लिङ्गपूजनसंक्षेपः (Concise Teaching on Liṅga Worship / Śiva-arcana-vidhi)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । श्राविताद्याद्भुता शैवकथा परमपावनी

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତପୁତ୍ର ମହାଭାଗ, ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଆଜି ତୁମେ ଆମକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ପରମପାବନ ଶୈବକଥା ଶ୍ରବଣ କରାଇଲ।

Verse 2

तत्राद्भुता महादिव्या लिंगोत्पत्तिः श्रुता शुभा । श्रुत्वा यस्याः प्रभावं च दुःखनाशो भवेदिह

ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗୋତ୍ପତ୍ତିର ଶୁଭ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମହାଦିବ୍ୟ କଥା ଶ୍ରବଣ ହୁଏ। ତାହା ଶୁଣି ଏବଂ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ଜାଣିଲେ, ଏହି ଜୀବନରେ ଦୁଃଖ ନାଶ ହୁଏ।

Verse 3

ब्रह्मनारदसंवादमनुसृत्य दयानिधे । शिवार्चनविधिं ब्रूहि येन तुष्टो भवेच्छिवः

ହେ ଦୟାନିଧି! ବ୍ରହ୍ମା-ନାରଦ ସଂବାଦକୁ ଅନୁସରି, ଯେନେ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ସେହି ଶିବାର୍ଚ୍ଚନ ବିଧି କହନ୍ତୁ।

Verse 4

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैर्वा पूज्यते शिवः । कथं कार्यं च तद् ब्रूहि यथा व्यासमुखाच्छ्रुतम्

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ସେହି ପୂଜା କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ବ୍ୟାସମୁଖରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଛ, ସେପରି କହ।

Verse 5

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां शर्मदं श्रुतिसंमतम् । उवाच सकलं प्रीत्या मुनि प्रश्नानुसारतः

ତାଙ୍କର ବଚନ—ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଓ ଶ୍ରୁତିସମ୍ମତ—ଶୁଣି ମୁନି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନାନୁସାରେ ସମସ୍ତ କଥା ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ କହିଲେ।

Verse 6

सूत उवाच । साधु पृष्टं भवद्भिश्च तद्रहस्यं मुनीश्वराः । तदहं कथयाम्यद्य यथाबुद्धि यथाश्रुतम्

ସୂତ କହିଲେ: ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ, ସେହି ପବିତ୍ର ରହସ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆପଣମାନେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ଯଥାବୁଦ୍ଧି ଓ ଯଥାଶ୍ରୁତ ଭାବେ କହୁଛି।

Verse 7

भवद्भिः पृच्छयते तद्वत्तथा व्यासेन वै पुरा । पृष्टं सनत्कुमाराय तच्छ्रुतं ह्युपमन्युना

ଆପଣମାନେ ଯାହା ପଚାରୁଛନ୍ତି, ସେହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୁରାତନକାଳରେ ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେହି ଉପଦେଶ ଉପମନ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣିଥିଲେ।

Verse 8

ततो व्यासेन वै श्रुत्वा शिवपूजादिकं च यत् । मह्यं च पाठितं तेन लोकानां हितकाम्यया

ତତ୍ପରେ ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ଶିବପୂଜାଦି ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଶୁଣି, ଲୋକହିତକାମନାରେ ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପାଠ କରାଇଲେ।

Verse 9

तच्छ्रुतं चैव कृष्णेन ह्युपमन्योर्महात्मनः । तदहं कथयिष्यामि यथा ब्रह्मावदत्पुरा

ସେଇ କଥା ମହାତ୍ମା ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କଠାରୁ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବେ ଯେପରି କହିଥିଲେ ସେପରି ମୁଁ ଏବେ କହିବି।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि संक्षेपाल्लिंगपूजनम् । वक्तुं वर्षशतेनापि न शक्यं विस्तरान्मुने

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ଶୁଣ; ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶିବଲିଙ୍ଗପୂଜନ କହିବି। ହେ ମୁନି, ବିସ୍ତାରରେ ତ ଶତବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 11

इति श्रीशिवमहापुराणे द्विती यायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजाविधिवर्णनो नामैकादशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟ୍ୟୁପାଖ୍ୟାନରେ ‘ଶିବପୂଜାବିଧିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 12

दारिद्र्यं रोगदुःखं च पीडनं शत्रुसंभवम् । पापं चतुर्विधं तावद्यावन्नार्चयते शिवम्

ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ରୋଗଦୁଃଖ, ପୀଡନ, ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ଲେଶ—ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ପାପ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।

Verse 13

सम्पूजिते शिवे देवे सर्वदुःखं विलीयते । संपद्यते सुखं सर्वं पश्चान्मुक्तिरवाप्यते

ଦେବାଧିଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଲୟ ହୋଇଯାଏ। ସମସ୍ତ ସୁଖ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ପରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Verse 14

ये वै मानुष्यमाश्रित्य मुख्यं संतानतस्सुखम् । तेन पूज्यो महादेवः सर्वकार्यार्थसाधकः

ଯେମାନେ ମାନବଜୀବନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସନ୍ତାନଜନିତ ସୁଖକୁ ମୁଖ୍ୟ ସୁଖ ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାଦେବ ପୂଜ୍ୟ; କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି।

Verse 15

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्शूद्राश्च विधिवत्क्रमात् । शंकरार्चां प्रकुर्वंतु सर्वकामार्थसिद्धये

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କ୍ରମରେ ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ—ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମନା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 16

प्रातःकाले समुत्थाय मुहूर्ते ब्रह्मसंज्ञके । गुरोश्च स्मरणं कृत्वा शंभोश्चैव तथा पुनः

ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ସେହିପରି ପୁନଃ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

तीर्थानां स्मरणं कृत्वा ध्यानं चैव हरेरपि । ममापि निर्जराणां वै मुन्यादीनां तथा मुने

ହେ ମୁନି, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କର—ଅମର ଦେବମାନେ ଓ ମୁନିଆଦିଙ୍କ ସହିତ।

Verse 18

ततः स्तोत्रं शुभं नाम गृह्णीयाद्विधिपूर्वकम् । ततोत्थाय मलोत्सर्गं दक्षिणस्यां चरेद्दिशि

ତତଃ ବିଧିପୂର୍ବକ ‘ଶୁଭ’ ନାମକ ମଙ୍ଗଳ ସ୍ତୋତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବ। ପରେ ଉଠି ମଲୋତ୍ସର୍ଗ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବ।

Verse 19

एकान्ते तु विधिं कुर्यान्मलोत्सर्गस्स यच्छ्रुतम् । तदेव कथयाम्यद्य शृण्वाधाय मनो मुने

ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ଯେପରି ଶ୍ରୁତିରେ ଶୁଣାଯାଇଛି ସେପରି ମଲୋତ୍ସର୍ଗର ବିଧି କରିବ। ସେଇ ନିୟମକୁ ଆଜି କହୁଛି—ହେ ମୁନି, ମନ ଧରି ଶୁଣ।

Verse 20

शुद्धां मृदं द्विजो लिप्यात्पंचवारं विशुद्धये । क्षत्रियश्च चतुर्वारं वैश्यो वरत्रयं तथा

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ମୃଦା ପାଞ୍ଚଥର ଲେପନ କରିବ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଚାରିଥର, ଏବଂ ବୈଶ୍ୟ ତିନିଥର କରିବ।

Verse 21

शूद्रो द्विवारं च मृदं गृह्णीयाद्विधिशुद्धये । गुदे वाथ सकृल्लिंगे वारमेकं प्रयत्नतः

ଶୂଦ୍ର ଵିଧିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୃଦା ଦୁଇଥର ଗ୍ରହଣ କରିବ; ଗୁଦାରେ ଏକଥର ଏବଂ ଲିଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଏକଥର—ଯତ୍ନପୂର୍ବକ କରିବ।

Verse 22

दशवारं वामहस्ते सप्तवारं द्वयोस्तथा । प्रत्येकम्पादयोस्तात त्रिवारं करयोः पुनः

ବାମ ହାତରେ ଦଶଥର, ଏବଂ ଦୁଇ ହାତରେ ଏକାସାଥି ସାତଥର ଲଗାଅ। ପରେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଦରେ ତିନିଥର, ଏବଂ ପୁନଃ ହାତରେ ତିନିଥର ଲଗାଅ।

Verse 23

स्त्रीभिश्च शूद्रवत्कार्यं मृदाग्रहणमुत्तमम् । हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य पूर्ववन्मृदमाहरेत्

ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ଶୌଚାର୍ଥେ ଉତ୍ତମ ମୃଦ୍‌ଗ୍ରହଣ ବିଧି କରିବା ଉଚିତ। ହାତପା ଧୋଇ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ରୀତିରେ ମାଟି ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 24

दंतकाष्ठं ततः कुर्यात्स्ववर्णक्रमतो नरः

ତାପରେ ପୁରୁଷ ନିଜ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଦନ୍ତଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ବ୍ୟବହାର କରୁ।

Verse 25

विप्रः कुर्याद्दंतकाष्ठं द्वादशांगुलमानतः । एकादशांगुलं राजा वैश्यः कुर्याद्दशांगुलम्

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ପରିମାଣର ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ କରୁ; ରାଜା (କ୍ଷତ୍ରିୟ) ଏକାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ; ଏବଂ ବୈଶ୍ୟ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ପରିମାଣର କରୁ।

Verse 26

शूद्रो नवागुलं कुर्यादिति मानमिदं स्मृतम् । कालदोषं विचार्य्यैव मनुदृष्टं विवर्जयेत्

ସ୍ମୃତିରେ ମାନ ଅଛି—ଶୂଦ୍ର ନବ ଅଙ୍ଗୁଳ ପରିମାଣର ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ କରିବ। କିନ୍ତୁ କାଳ-ଦେଶ-ପରିସ୍ଥିତିର ଦୋଷ ବିଚାରି, ମନୁଦୃଷ୍ଟ ମାତ୍ର ଯାହା ଅନୁପଯୁକ୍ତ ହୁଏ ତାହା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

षष्ट्याद्यामाश्च नवमी व्रतमस्तं रवेर्दिनम् । तथा श्राद्धदिनं तात निषिद्धं रदधावने

ହେ ପ୍ରିୟ! ଷଷ୍ଠୀ ଆଦି ତିଥି, ନବମୀ, ବ୍ରତଦିନ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦିନ—ଏହି ସବୁ ଦିନରେ ଦନ୍ତଧାବନ (ଦାତୁନରେ ଦାନ୍ତ ସଫା) ନିଷିଦ୍ଧ।

Verse 28

स्नानं तु विधिवत्कार्यं तीर्थादिषु क्रमेण तु । देशकालविशेषेण स्नानं कार्यं समंत्रकम्

ସ୍ନାନ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ—ତୀର୍ଥ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ କ୍ରମାନୁସାରେ। ଦେଶ-କାଳର ବିଶେଷ ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ତ୍ରସହିତ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

आचम्य प्रथमं तत्र धौतवस्त्रेण चाधरेत् । एकान्ते सुस्थले स्थित्वा संध्याविधिमथाचरेत्

ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଆଚମନ କରି ଧୋଇଥିବା ଶୁଚି ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଖ ପୋଛିବ। ପରେ ଏକାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ବିଧିପୂର୍ବକ ସନ୍ଧ୍ୟାବିଧି ଆଚରିବ॥

Verse 30

यथायोग्यं विधिं कृत्वा पूजाविधिमथारभेत् । मनस्तु सुस्थिरं कृत्वा पूजागारं प्रविश्य च

ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂର୍ବବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କରି ପରେ ପୂଜାବିଧି ଆରମ୍ଭ କରିବ। ମନକୁ ସୁସ୍ଥିର କରି ପୂଜାଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ॥

Verse 31

पूजाविधिं समादाय स्वासने ह्युपविश्य वै । न्यासादिकं विधायादौ पूजयेत्क्रमशो हरम्

ପୂଜାବିଧି ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଆସନରେ ବସିବ। ପ୍ରଥମେ ନ୍ୟାସ ଆଦି କରି, ପରେ କ୍ରମଶଃ ହର (ଶ୍ରୀଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜିବ॥

Verse 32

प्रथमं च गणाधीशं द्वारपालांस्तथैव च । दिक्पालांश्च सुसंपूज्य पश्चात्पीठं प्रकल्पयेत्

ପ୍ରଥମେ ଗଣାଧୀଶ ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ, ତଥା ଦ୍ୱାରପାଳ ଓ ଦିକ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ ସୁବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜି, ପରେ ଶିବପୂଜା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ପୀଠ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

अथ वाऽष्टदलं कृत्वा पूजाद्रव्यं समीपतः । उपविश्य ततस्तत्र उपवेश्य शिवम् प्रभुम्

କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମପୀଠ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପୂଜାଦ୍ରବ୍ୟ ନିକଟେ ରଖି, ସେଠାରେ ବସି ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ପରମପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଆହ୍ୱାନ କରି ଆସନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 34

आचमनत्रयं कृत्वा प्रक्षाल्य च पुनः करौ । प्राणायामत्रयं कृत्वा मध्ये ध्यायेच्च त्र्यम्बकम्

ତିନିଥର ଆଚମନ କରି ପୁନଃ ହାତ ଧୋଇ, ତିନିଥର ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ଅନ୍ତର୍ମଧ୍ୟରେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

पंचवक्त्रं दशभुजं शुद्धस्फटिकसन्निभम् । सर्वाभरणसंयुक्तं व्याघ्रचर्मोत्तरीयकम्

ସେ ଶିବଙ୍କୁ ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର, ଦଶଭୁଜ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ, ଏବଂ ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମକୁ ଉତ୍ତରୀୟ ଭାବେ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖିଲା।

Verse 36

तस्य सारूप्यतां स्मृत्वा दहेत्पापं नरस्सदा । शिवं ततः समुत्थाप्य पूजयेत्परमेश्वरम्

ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସାରୂପ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ପାପକୁ ଦହନ କରେ। ପରେ ଶିବମୂର୍ତ୍ତି/ଲିଙ୍ଗକୁ ଉଠାଇ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନ କରି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 37

देहशुद्धिं ततः कृत्वा मूल मंत्रं न्यसेत्क्रमात् । सर्वत्र प्रणवेनैव षडंगन्यासमाचरेत्

ପ୍ରଥମେ ଦେହଶୁଦ୍ଧି କରି, ପରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରର ନ୍ୟାସ କରିବ। ସର୍ବତ୍ର କେବଳ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଦ୍ୱାରା ଷଡ଼ଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ ଆଚରିବ।

Verse 38

कृत्वा हृदि प्रयोगं च ततः पूजां समारभेत् । पाद्यार्घाचमनार्थं च पात्राणि च प्रकल्पयेत्

ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତଃପ୍ରୟୋଗ (ଧ୍ୟାନସ୍ଥାପନ) କରି ପରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବ। ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନୀୟ ପାଇଁ ପାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ।

Verse 39

स्थापयेद्विविधान्कुंभान्नव धीमान्यथाविधि । दर्भैराच्छाद्य तैरेव संस्थाप्याभ्युक्ष्य वारिणा

ବିଧିଅନୁସାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉପାସକ ନବ ପ୍ରକାର କୁମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ଦର୍ଭାରେ ଢାକି, ସେହି ଦର୍ଭା ସହିତ ଯଥାସ୍ଥାନେ ବସାଇ, ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜଳ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବ।

Verse 40

तेषु तेषु च सर्वेषु क्षिपेत्तोयं सुशीतलम् । प्रणवेन क्षिपेत्तेषु द्रव्याण्यालोक्य बुद्धिमान्

ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ସେହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଦେଖି ସବୁଠାରେ ଶୀତଳ ଜଳ ଛିଟାଇବ। ଏବଂ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଜଳ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବ।

Verse 41

उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत् । जातीकं कोलकर्पूरवटमूल तमालकम्

ଶିବପୂଜାର ପାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଉଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ। ସହିତ ଜାତୀ (ମଲ୍ଲି), କୋଳ, କର୍ପୂର, ବଟମୂଳ ଓ ତମାଳ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ କରିବ।

Verse 42

चूर्णयित्वा यथान्यायं क्षिपेदाचमनीयके । एतत्सर्वेषु पात्रेषु दापयेच्चन्दनान्वितम्

ନିୟମାନୁସାରେ ତାହାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଆଚମନୀୟ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପରେ ଚନ୍ଦନ ସହ ମିଶାଇ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ପୂଜାପାତ୍ରରେ ଅର୍ପଣାର୍ଥେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଉ।

Verse 43

पार्श्वयोर्देवदेवस्य नंदीशं तु समर्चयेत् । गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्विविधैः पूजयेच्छिवम्

ଦେବଦେବ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନନ୍ଦୀଶଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ନାନା ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଶିବପୂଜା କରିବା।

Verse 44

लिंगशुद्धिं ततः कृत्वा मुदा युक्तो नरस्तदा । यथोचितं तु मंत्रौघैः प्रणवादिर्नमोंतकैः

ତାପରେ ଲିଙ୍ଗଶୁଦ୍ଧି କରି, ଭକ୍ତିଆନନ୍ଦରେ ଯୁକ୍ତ ଉପାସକ ଯଥାବିଧି ମନ୍ତ୍ରଧାରାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ‘ନମଃ’ ରେ ସମାପ୍ତ କରି।

Verse 45

कल्पयेदासनं स्वस्तिपद्मादि प्रणवेन तु । तस्मात्पूर्वदिशं साक्षादणिमामयमक्षरम्

ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱସ୍ତିପଦ୍ମାଦି ପବିତ୍ର ଆସନକୁ ମନେ କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ। ତାହାପରେ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅଣିମା-ଶକ୍ତିରୂପ ଅବିନାଶୀ ଅକ୍ଷରକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 46

लघिमा दक्षिणं चैव महिमा पश्चिमं तथा । प्राप्तिश्चैवोत्तरं पत्रं प्राकाम्यं पावकस्य च

ଲଘିମା-ସିଦ୍ଧି ଦକ୍ଷିଣେ, ମହିମା ପଶ୍ଚିମେ ଅବସ୍ଥିତ। ଉତ୍ତର ‘ପତ୍ର’ ହେଉଛି ପ୍ରାପ୍ତି, ଏବଂ ଅଗ୍ନି-କୋଣରେ ପ୍ରାକାମ୍ୟ—ଏପରି ସିଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ବିନ୍ୟାସ।

Verse 47

ईशित्वं नैरृतं पत्रं वशित्वं वायुगोचरे । सर्वज्ञत्वं तथैशान्यं कर्णिका सोम उच्यते

ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗର ପତ୍ର ‘ଈଶିତ୍ୱ’ (ପ୍ରଭୁତ୍ୱଶକ୍ତି)ର ସୂଚକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବାୟୁ-ପ୍ରଦେଶରେ ‘ବଶିତ୍ୱ’ (ବଶୀକରଣଶକ୍ତି)। ଈଶାନ କୋଣରେ ‘ସର୍ବଜ୍ଞତ୍ୱ’। ମଧ୍ୟ କର୍ଣିକାକୁ ‘ସୋମ’ କୁହାଯାଏ।

Verse 48

सोमस्याधस्तथा सूर्यस्तस्याधः पावकस्त्वयम् । धर्मादीनपि तस्याधो भवतः कल्पयेत् क्रमात्

ସୋମର ତଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ତଳେ ତୁମେ—ପାବକ (ଅଗ୍ନି)। ତାହାର ତଳେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ସ୍ଥାନାନୁସାରେ, କ୍ରମକ୍ରମେ ଧର୍ମ ଆଦି ଅଧିଷ୍ଠାନ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 49

अव्यक्तादि चतुर्दिक्षु सोमस्यांते गुणत्रयम् । सद्योजातं प्रवक्ष्यामीत्यावाह्य परमेश्वरम्

ଅବ୍ୟକ୍ତାଦି ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଏବଂ ସୋମମଣ୍ଡଳର ଅନ୍ତେ ସେ ତ୍ରିଗୁଣକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ପରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି—“ଏବେ ସଦ୍ୟୋଜାତକୁ ପ୍ରବଚନ କରିବି” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 50

वामदेवेन मंत्रेण तिष्ठेच्चैवासनोपरि । सान्निध्यं रुद्रगायत्र्या अघोरेण निरोधयेत्

ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆସନ ଉପରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥିର ରହିବ। ରୁଦ୍ରଗାୟତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଆବାହନ କରି, ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ନିରୋଧ କରି ମୁଦ୍ରିତ କରିବ।

Verse 51

ईशानं सर्वविद्यानामिति मंत्रेण पूजयेत् । पाद्यमाचनीयं च विधायार्घ्यं प्रदापयेत्

“ଈଶାନଃ ସର୍ବବିଦ୍ୟାନାମ୍” ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ପାଦ୍ୟ ଓ ଆଚନୀୟ ଜଳ ଦେଇ, ପରେ ବିଧିମତେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବ।

Verse 52

स्थापयेद्विधिना रुद्रं गंधचंदनवारिणा । पञ्चागव्यविधानेन गृह्यपात्रेऽभिमंत्र्य च

ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନମିଶ୍ରିତ ଜଳଦ୍ୱାରା ବିଧିମତେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଯଥୋଚିତ ପାତ୍ରରେ ରଖି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 53

प्रणवेनैव गव्येन स्नापयेत्पयसा च तम् । दध्ना च मधुना चैव तथा चेक्षुरसेन तु

କେବଳ ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଗବ୍ୟଦ୍ୱାରା ଓ ଦୁଧଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ତଥା ଦହି ଓ ମଧୁଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଇଖୁରସ (ଆଖୁ ରସ) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 54

घृतेन तु यथा पूज्य सर्वकामहितावहम् । पुण्यैर्द्रव्यैर्महादेवं प्रणवेनाभिषेचयेत्

ବିଧିପୂର୍ବକ ଘିଅରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ କାମନାର ମଙ୍ଗଳ କରେ। ପୁଣ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟରେ ‘ଓଁ’ ପ୍ରଣବ ଜପ କରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କର।

Verse 55

पवित्रजलभाण्डेषु मंत्रैः तोयं क्षिपेत्ततः । शुद्धीकृत्य यथान्यायं सितवस्त्रेण साधकः

ତାପରେ ସାଧକ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପବିତ୍ର ଜଳର ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଜଳ ଢାଳିବ। ବିଧିଅନୁସାରେ ଶୁଦ୍ଧ କରି ସଫା ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ଛାଣିବ।

Verse 56

तावद्दूरं न कर्तव्यं न यावच्चन्दनं क्षिपेत् । तंदुलैस्सुन्दरैस्तत्र पूजयेच्छंकरम्मुदा

ଚନ୍ଦନ ଅର୍ପଣ କରିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜାରୁ ଦୂରେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ଚାଉଳ ଦାଣାରେ ଆନନ୍ଦରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 57

कुशापामार्गकर्पूर जातिचंपकपाटलैः । करवीरैस्सितैश्चैव मल्लिकाकमलोत्पलैः

କୁଶ, ଅପାମାର୍ଗ, କର୍ପୂର, ଜାତି, ଚମ୍ପକ ଓ ପାଟଲା ପୁଷ୍ପରେ; ଏବଂ ଶ୍ୱେତ କରବୀର ପୁଷ୍ପ ସହ ମଲ୍ଲିକା, କମଳ ଓ ନୀଳକମଳରେ (ଶିବପୂଜା କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 58

अपूर्वपुष्पैर्विविधैश्चन्दनाद्यैस्तथैव च । जलेन जलधाराञ्च कल्पयेत्परमेश्वरे

ଅପୂର୍ବ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ, ଚନ୍ଦନାଦି ପବିତ୍ର ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା; ଜଳରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳଧାରା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ନିରନ୍ତର ଅଭିଷେକରୂପେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 59

पात्रैश्च विविधैर्देवं स्नापयेच्च महेश्वरम् । मंत्रपूर्वं प्रकर्तव्या पूजा सर्वफलप्रदा

ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ରରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ଏହି ପୂଜା ସର୍ବଫଳଦାୟିନୀ।

Verse 60

मंत्रांश्च तुभ्यं तांस्तात सर्वकामार्थसिद्धये । प्रवक्ष्यामि समासेन सावधानतया शृणु

ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି; ସାବଧାନରେ ଶୁଣ।

Verse 61

पाठयमानेन मंत्रेण तथा वाङ्मयकेन च । रुद्रेण नीलरुद्रेण सुशुक्लेन सुभेन च

ମନ୍ତ୍ରପାଠ ଓ ପବିତ୍ର ବାଙ୍ମୟ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା—ରୁଦ୍ର, ନୀଳରୁଦ୍ର, ଅତିଶୁକ୍ଳ ଓ ଶୁଭ ସ୍ୱରୂପ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଏହି କର୍ମ/ପୂଜା ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 62

होतारेण तथा शीर्ष्णा शुभेनाथर्वणेन च । शांत्या वाथ पुनश्शांत्यामारुणेनारुणेन च

ତଥା ‘ହୋତାର’, ‘ଶୀର୍ଷ୍ଣା’, ‘ଶୁଭ’ ଓ ‘ଅଥର୍ବଣ’ ଦ୍ୱାରା; ଏବଂ ‘ଶାନ୍ତି’, ପୁନଃ ‘ପୁନଶ୍ଶାନ୍ତି’, ତଥା ‘ଆରୁଣ’ ଓ ‘ଅରୁଣ’ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ (ସ୍ତୁତି/ପୂଜା କରୁ)।

Verse 63

अर्थाभीष्टेन साम्ना च तथा देवव्रतेन च

ଅଭୀଷ୍ଟ ଅର୍ଥ ସିଦ୍ଧିକାରୀ ସାମଗାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଦେବବ୍ରତ—ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତାଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ (ପୂଜା କରୁ)।

Verse 64

रथांतरेण पुष्पेण सूक्तेन युक्तेन च । मृत्युंजयेन मंत्रेण तथा पंचाक्षरेण च

‘ରଥନ୍ତର’ (ସାମ) ଦ୍ୱାରା, ପୁଷ୍ପାର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସୁଯୁକ୍ତ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା; ତଥା ‘ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ‘ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶିବପୂଜା କରୁ।

Verse 65

जलधाराः सहस्रेण शतेनैकोत्तरेण वा । कर्तव्या वेदमार्गेण नामभिर्वाथ वा पुनः

ସହସ୍ର ଧାରାରେ କିମ୍ବା ଏକଶେ ଏକ ଧାରାରେ ଜଳଧାରା-ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ବେଦବିଧି ଅନୁସାରେ, କିମ୍ବା ପୁନଃ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କରାଯାଉ।

Verse 66

ततश्चंदनपुष्पादि रोपणीयं शिवोपरि । दापयेत्प्रणवेनैव मुखवासादिकं तथा

ତାପରେ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଚନ୍ଦନ, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ କେବଳ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୁଖବାସ ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 67

ततः स्फटिकसंकाशं देवं निष्कलमक्षयम् । कारणं सर्वलोकानां सर्वलोकमयं परम्

ତାପରେ ସେ ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନିଷ୍କଳ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପରମ କାରଣ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକମୟ ପରତତ୍ତ୍ୱ।

Verse 68

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रविष्ण्वाद्यैरपि देवैरगोचरम् । वेदविद्भिर्हि वेदांते त्वगोचर मिति स्मृतम्

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର (ବାମନ), ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଗୋଚର। ବେଦଜ୍ଞମାନେ ବେଦାନ୍ତରେ ସେହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ‘ଅଗୋଚର’—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ମନର ଅବିଷୟ—ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

Verse 69

आदिमध्यान्तरहितं भेषजं सर्वरोगिणाम् । शिवतत्त्वमिति ख्यातं शिवलिंगं व्यवस्थितम्

ଯାହା ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତରହିତ, ସେହି ସମସ୍ତ ରୋଗପୀଡିତଙ୍କର ପରମ ଔଷଧ। ସେହି ‘ଶିବତତ୍ତ୍ୱ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶିବଲିଙ୍ଗ।

Verse 70

प्रणवेनैव मंत्रेण पूजयेल्लिंगमूर्द्धनि । धूपैर्दीपैश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैः सुन्दरैस्तथा

କେବଳ ପ୍ରଣବମନ୍ତ୍ର (ଓଁ) ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗର ଶିରୋଭାଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ତାମ୍ବୂଳ (ପାନ) ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 71

नीराजनेन रम्येण यथोक्तविधिना ततः । नमस्कारैः स्तवैश्चान्यैर्मंत्रैर्नानाविधैरपि

ତାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ରମ୍ୟ ନୀରାଜନ (ଆରତି) କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ନମସ୍କାର, ସ୍ତବ-ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ନାନାପ୍ରକାର ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 72

अर्घ्यं दत्त्वा तु पुष्पाणि पादयोस्सुविकीर्य च । प्रणिपत्य च देवेशमात्मनाराधयेच्छिवम्

ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପୁଷ୍ପ ସୁନ୍ଦରଭାବେ ଛିଟାଇ, ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣିପାତ କରି; ଆତ୍ମଭାବରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 73

हस्ते गृहीत्वा पुष्पाणि समुत्थाय कृतांजलिः । प्रार्थयेत्पुनरीशानं मंत्रेणानेन शंकरम्

ହାତରେ ପୁଷ୍ପ ଧରି, ଉଠି ଦାଁଡାଇ, କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ଈଶାନ—ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 74

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जपपूजादिकं मया । कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर

ହେ ଶଙ୍କର! ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନପୂର୍ବକ ମୁଁ କରିଥିବା ଜପ, ପୂଜା ଆଦି—ସେସବୁ ତୁମ କୃପାରେ ସଫଳ ହେଉ।

Verse 75

पठित्वैवं च पुष्पाणि शिवोपरि मुदा न्यसेत् । स्वस्त्ययनं ततः कृत्वा ह्याशिषो विविधास्तथा

ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରିବ। ତାପରେ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ କରି ବିଭିନ୍ନ ମଙ୍ଗଳ ଆଶୀର୍ବାଦ-ପ୍ରାର୍ଥନା ନିବେଦନ କରିବ।

Verse 76

मार्जनं तु ततः कार्यं शिवस्योपरि वै पुनः । नमस्कारं ततः क्षांतिं पुनराचमनाय च

ତାପରେ ପୁନର୍ବାର ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ମାର୍ଜନ-ଶୁଦ୍ଧି କରିବ। ତାପରେ ନମସ୍କାର କରି କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ପୁନଃ ଆଚମନ କରିବ।

Verse 77

अघोच्चारणमुच्चार्य नमस्कारं प्रकल्पयेत् । प्रार्थयेच्च पुनस्तत्र सर्वभावसमन्वितः

ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନମସ୍କାର କରିବ। ପରେ ସେଇ ପୂଜାରେ, ସମସ୍ତ ଭାବ ସହିତ, ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ।

Verse 78

शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिर्भवे भवे । अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम

ଶିବରେ ମୋର ଭକ୍ତି—ଶିବରେ ମୋର ଭକ୍ତି; ଭବେ ଭବେ ମୋର ଭକ୍ତି ଶିବରେ ହେଉ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ; ତୁମେ ହିଁ ମୋର ଶରଣ।

Verse 79

इति संप्रार्थ्य देवेशं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । पूजयेत्परया भक्त्या गलनादैर्विशेषतः

ଏହିପରି ସର୍ବସିଦ୍ଧିପ୍ରଦ ଦେବେଶ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବ—ବିଶେଷତଃ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଆଦି ଅର୍ପଣ କରି।

Verse 80

नमस्कारं ततः कृत्वा परिवारगणैस्सह । प्रहर्षमतुलं लब्ध्वा कार्यं कुर्याद्यथासुखम्

ତାପରେ ପରିବାରଗଣ ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ଅତୁଳ ହର୍ଷ ଲାଭ କରି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଯଥାସୁଖ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 81

एवं यः पूजयेन्नित्यं शिवभक्तिपरायणः । तस्य वै सकला सिद्धिर्जायते तु पदे पदे

ଏହିପରି ଯେ ଶିବଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତାହାର ପଦେ ପଦେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମେ।

Verse 82

वाग्मी स जायते तस्य मनोभी ष्टफलं ध्रुवम् । रोगं दुःखं च शोकं च ह्युद्वेगं कृत्रिमं तथा

ସେ ବାଗ୍ମୀ ହୁଏ ଏବଂ ମନର ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଲାଭ କରେ। ତଥାପି ରୋଗ, ଦୁଃଖ, ଶୋକ ଓ କୃତ୍ରିମ ମନୋଉଦ୍ବେଗ ମଧ୍ୟ ଭୋଗେ।

Verse 83

कौटिल्यं च गरं चैव यद्यदुःखमुपस्थितम् । तद्दुःखं नाश यत्येव शिवः शिवकरः परः

କପଟ ହେଉ କି ବିଷ, କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଦୁଃଖ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ—ସର୍ବମଙ୍ଗଳକର ପରମ ଶିବ ସେଇ ଦୁଃଖକୁ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 84

कल्याणं जायते तस्य शुक्लपक्षे यथा शशी । वर्द्धते सद्गुणस्तत्र ध्रुवं शंकरपूजनात्

ତାହାର କଲ୍ୟାଣ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବଢ଼େ ସେପରି ଜନ୍ମେ। ଶଂକରପୂଜାରୁ ତାହାରେ ସଦ୍‌ଗୁଣ ନିଶ୍ଚୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 85

इति पूजाविधिश्शंभोः प्रोक्तस्ते मुनिसत्तम । अतः परं च शुश्रूषुः किं प्रष्टासि च नारद

ଏହିପରି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପୂଜାବିଧି କୁହାଗଲା। ଏବେ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ହେ ନାରଦ, ତୁମେ ଆଉ କ’ଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?