो ददौ

ପ୍ରଥମା ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡିତ ଦେବମାତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗିରୀଶ ପୂର୍ବବତ୍ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 37

दक्षस्य भगवानेव स्वयं ब्रह्मा पितामहः । तत्पापानुगुणं चक्रे जरच्छागमुखं मुखम्

ତେବେ ପିତାମହ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଦକ୍ଷର ପାପାନୁରୂପ ଜରାଗ୍ରସ୍ତ ଛାଗମୁଖ ସଦୃଶ ମୁଖ ତାହାକୁ ଦେଲେ।

Verse 38

सो ऽपि संज्ञां ततो लब्ध्वा स दृष्ट्वा जीवितः सुधी । भीतः कृताञ्जलिः शंभुं तुष्टाव प्रलपन्बहु

ତାପରେ ସେ ଚେତନା ପାଇଲା; ନିଜକୁ ଜୀବିତ ଦେଖି ସେ ସୁଧୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କୃତାଞ୍ଜଳି ହେଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅନେକ ବିନୟବାକ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 39

दक्ष उवाच । जय देव जगन्नाथ लोकानुग्रहकारक । कृपां कुरु महेशानापराधं मे क्षमस्व ह

ଦକ୍ଷ କହିଲା—ଜୟ ହେ ଦେବ! ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରକ। ହେ ମହେଶାନ, କୃପା କର; ମୋ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କର।

Verse 40

कर्ता भर्ता च हर्ता च त्वमेव जगतां प्रभो । मया ज्ञातं विशेषेण विष्ण्वादिसकलेश्वरः

ହେ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ, କର୍ତ୍ତା ଭର୍ତ୍ତା ହର୍ତ୍ତା ତୁମେ ଏକା। ମୁଁ ବିଶେଷରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି—ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର।

Verse 41

त्वयैव विततं सर्वं व्याप्तं सृष्टं न नाशितम् । न हि त्वदधिकाः केचिदीशास्ते ऽच्युतकादयः

ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମେ ଏକା ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତୃତ, ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ସୃଷ୍ଟ; ତୁମ ବିନା ଏହାର ନାଶ ନାହିଁ। ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେହି ନାହିଁ—ଅଚ୍ୟୁତ ଆଦି ଈଶମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 42

वायुरुवाच । तं तथा व्याकुलं भीतं प्रलपंतं कृतागसम् । स्मयन्निवावदत्प्रेक्ष्य मा भैरिति १ घृणानिधिः

ବାୟୁ କହିଲେ—ତାକୁ ଏଭଳି ବ୍ୟାକୁଳ, ଭୀତ, ନିଜ ଅପରାଧର ଭାରେ ବିଲାପ କରୁଥିବା ଦେଖି, କରୁଣାନିଧି ଯେନେ ହସି କହିଲେ—“ଭୟ କରନି।”

Verse 43

तथोक्त्वा ब्रह्मणस्तस्य पितुः प्रियचिकीर्षया । गाणपत्यं ददौ तस्मै दक्षायाक्षयमीश्वरः

ଏଭଳି କହି, ପିତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରୀତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଈଶ୍ୱର ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଗାଣପତ୍ୟ ପଦ ଦାନ କଲେ।

Verse 44

ततो ब्रह्मादयो देवा अभिवंद्य कृत २ ंजलिः । तुष्टुवुः प्रश्रया वाचा शंकरं गिरिजाधिपम्

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ଅଭିବନ୍ଦନ କରି, ବିନୟଭରା ବାଣୀରେ ଗିରିଜାଧିପ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 45

ब्रह्मादय ऊचुः । जय शंकर देवेश दीनानाथ महाप्रभो । कृपां कुरु महेशानापराधं नो क्षमस्व वै

ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ କହିଲେ— ଜୟ ଶଙ୍କର! ଦେବେଶ, ଦୀନଙ୍କ ନାଥ, ମହାପ୍ରଭୁ। ହେ ମହେଶାନ, କୃପା କରି ଆମ ଅପରାଧକୁ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷମା କର।

Verse 46

मखपाल मखाधीश मखविध्वंसकारक । कृपां कुरु मशानापराधं नः क्षमस्व वै

ହେ ମଖପାଳ, ହେ ମଖାଧୀଶ, ହେ ମଖବିଧ୍ୱଂସକାରକ! ହେ ମହେଶାନ, କୃପା କର; ଶ୍ମଶାନ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଆମ ଅପରାଧକୁ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷମା କର।

Verse 47

देवदेव परेशान भक्तप्राणप्रपोषक । दुष्टदण्डप्रद स्वामिन्कृपां कुरु नमो ऽस्तु ते

ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ତୁମେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣଶ୍ୱାସକୁ ପୋଷଣ କର, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉ। ହେ ସ୍ୱାମୀ, କୃପା କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 48

त्वं प्रभो गर्वहर्ता वै दुष्टानां त्वामजानताम् । रक्षको हि विशेषेण सतां त्वत्सक्तचेतसाम्

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତୁମକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ତୁମେ ହରଣ କର; ଏବଂ ତୁମେ ତୁମପ୍ରତି ଆସକ୍ତଚିତ୍ତ ସତ୍ଜନମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ରକ୍ଷକ।

Verse 49

अद्भुतं चरितं ते हि निश्चितं कृपया तव । सर्वापराधः क्षंतव्यो विभवो दीनवत्सलाः

ତୁମର ଚରିତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଅଦ୍ଭୁତ—ଏହା ତୁମ କୃପାର ଶକ୍ତିର ଫଳ। ହେ ବିଭବଶାଳୀ ଦୀନବତ୍ସଳ, ସମସ୍ତ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରିବାଯୋଗ୍ୟ; କ୍ଷମା କର।

Verse 50

वायुरुवाच । इति स्तुतो महादेवो ब्रह्माद्यैरमरैः प्रभुः । स भक्तवत्सलस्स्वामी तुतोष करुणोदधिः

ବାୟୁ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଅମରମାନେ ଏପରି ସ୍ତୁତି କରିବାରୁ ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ସେ ସ୍ୱାମୀ, କରୁଣାସାଗର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 51

चकारानुग्रहं तेषां ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् । ददौ नरांश्च सुप्रीत्या शंकरो दीनवत्सलः

ଦୀନବତ୍ସଳ ଶଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ; ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ସହାୟ/ପରିଚର ରୂପେ) ଦାନ କଲେ।

Verse 52

स च ततस्त्रिदशाञ्छरणागतान् परमकारुणिकः परमेश्वरः । अनुगतस्मितलक्षणया गिरा शमितसर्वभयः समभाषत

ତେବେ ପରମ କାରୁଣିକ ପରମେଶ୍ୱର ଶରଣାଗତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସ୍ନିଗ୍ଧ ହାସ୍ୟଚିହ୍ନିତ ବାଣୀରେ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ସମସ୍ତ ଭୟ ଶମନ କରି କହିଲେ।

Verse 53

शिव उवाच । यदिदमाग इहाचरितं सुरैर्विधिनियोगवशादिव यन्त्रितैः । शरणमेव गतानवलोक्य वस्तदखिलं किल विस्मृतमेव नः

ଶିବ କହିଲେ—ବିଧିନିୟୋଗବଶେ ଯେନେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଦେବମାନେ ଏଠାରେ ଯେ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ତୁମେ କେବଳ ଶରଣକୁ ଆସିଛ—ଏହା ଦେଖି ଆମେ ସେ ସବୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲିଗଲୁ।

Verse 54

तदिह यूयमपि प्रकृतं मनस्यविगणय्य विमर्दमपत्रपाः । हरिविरिंचिसुरेन्द्रमुखास्सुखं व्रजत देवपुरं प्रति संप्रति

ଏହେତୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ—ଲଜ୍ଜାହୀନ ହୋଇ—ମନରେ ଯଥୋଚିତକୁ ଅବହେଳା କରି ସଂଘର୍ଷ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ। ଏବେ ହରି, ବିରିଞ୍ଚି, ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବନାୟକମାନଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତିରେ ସତ୍ୱର ଦେବପୁରକୁ ଯାଅ।

Verse 55

इति सुरानभिधाय सुरेश्वरो निकृतदक्षकृतक्रतुरक्रतुः । सगिरिजानुचरस्सपरिच्छदः स्थित इवाम्बरतोन्तरधाद्धरः

ଏଭଳି ଦେବମାନଙ୍କୁ କହି, ଯଜ୍ଞାତୀତ (ଅକ୍ରତୁ) ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା ସୁରେଶ୍ୱର, ଗିରିଜାଙ୍କ ଅନୁଚର ଓ ନିଜ ପରିଚ୍ଛଦ ସହ ଆକାଶରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଥାଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 56

अथ सुरा अपि ते विगतव्यथाः कथितभद्रसुभद्रपराक्रमाः । सपदि खेन सुखेन यथासुखं ययुरनेकमुखाः मघवन्मुखाः

ତାପରେ ସେହି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଥା ନିବୃତ୍ତ ହୋଇ, ଭଦ୍ର-ସୁଭଦ୍ରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ ପରାକ୍ରମ ଶୁଣି, ମଘବାନ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସତ୍ୱର ଆକାଶମାର୍ଗେ ସୁଖାନନ୍ଦରେ ନିଜ-ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଧାମକୁ ଗଲେ।