देवशरणागति-नारदप्रेषणम् | The Devas Take Refuge in Śiva; Nārada Is Sent

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एवं शासति धर्मेण महीं तस्मिन्महासुरे । बभूवुर्दुःखिनो देवा भ्रातृभावान्मुनीश्वर

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ସେ ମହାସୁର ଏଭଳି ନିଜ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ‘ଭ୍ରାତୃଭାବ’ରେ ସମାନ କରି ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅଧିକାର କମାଇଦେଲା; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଦେବ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

Verse 2

दुःखितास्ते सुरास्सर्वे शिवं शरणमाययुः । मनसा शंकरं देवदेवं सर्वप्रभुंप्रभुम्

ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଶିବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ମନରେ ସେମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ—ଦେବଦେବ, ପରମ ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବାଧିପତି—ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 3

तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिर्भगवंतं महेश्वरम् । निवृत्तये स्वदुःखस्य सर्वदं भक्तवत्सलम्

ସେମାନେ ଇଷ୍ଟ ଓ ଯଥୋଚିତ ବାଣୀରେ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଓ ସର୍ବଦାତା—ନିଜ ଦୁଃଖନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ।

Verse 4

आहूय स महादेवो भक्तानां सर्वकामदः । नारदं प्रेरयामास देवकार्यचिकीर्षया

ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣକାରୀ ମହାଦେବ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ଇଚ୍ଛାରେ ନାରଦଙ୍କୁ ଡାକି ପ୍ରେରଣ କଲେ।

Verse 5

अथ देवमुनिर्ज्ञानी शंभुभक्तस्सतां गतिः । शिवाज्ञया ययौ दैत्यपुरे देवान्स नारदः

ତାପରେ ଦେବମୁନି, ଜ୍ଞାନୀ, ଶମ୍ଭୁଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନାରଦ ଶିବାଜ୍ଞାରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସହ ନେଇ ଦୈତ୍ୟପୁରକୁ ଗଲେ।

Verse 6

व्याकुलास्ते सुरास्सर्वे वासवाद्या द्रुतं मुनिम् । आगच्छंतं समालोक्य समुत्तस्थुर्हि नारदम्

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ୟାକୁଳ ଥିଲେ; ମୁନି ନାରଦ ଦ୍ରୁତ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଦାଉଁ ହେଲେ।

Verse 7

ददुस्त आसनं नत्त्वा मुनये प्रीतिपूर्वकम् । नारदाय सुराश्शक्रमुखा उत्कंठिताननाः

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ଦେବମାନେ ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ଆସନ ଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମୁଖ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 8

सुखासीनं मुनिवरमासने सुप्रणम्य तम् । पुनः प्रोचुस्सुरा दीना वासवाद्या मुनीश्वरम्

ଆସନରେ ସୁଖାସୀନ ଥିବା ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦୀନ ଦେବମାନେ ପୁନର୍ବାର ମୁନୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 9

देवा ऊचुः । भोभो मुनिवरश्रेष्ठ दुःखं शृणु कृपाकर । श्रुत्वा तन्नाशय क्षिप्रं प्रभुस्त्वं शंकरप्रियः

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ହେ ମୁନିବରଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୃପାକର! ଆମ ଦୁଃଖ ଶୁଣ। ଶୁଣି ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ନାଶ କର; ତୁମେ ସମର୍ଥ ଏବଂ ଶଙ୍କରପ୍ରିୟ।

Verse 10

जलंधरेण दैत्येन सुरा विद्राविता भृशम् । स्वस्थानाद्भर्तृभावाच्च दुःखिता वयमाकुलाः

ଜଲନ୍ଧର ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଖେଦାଇଦେଇଛି। ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ଏବଂ ଅଧିକାର-ଭାବ ହରାଇ ଆମେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଆକୁଳ।

Verse 11

स्वस्थानादुष्णरश्मिश्च चन्द्रो निस्सारितस्तथा । वह्निश्च धर्मराजश्च लोकपालास्तथेतरे

ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଧର୍ମରାଜ ଯମ, ଲୋକପାଳମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବେ ନିଷ୍କାସିତ ହେଲେ।

Verse 12

सुबलिष्ठेन वै तेन सर्वे देवाः प्रपीडिताः । दुःखं प्राप्ता वयं चातिशरणं त्वां समागताः

ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଦୁଃଖ ପାଇ ଆମେ ତୁମକୁ ହିଁ ପରମ ଶରଣ ଭାବେ ଆସିଛୁ।

Verse 13

संग्रामे स हृषीकेशं स्ववशं कृतवान् बली । जलंधरो महादैत्यः सर्वामरविमर्दकः

ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ବଳବାନ ମହାଦୈତ୍ୟ ଜଲନ୍ଧର—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିଲା—ହୃଷୀକେଶ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବଶରେ କରିନେଲା।

Verse 14

तस्य वश्यो वराधीनोऽवात्सीत्तत्सदने हरिः । सलक्ष्म्या सहितो विष्णुर्यो नस्सर्वार्थसाधकः

ତାହାର ବଶୀଭୂତ ହୋଇ, ତାହାର ବରଦାନାଧୀନ ହୋଇ, ହରି—ବିଷ୍ଣୁ—ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ତାହାର ଭବନରେ ବାସ କଲେ; ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ।

Verse 15

जलंधरविनाशाय यत्नं कुरु महामते । त्वं नो दैववशात्प्राप्तस्सदा सर्वार्थसाधकः

ହେ ମହାମତେ! ଜଲନ୍ଧରର ବିନାଶ ପାଇଁ ଯତ୍ନ କର। ଦୈବବଶତଃ ତୁମେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଛ—ତୁମେ ସଦା ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ।

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषाममराणां स नारदः । आश्वास्य मुनिशार्दूलस्तानुवाच कृपाकरः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଅମର ଦେବମାନଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପାକର ନାରଦ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ପରେ କହିଲେ।

Verse 17

नारद उवाच । जानेऽहं वै सुरा यूयं दैत्यराजपराजिताः । दुःख प्राप्ताः पीडिताश्च स्थानान्निस्सारिताः खलुः

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ଜାଣେ ଯେ ତୁମେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଛ। ତୁମେ ଦୁଃଖପ୍ରାପ୍ତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ବହିଷ୍କୃତ ହୋଇଛ।

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने देवर्षिजलंधरसंवादो नामाष्टदशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ ଜଲନ୍ଧରବଧୋପାଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଦେବର୍ଷି–ଜଲନ୍ଧର ସଂବାଦ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 19

सनत्कुमार उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठ द्रष्टुं दानववल्लभम् । आश्वास्य सकलान्देवाञ्जलंधरसभां ययौ

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏପରି କହି, ଦାନବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଜଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଜଲନ୍ଧର ସଭାକୁ ଗଲେ।

Verse 20

अथागतं मुनिश्रेष्ठं दृष्ट्वा देवो जलंधरः । उत्थाय परया भक्त्या ददौ श्रेष्ठासनं वरम्

ତାପରେ ଆସିଥିବା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବସମ ଜଲନ୍ଧର ଉଠି ଦାଁଡ଼ାଇ, ପରମ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମ୍ମାନିତ ଆସନ ଦେଲେ।

Verse 21

स तं संपूज्य विधिवद्दानवेन्द्रोऽति विस्मितः । सुप्रहस्य तदा वाक्यं जगाद मुनिसत्तमम्

ତାପରେ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ନିୟମମତେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ, ପ୍ରସନ୍ନ ହାସ ସହିତ ସେଇ ମୁନିସତ୍ତମଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 22

जलंधर उवाच । कुत आगम्यते ब्रह्मन्किं च दृष्टं त्वया क्वचित् । यदर्थमिह आयातस्तदाज्ञापय मां मुने

ଜଲନ୍ଧର କହିଲା— ହେ ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି! ଆପଣ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି ଏବଂ କେଉଁଠି କ’ଣ ଦେଖିଛନ୍ତି? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ହେ ମୁନି, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दैत्येन्द्रस्य महामुनिः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा नारदो हि जलंधरम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ସେଇ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରର ବଚନ ଶୁଣି, ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ମହାମୁନି ନାରଦ ତେବେ ଜଲନ୍ଧରକୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 24

नारद उवाच । सर्वदानवदैत्येन्द्र जलंधर महामते । धन्यस्त्वं सर्वलोकेश रत्नभोक्ता त्वमेव हि

ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ଜଲନ୍ଧର, ସମସ୍ତ ଦାନବ-ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ହେ ମହାମତି! ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ହେ ସର୍ବଲୋକେଶ, ନିଶ୍ଚୟ ରତ୍ନଭୋକ୍ତା ତୁମେ ହିଁ।

Verse 25

मदागमनहेतुं वै शृणु दैत्येन्द्रसत्तम । यदर्थमिह चायातस्त्वहं वक्ष्येखिलं हि तत्

ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ! ମୋ ଆଗମନର କାରଣ ଶୁଣ। ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।

Verse 26

गतः कैलासशिखरं दैत्येन्द्राहं यदृच्छया । योजनायुतविस्तीर्णं कल्पद्रुममहावनम्

ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର! ଯଦୃଚ୍ଛାବଶେ ମୁଁ କୈଲାସଶିଖରକୁ ଗଲି; ସେଠାରେ ଦଶହଜାର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ କଳ୍ପଦ୍ରୁମମହାବନ ଅଛି।

Verse 27

कामधेनुशताकीर्णं चिंतामणिसुदीपितम् । सर्वरुक्ममयं दिव्यं सर्वत्राद्भुतशोभितम्

ସେଠା ଶତଶଃ କାମଧେନୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ଚିନ୍ତାମଣିର ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁକ୍ମମୟ (ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ), ଦିବ୍ୟ, ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ।

Verse 28

तत्रोमया सहासीनं दृष्टवानस्मि शंकरम् । सर्वाङ्गसुन्दरं गौरं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

ସେଠାରେ ମୁଁ ଉମାଙ୍କ ସହ ଆସୀନ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦର, ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର।

Verse 29

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं वितर्को मेऽभवत्तदा । क्वापीदृशी भवेद्वृद्धिस्त्रैलोक्ये वा न वेति च

ସେହି ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେତେବେଳେ ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉଠିଲା—“ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଏପରି ବୃଦ୍ଧି ମିଳେ କି, ନା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ?”

Verse 30

तावत्तवापि दैत्येन्द्र समृद्धिस्संस्मृता मया । तद्विलोकनकामोऽहं त्वत्सांनिध्यमिहा गतः

ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର! ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବଳ-ବୈଭବକୁ ସ୍ମରଣ କଲି। ତାହାକୁ ନିଜେ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଛି।

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इति नारदतः श्रुत्वा स दैत्येन्द्रो जलंधरः । स्वसमृद्धिं समग्रां वै दर्शयामास सादरम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଏହା ଶୁଣି ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଜଲନ୍ଧର ଆଦରପୂର୍ବକ ନିଜର ସମଗ୍ର ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବଳ-ବୈଭବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 32

दृष्ट्वा स नारदो ज्ञानी देवकार्यसुसाधकः । प्रभुप्रेरणया प्राह दैत्येन्द्रं तं जलंधरम्

ତାହାକୁ ଦେଖି, ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସୁସାଧକ ଜ୍ଞାନୀ ନାରଦ, ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଜଲନ୍ଧରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 33

नारद् उवाच । तवास्ति सुसमृद्धिर्हि वरवीर खिलाधुना । त्रैलोक्यस्य पतिस्त्वं हि चित्रं किं चात्र संभवम्

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର! ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି। ତୁମେ ତ୍ରିଲୋକର ପତି; ତେବେ ଏଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସମ୍ଭବ କ’ଣ?

Verse 34

मणयो रत्नपुंजाश्च गजाद्याश्च समृद्धयः । ते गृहेऽद्य विभांतीह यानि रत्नानि तान्यपि

ମଣି, ରତ୍ନର ଢେର ଏବଂ ଗଜାଦି ସମୃଦ୍ଧି—ଯେଉଁଯେଉଁ ରତ୍ନ-ବୈଭବ ଅଛି—ସେସବୁ ଆଜି ତୁମ ଏହି ଗୃହରେ ଏଠାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛି।

Verse 35

गजरत्नं त्वयानीतं शक्रस्यैरावतस्तथा । अश्वरत्नं महावीर सूर्यस्योच्चैःश्रवा हयः

ତୁମେ ଗଜରତ୍ନ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଐରାବତ—ଆଣିଛ। ଏବଂ ହେ ମହାବୀର, ଅଶ୍ୱରତ୍ନ—ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦୀପ୍ତ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ା—ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଆଣିଛ।

Verse 36

कल्पवृक्षस्त्वयानीतो निधयो धनदस्य च । हंसयुक्तविमानं च त्वयानीतं हि वेधसः

ତୁମେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷକୁ ଆଣିଛ, ଏବଂ ଧନଦ (କୁବେର)ଙ୍କ ନିଧି-ଭଣ୍ଡାରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଣିଛ। ହଂସଯୁକ୍ତ ବେଧସ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ବିମାନ ସୁଦ୍ଧା ତୁମେ ନେଇଆସିଛ।

Verse 37

इत्येवं वररत्नानि दिवि पृथ्व्यां रसातले । यानि दैत्येन्द्र ते भांति गृहे तानि समस्ततः

ଏହିପରି, ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପୃଥିବୀରେ ଓ ରସାତଳରେ ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେସବୁ ସମଗ୍ରରୂପେ ତୁମ ଗୃହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ରହିଛି।

Verse 38

त्वत्समृद्धिमिमां पश्यन्सम्पूर्णां विविधामहम् । प्रसन्नोऽस्मि महावीर गजाश्वादिसुशोभिताम्

ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଆଦିଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ତୁମର ଏହି ବିବିଧ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦେଖି, ହେ ମହାବୀର, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି।

Verse 39

जायारत्नं महाश्रेष्ठं जलंधर न ते गृहे । तदानेतुं विशेषेण स्त्रीरत्नं वै त्वमर्हसि

ହେ ଜଲନ୍ଧର, ତୁମ ଗୃହରେ ପତ୍ନୀ-ରତ୍ନ ନାମକ ମହାଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନ ନାହିଁ; ତେଣୁ ବିଶେଷରୂପେ ଏପରି ସ୍ତ୍ରୀ-ରତ୍ନ ଆଣିବାକୁ ତୁମେ ହିଁ ଅର୍ହ।

Verse 40

यस्य गेहे सुरत्नानि सर्वाणि हि जलंधर । जायारत्नं न चेत्तानि न शोभंते वृथा ध्रुवम्

ହେ ଜଲନ୍ଧର, ଯାହାର ଗୃହରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନ ଥାଉ, କିନ୍ତୁ ପତ୍ନୀ-ରତ୍ନ ନଥିଲେ ସେ ସମ୍ପଦ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବ୍ୟର୍ଥ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ଶୋଭା ପାଉନାହିଁ।

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः । उवाच दैत्यराजो हि मदनाकुलमानसः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କ ଏହିପରି ବଚନ ଶୁଣି, କାମମୋହରେ ଆକୁଳ ମନ ଥିବା ଦୈତ୍ୟରାଜ ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 42

जलंधर उवाच । भो भो नारद देवर्षे नमस्तेस्तु महाप्रभो । जायारत्नवरं कुत्र वर्तते तद्वदाधुना

ଜଲନ୍ଧର କହିଲା— ହେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, ମହାପ୍ରଭୋ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନଟି ଏବେ କେଉଁଠି ଅଛି? ତୁରନ୍ତ କହନ୍ତୁ।

Verse 43

ब्रह्मांडे यत्र कुत्रापि तद्रत्नं यदि वर्त्तते । तदानेष्ये ततो ब्रह्मन्सत्यं सत्यं न संशयः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ସେଇ ରତ୍ନ ଯଦି ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଥାଏ, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା ଆଣିଦେବି। ଏହା ସତ୍ୟ—ସତ୍ୟ ହିଁ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 44

नारद उवाच । कैलासे ह्यतिरम्ये च सर्वद्धिसुसमाकुले । योगिरूपधरश्शंभुरस्ति तत्र दिगम्बरः

ନାରଦ କହିଲେ— ଅତି ରମ୍ୟ କୈଳାସରେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ଧାମରେ, ଯୋଗୀରୂପ ଧାରଣ କରି ଦିଗମ୍ବର ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ବିରାଜିତ।

Verse 45

तस्य भार्या सुरम्या हि सर्वलक्षणलक्षिता । सर्वांगसुन्दरी नाम्ना पार्वतीति मनोहरा

ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ। ସେ ‘ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ’ ନାମରେ ଓ ‘ପାର୍ବତୀ’ ଭାବେ ମନୋହରା।

Verse 46

तदीदृशं रूपमनन्यसंगतं दृष्टं न कुत्रापि कुतूहलाढ्यम् । अत्यद्भुतं मोहनकृत्सुयोगिनां सुदर्शनीयं परमर्द्धिकारि

ଏପରି ରୂପ—ଅନନ୍ୟ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ—କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା। ତାହା କୌତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ, ସିଦ୍ଧ ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିଲା; ଦର୍ଶନମଙ୍ଗଳକାରୀ ଓ ପରମ ଋଦ୍ଧି-ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ଥିଲା।

Verse 47

स्वचित्ते कल्पयाम्यद्य शिवादन्यस्समृद्धिवान् । जायारत्नान्विताद्वीर त्रिलोक्या न जलंधर

ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଚିତ୍ତରେ ନିଶ୍ଚୟ କରୁଛି—ଶିବ ବ୍ୟତୀତ ତ୍ରିଲୋକରେ ସତ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ କେହି ନାହିଁ, ହେ ବୀର ଜଲନ୍ଧର; ଭକ୍ତିମୟ ପତ୍ନୀ ଥାଉ କି ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନସମ୍ପଦ ଥାଉ।

Verse 48

यस्या लावण्यजलधौ निमग्नश्चतुराननः । स्वधैर्य्यं मुमुचे पूर्वं तया कान्योपमीयते

ତାକୁ ସେହି କନ୍ୟା ସହ ଉପମା ଦିଆଯାଏ, ଯାହାର ଲାବଣ୍ୟ-ଜଳଧିରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ନିଜ ଧୈର୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ।

Verse 49

गतरागोऽपि हि यया मदनारिस्स्वलीलया । निजतंत्रोऽपि यतस्स स्वात्म वशगः कृतः

ତାହାର ଦ୍ୱାରା—ମଦନାରି ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱଲୀଳାରେ—ରାଗଶୂନ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ନିଜ ଅନ୍ତର୍ମନର ବଶ ହୋଇଯାଏ; ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶକ୍ତିରେ ଭିତରର ବାଧ୍ୟତାର ଅଧୀନ ହୋଇପଡ଼େ।

Verse 50

यथा स्त्रीरत्नसंभोक्तुस्समृद्धिस्तस्य साभवत् । तथा न तव दैत्येन्द्र सर्वरत्नाधिपस्य च

ଯେପରି ‘ସ୍ତ୍ରୀ-ରତ୍ନ’କୁ ଭୋଗ କରିଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳିଥିଲା, ସେପରି, ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର! ସର୍ବରତ୍ନାଧିପତି ବୋଲି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୋତେ ସେ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳିବ ନାହିଁ।

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स तु देवर्षिर्नारदो लोकविश्रुतः । ययौ विहायसा देवोपकारकरणोद्यतः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏପରି କହି, ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପକାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ଆକାଶପଥେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।