Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 36

मृत्युञ्जय-विद्या-प्रादुर्भावः

The Manifestation/Transmission of the Mṛtyuñjaya Vidyā

Devanagari script

महादेव उवाच । विप्रवर्य कवे तात मम भक्तोऽसि पावनः । अनेनात्युग्रतपसा स्वजन्याचरितेन च

Transliteration

mahādeva uvāca | vipravarya kave tāta mama bhakto'si pāvanaḥ | anenātyugratapasā svajanyācaritena ca

Translation

ମହାଦେବ କହିଲେ— ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ କବି-ମୁନି, ପ୍ରିୟ ବତ୍ସ! ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ପାବନକାରୀ। ଏହି ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଓ ନିଜ ବଂଶୋଚିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା (ତୁମେ ମୋ କୃପା ପାଇଛ)।

Word by Word

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—महान् देवः (कर्मधारय)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विप्रवर्य: O best of Brahmins
• विप्रवर्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्रवर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—विप्राणां वर्यः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• कवे: O poet/sage
• कवे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तात: dear one/son
• तात: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (स्नेहसम्बोधन)

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• भक्तः: devotee
• भक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• असि: are
• असि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• पावनः: pure/purifying
• पावनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पावन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘भक्तः’)

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• अत्युग्रतपसा: by extremely fierce austerity
• अत्युग्रतपसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अति + उग्र + तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—अति-उग्रं तपः (कर्मधारय)

• स्वजन्याचरितेन: by conduct befitting one’s own birth/lineage
• स्वजन्याचरितेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: स्वजन्य + आचरित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—स्वजन्यस्य आचरितम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction ‘and’)

Speaker

Lord Shiva (Mahādeva)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

Shiva affirms that bhakti is proven and matured through disciplined tapas and purity of conduct; such integrity makes the devotee “pāvana” (sanctifying) and fit to receive divine grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It highlights Saguna Shiva’s personal relationship with the devotee: the Lord responds to sincere devotion supported by austerity and dharmic living—core attitudes behind Linga-upāsanā and daily Shiva worship.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse points to tapas joined with bhakti—regular japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya), steady vrata/discipline, and purity of conduct as the practical takeaway.