हिरण्यकशिपोः क्रोधः तथा देवप्रजाकदनम् — Hiraṇyakaśipu’s Wrath and the Affliction of Devas and Beings

Verse 1

अथ विज्ञापितो देवैर्व्यास तैरात्मभूर्विधिः । परीतो भृगुदक्षाद्यैर्ययौ दैत्येश्वराश्रमम्

ତାପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ନିବେଦନ ଶୁଣି ସ୍ୱୟଂଭୂ ବିଧି—ବ୍ରହ୍ମା—ଭୃଗୁ, ଦକ୍ଷ ଆଦିଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।

Verse 2

कुतूहलमिति श्रोतुं ममाऽतीह मुनीश्वर । तच्छ्रावय कृपां कृत्वा ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ପବିତ୍ର କୁତୁହଳରୁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛା। କୃପା କରି ଦୟା କରି ଏହା ମୋତେ କହି ଶୁଣାନ୍ତୁ। ହେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 3

ततो गृहीतस्स मृगाधिपेन भुजैरनेकैर्गिरिसारवद्भि । निधाय जानौ स भुजांतरेषु नखांकुरैर्दानवमर्मभिद्भिः

ତେବେ ମୃଗାଧିପତି ପର୍ବତସାର ସମ ଦୃଢ଼ ଅନେକ ଭୁଜାରେ ତାକୁ ଧରିଲେ। ତାକୁ ଜାନୁ ଉପରେ ରଖି ଭୁଜାମଧ୍ୟରେ ଚାପି, ନଖାଗ୍ରଦ୍ୱାରା ଦାନବର ମର୍ମସ୍ଥାନ ଭେଦି ଚିରିଦେଲେ।

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । भ्रातर्येवं विनिहते हरिणा क्रोडमूर्तिना । हिरण्यकशिपुर्व्यास पर्यतप्यद्रुषा शुचा

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ବ୍ୟାସ! ହରି ବରାହମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ଏଭଳି ଭାବେ ତାଙ୍କ ଭ୍ରାତାକୁ ବଧ କଲେ, ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧ ଓ ଶୋକରେ ଅନ୍ତରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲା।

Verse 5

ततः प्रजानां कदनं विधातुं कदनप्रियान् । निर्दिदेशाऽसुरान्वीरान्हरि वैरप्रियो हि सः

ତାପରେ ବୈରପ୍ରିୟ ହରି, ହତ୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ବୀର ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 6

अथ ते भर्तृसंदेशमादाय शिरसाऽसुराः । देवप्रजानां कदनं विदधुः कदनप्रियाः

ତାହାପରେ ସେଇ ଅସୁରମାନେ ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ କରି, କଦନପ୍ରିୟ ହୋଇ ଦେବପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଉପରେ ସଂହାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 7

ततो विप्रकृते लोकेऽसुरैस्तेर्दुष्टमानसैः । दिवं देवाः परित्यज्य भुवि चेरुरलक्षिताः

ତାପରେ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମନ ଅସୁରମାନେ ଲୋକକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ; ତେଣୁ ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରି ପୃଥିବୀରେ ଆସି, ଅଲକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗୁପ୍ତ ରହି ଚାଲିଲେ।

Verse 8

हिरण्यकशिपुर्भ्रातुस्संपरेतस्य दुःखितः । कृत्वा करोदकादीनि तत्कलत्राद्यसांत्वयत्

ଭ୍ରାତା ପରଲୋକଗତ ହେବାରେ ଶୋକାକୁଳ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଆଦି ଅନ୍ତ୍ୟକ୍ରିୟା କରି, ପରେ ଭ୍ରାତୃବଧୂ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୋକାକୁଳ ପରିଜନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲା।

Verse 9

ततस्स दैत्यराजेन्द्रो ह्यजेयमजरामरम् । आत्मानमप्र तिद्वंद्वमेकराज्यं व्यधित्सत

ତାପରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟରାଜେନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ କଲା—ମୁଁ ଅଜେୟ, ଅଜର, ଅମର, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀହୀନ ହୋଇ ଏକଛତ୍ର ପରମ ରାଜା ଭାବେ ଏକାକୀ ରାଜ୍ୟ କରିବି।

Verse 10

स तेपे मंदरद्रोण्यां तपः परमदारुणम् । ऊर्द्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः षादांगुष्ठाश्रितावनिः

ମନ୍ଦର ଦ୍ରୋଣୀରେ ସେ ପରମ ଦାରୁଣ ତପ କଲା—ବାହୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଇ, ଦୃଷ୍ଟି ଆକାଶେ ସ୍ଥିର କରି, କେବଳ ଛଅ ଅଙ୍ଗୁଠିର ଆଶ୍ରୟରେ ପୃଥିବୀରେ ଦଢ଼ି ରହି—ଶିବକୃପାର୍ଥେ ଅଚଳ ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲା।

Verse 11

तस्मिंस्तपस्तप्यमाने देवास्सर्वे बलान्विताः । दैत्यान्सर्वान्विनिर्जित्य स्वानि स्थानानि भेजिरे

ସେ ତପ କରୁଥିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ବଳବାନ ହେଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ନିଜ-ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରିଗଲେ—ତପସ୍ୟାରେ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ ଯେ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବେ, ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ।

Verse 12

तस्य मूर्द्ध्नस्समुद्भूतः सधूमोग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्द्ध्वमधोलोकानतपद्विष्वगीरितः

ତାହାର ମୁଣ୍ଡରୁ ଧୂମସହିତ, ତପୋମୟ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ସେ ଅଗ୍ନି ସବୁ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ତିର୍ୟକ୍‌, ଊର୍ଧ୍ୱ ଓ ଅଧଃ—ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦହିଲା।

Verse 13

तेन तप्ता दिवं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं ययुस्सुराः । धात्रे विज्ञापयामासुस्तत्तपोविकृताननाः

ସେହି ତପସ୍ୟାର ତୀବ୍ର ତାପରେ ପୀଡିତ ଦେବଗଣ ସ୍ୱର୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ। ତପୋକ୍ଲେଶରେ ମୁଖ ବିକୃତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ଧାତା (ସ୍ରଷ୍ଟା)ଙ୍କୁ ନିଜ ଅଭିଯୋଗ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 15

प्रताप्य लोकानखिलांस्ततोऽसौ समागतं पद्मभवं ददर्श । वरं हि दातुं तमुवाच धाता वरं वृणीष्वेति पितामहोपि । निशम्य वाचं मधुरां विधातुर्वचोऽब्रवीदेव ममूढबुद्धिः

ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନିଜ ପ୍ରତାପରେ ଦମନ କରି ସେ ପରେ ଆଗତ ପଦ୍ମଭବ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ଦେଖିଲା। ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଧାତା, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାକୁ କହିଲେ—“ବର ଚାହ।” ବିଧାତାଙ୍କ ମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣି ସେ ମୋହିତବୁଦ୍ଧି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 16

हिरण्यकशिपुरुवाच । मृत्योर्भयं मे भगवन्प्रजेश पितामहाभून्न कदापि देव । शास्त्रास्त्रपाशाशनिशुष्कवृक्षगिरीन्द्रतोयाग्निरिपुप्रहारैः

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲା— ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ପ୍ରଜେଶ, ହେ ଦିବ୍ୟ ପିତାମହ! ମୋତେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ହୋଇନାହିଁ— ନ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ, ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରୁ, ନ ପାଶରୁ, ନ ବଜ୍ରରୁ, ନ ଶୁଷ୍କ ବୃକ୍ଷରୁ, ନ ପର୍ବତରୁ, ନ ଜଳରୁ, ନ ଅଗ୍ନିରୁ, ନ ଶତ୍ରୁପ୍ରହାରରୁ।

Verse 17

देवैश्च दैत्यैर्मुनिभिश्च सिद्धैस्त्वत्सृष्टजीवैर्बहुवाक्यतः किम् । स्वर्गे धरण्यां दिवसे निशायां नैवोर्द्ध्वतो नाप्यधतः प्रजेश

ହେ ପ୍ରଜେଶ! ଦେବ, ଦୈତ୍ୟ, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ ଓ ତୁମ ସୃଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ଜୀବ ବିଷୟରେ ଅଧିକ କଥା କହି କ’ଣ ଲାଭ? ସ୍ୱର୍ଗରେ କି ଧରାରେ, ଦିନେ କି ରାତିରେ— ନ ଉପରେ, ନ ତଳେ, ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ।

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । तस्यैतदीदृग्वचनं निशम्य दैत्येन्द्र तुष्टोऽस्मि लभस्व सर्वम् । प्रणम्य विष्णुं मनसा तमाह दयान्वितोऽसाविति पद्मयोनिः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ତାହାର ଏପରି ବଚନ ଶୁଣି ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା— “ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ସବୁକିଛି ପାଅ।” ତାପରେ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ମନେମନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ଦୟାମୟ ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 19

अलं तपस्ते परिपूर्ण कामस्समाः सहस्राणि च षण्णवत्य । उत्तिष्ठ राज्यं कुरु दानवानां श्रुत्वा गिरं तत्सुमुखो बभूव

“ତୋର ତପସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ତୋର କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି—ହଜାର ଓ ଛଅନବ୍ବେ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ। ଏବେ ଉଠି ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ କର।” ଏହି ବାଣୀ ଶୁଣି ସେ ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହେଲା।

Verse 20

राज्याभिषिक्तः प्रपितामहेन त्रैलोक्यनाशाय मतिं चकार । उत्साद्य धर्मान् सकलान्प्रमत्तो जित्वाहवे सोपि सुरान्समस्तान्

ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ସେ ତ୍ରିଲୋକନାଶର ସଙ୍କଳ୍ପ କଲା। ଗର୍ବମତ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ ଉତ୍ସାଦନ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଲା।

Verse 21

ततो भयादिंद्रमुखाश्च देवाः पितामहाज्ञां समवाप्य सर्वे । उपद्रुता दैत्यवरेण जाताः क्षीरोदधिं यत्र हरिस्तु शेते

ତାପରେ ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର-ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପିତାମହଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉପଦ୍ରୁତ ହୋଇ, ଯେଉଁଠି ହରି ଶୟନ କରନ୍ତି ସେହି କ୍ଷୀରୋଦଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 22

आराधयामासुरतीव विष्णुं स्तुत्वा वचोभित्सुखदं हि मत्वा । निवेदयामासुरथो प्रसन्नं दुःखं स्वकीयं सकलं हि तेते

ତାପରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ। ବଚନରେ ସ୍ତୁତି କରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସତ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ ବୋଲି ଭାବି, ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତରେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ନିଜ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 23

श्रुत्वा तदीयं सकलं हि दुःखं तुष्टो रमेशः प्रददौ वरांस्तु । उत्थाय तस्माच्छयनादुपेन्द्रो निजानुरूपैर्विविधैर्वचोभिः

ତାହାର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶୁଣି ରମେଶ (ବିଷ୍ଣୁ) ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦେଲେ। ପରେ ଉପେନ୍ଦ୍ର (ବିଷ୍ଣୁ) ସେଇ ଶୟନରୁ ଉଠି, ଯାଚକ ଓ ପ୍ରସଙ୍ଗାନୁକୂଳ ବିଭିନ୍ନ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 24

आश्वास्य देवानखिलान्मुनीन्वा उवाच वैश्वानरतुल्यतेजाः । दैत्यं हनिष्ये प्रसभं सुरेशाः प्रयात धामानि निजानि तुष्टाः

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ବୈଶ୍ୱାନର-ତୁଲ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ— “ହେ ସୁରେଶମାନେ, ମୁଁ ସେ ଦୈତ୍ୟକୁ ବଳପୂର୍ବକ ବଧ କରିବି; ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଯାଅ।”

Verse 25

श्रुत्वा रमेशस्य वचस्सुरेशाः शक्रादिकास्ते निखिलाः सुतुष्टाः । ययुः स्वधामानि हिरण्यनेत्रानुजं च मत्वा निहतं मुनीश

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ରମେଶ (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ସୁରେଶମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ହିରଣ୍ୟନେତ୍ରଙ୍କ ଅନୁଜ ନିହତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 26

आश्रित्य रूपं जटिलं करालं दंष्ट्रायुधं तीक्ष्णनखं सुनासम् । सैंहं च नारं सुविदारितास्यं मार्तंडकोटिप्रतिमं सुघोरम्

ସେ ଜଟାଧାରୀ, କରାଳ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଯାହାର ଆୟୁଧ, ନଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ନାସିକା ସୁଗଠିତ; ସିଂହସଦୃଶ ଓ ନରସଦୃଶ, ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବିଦାରିତ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ଏବଂ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତ—ଅତି ଘୋର।

Verse 27

युगांतकालाग्निसमप्रभावं जगन्मयं किं बहुभिर्वचोभिः । अस्तं रवौसोऽपि हि गच्छतीशो गतोऽसुराणां नगरीं महात्मा

ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଯୁଗାନ୍ତକାଳର ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମାନ, ଏବଂ ସେ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍‌ରେ ବ୍ୟାପ୍ତ—ବହୁ କଥା କାହିଁକି? ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସହିତ ସେ ମହାତ୍ମା ଈଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ଅସୁରମାନଙ୍କ ନଗରୀକୁ ଗଲେ।

Verse 28

कृत्वा च युद्धं प्रबलैस्स दैत्यैर्हत्वाथ तान्दैत्यगणान्गृहीत्वा । बभ्राम तत्राद्रुतविक्रमश्च बभंज तांस्तानसुरान्नृसिंहः

ପ୍ରବଳ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ନୃସିଂହ ସେହି ଦୈତ୍ୟଗଣକୁ ବଧ କରି ଧରି ନେଲେ। ପରେ ଦ୍ରୁତ ଓ ଅପ୍ରତିହତ ବିକ୍ରମରେ ସେଠାରେ ବିଚରଣ କରି, ସେ ସେ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଏକେକରି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।

Verse 29

दृष्टस्स दैत्यैरतुलप्रभावस्ते रेभिरे ते हि तथैव सर्वे । सिंहं च तं सर्वमयं निरीक्ष्य प्रह्लादनामा दितिजेन्द्रपुत्रः । उवाच राजानमयं मृगेन्द्रो जगन्मयः किं समुपागतश्च

ଅତୁଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସେହି ସତ୍ତାକୁ ଦେଖି ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକେପରି ଗର୍ଜନ କଲେ। ସର୍ବଜଗତ୍‌ମୟ ଭାବେ ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିବା ସେହି ସିଂହକୁ ନିରୀକ୍ଷି, ଦିତିଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ— “ଏହି ଜଗନ୍ମୟ, ରାଜତତ୍ତ୍ୱମୟ ମୃଗେନ୍ଦ୍ର କିଏ, ଯେ ଏବେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛି?”

Verse 30

प्रह्लाद उवाच । एष प्रविष्टो भगवाननंतो नृसिंहमात्रो नगरं त्वदंतः । निवृत्य युद्धाच्छ रणं प्रयाहि पश्यामि सिंहस्य करालमूर्त्तिम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ— “ଦେଖ, ଭଗବାନ୍ ଅନନ୍ତ ନୃସିଂହରୂପେ ତୋର ନଗରଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରି ରଣଭୂମି ଛାଡ଼; ମୁଁ ସେହି ସିଂହର କରାଳ, ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖୁଛି।”

Verse 31

यस्मान्न योद्धा भुवनत्रयेऽपि कुरुष्व राज्यं विनमन्मृगेन्द्रम् । श्रुत्वा स्वपुत्रस्य वचो दुरात्मा तमाह भीतोऽसि किमत्र पुत्र

“କାରଣ ତ୍ରିଭୁବନରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କୌଣସି ଯୋଦ୍ଧା ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେହି ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମି ରାଜ୍ୟ କର।” ପୁତ୍ରର କଥା ଶୁଣି ସେହି ଦୁରାତ୍ମା କହିଲା— “ପୁତ୍ର, ତୁ ଭୟ ପାଇଲୁ କି? ଏଠାରେ ଭୟ କାହିଁକି?”

Verse 32

उक्त्वेति पुत्रं दितिजाधिनाथो दैत्यर्षभान्वीरवरान्स राजा । गृह्णंतु वै सिंहममुं भवंतो वीरा विरूपभ्रुकुटीक्षणं तु

ଏପରି କହି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଦିତିଜାଧିନାଥ ରାଜା ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରବରମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ବୀରମାନେ, ଏହି ସିଂହସଦୃଶ ଶତ୍ରୁକୁ ଧର; ଏହାର ଭ୍ରୁକୁଟି ବିକୃତ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଭୟଙ୍କର।”

Verse 33

तस्याज्ञया दैत्यवरास्ततस्ते ग्रहीतुकामा विविशुर्मृगेन्द्रम् । क्षणेन दग्धाश्शलभा इवाग्निं रूपाभिलाषात्प्रविविक्षवो वै

ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମୃଗେନ୍ଦ୍ର-ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିନ୍ତୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଅଗ୍ନିରେ ପଡୁଥିବା ପତଙ୍ଗ ପରି ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ; କାରଣ ସେଇ ରୂପଲୋଭରେ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।

Verse 34

दैत्येषु दग्धेष्वपि दैत्यराजश्चकार युद्धं स मृगाधिपेन । शस्त्रैस्समग्रैरखिलैस्तथास्त्रैश्श क्त्यर्ष्टिपाशांकुशपावकाद्यैः

ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୈତ୍ୟରାଜ ମୃଗାଧିପ (ଶିବ) ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା; ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି, ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ପାବକ ଆଦି ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା।

Verse 35

संयुध्यतोरेव तयोर्जगाम ब्राह्मं दिनं व्यास हि शस्त्रपाण्योः । प्रवीरयोर्वीररवेण गर्जतोः परस्परं क्रोधसुयुक्तचेतसोः

ହେ ବ୍ୟାସ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେହି ଦୁଇ ମହାବୀର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ଅତିବାହିତ ହେଲା; ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।

Verse 36

ततः स दैत्यस्सहसा बहूंश्च कृत्वा भुजाञ्छस्त्रयुतान्निरीक्ष्य । नृसिंहरूपं प्रययौ मृगेन्द्र संयुध्यमानं सहसा समंतात्

ତା’ପରେ ସେହି ଦୈତ୍ୟ ହଠାତ୍ ନିଜର ଅନେକ ବାହୁକୁ ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ କରି ସିଂହ ପରି ନୃସିଂହ ରୂପ ଉପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।

Verse 37

ततस्सुयुद्धं त्वतिदुस्सहं तु शस्त्रैस्समस्तैश्च तथाखिलास्त्रैः । कृत्वा महादैत्यवरो नृसिंहं क्षयं गतैश्शूल धरोऽभ्युपायात्

ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅସହ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ସେହି ମହାଦୈତ୍ୟ ବିନାଶ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 39

नखास्त्रहृत्पद्ममसृग्विमिश्रमुत्पाद्य जीवाद्विगतः क्षणेन । त्यक्तस्तदानीं स तु काष्ठभूतः पुनः पुनश्चूर्णितसर्वगात्रः

ନଖ ରୂପୀ ଶସ୍ତ୍ରରେ ତା’ର ହୃଦୟ କମଳ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ଏବଂ ରକ୍ତ ବାହାରିଲା; କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ଶରୀର କାଠ ପରି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।

Verse 40

तस्मिन्हते देवरिपौ प्रसन्नः प्रह्लादमामंत्र्य कृतप्रणामम् । राज्येऽभिषिच्याद्भुतवीर्यविष्णुस्ततः प्रयातो गतिमप्रतर्क्याम्

ସେହି ଦେବଶତ୍ରୁ ନିହତ ହେବା ପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଅଦ୍ଭୁତ ପରାକ୍ରମୀ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ ଏବଂ ନିଜର ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 41

ततोऽतिहृष्टास्सकलास्सुरेशाः प्रणम्य विष्णुं दिशि विप्र तस्याम् । ययुः स्वधामानि पितामहाद्याः कृतस्वकार्यं भगवंतमीड्यम्

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବେଶ୍ୱର ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ଦିଗରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବଗଣ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇ, ଆରାଧ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ନିଜ-ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 42

प्रवर्णितं त्वंधकजन्म रुद्राद्धिरण्यनेत्रस्य मृतिर्वराहात् । नृसिंहतस्तत्सहजस्य नाशः प्रह्लादराज्याप्तिरिति प्रसंगात्

ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ—ରୁଦ୍ରରୁ ଅନ୍ଧକର ଜନ୍ମ; ବରାହଙ୍କ ହାତରେ ହିରଣ୍ୟନେତ୍ର (ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ)ର ମୃତ୍ୟୁ; ନୃସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ସହୋଦର ହିରଣ୍ୟକଶିପୁର ନାଶ; ଏବଂ ଏହିପରି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟପ୍ରାପ୍ତି।

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे गणाधिपत्यप्राप्त्यंधकजन्म हिरण्यनेत्रहिरण्यकशिपुवधवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ ‘ଗଣାଧିପତ୍ୟପ୍ରାପ୍ତି, ଅନ୍ଧକଜନ୍ମ ଏବଂ ହିରଣ୍ୟନେତ୍ର-ହିରଣ୍ୟକଶିପୁବଧ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତେତାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।