Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 42

वसन्तस्वरूपवर्णनम् — Description of the Form/Nature of Vasant

a

Devanagari script

एतादृशे समुत्पन्ने वसंते कुसुमाकरे । ववौ वायुस्सुसुरभिः पादपा अपि पुष्पिताः

Transliteration

etādṛśe samutpanne vasaṃte kusumākare | vavau vāyussusurabhiḥ pādapā api puṣpitāḥ

Translation

ଏପରି କୁସୁମସମୃଦ୍ଧ ବସନ୍ତ ଉଦିତ ହେଲା; ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହିଲା ଏବଂ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ପୁଷ୍ପିତ ହେଲେ।

Word by Word

• एतादृशे: in such (a situation/season)
• एतादृशे: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एतादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः (7th/सप्तमी), एकवचनम्; विशेषणम् (locative absolute context)

• समुत्पन्ने: having arisen/occurred
• समुत्पन्ने: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+उत्+पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे (past passive participle)

• वसन्ते: in spring
• वसन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वसन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्

• कुसुमाकरे: in the mine/abode of flowers
• कुसुमाकरे: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुसुम+आकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुसुमानाम् आकरः)

• ववौ: blew
• ववौ: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वा (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• वायुः: wind
• वायुः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• सु-सुरभिः: very fragrant
• सु-सुरभिः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुरभि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; उपसर्ग/अव्ययपूर्वक विशेषणम् (सु + सुरभि = very fragrant)

• पादपाः: trees
• पादपाः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पादप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), समुच्चय/अपि = also/even

• पुष्पिताः: in bloom/flowering
• पुष्पिताः: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक) + इ (धातु) → पुष्पित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past participial adjective)

Speaker

Sūta Gosvāmin

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shakti Dimension

Role: creative

Ritual Elements

Offering: pushpa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The blossoming spring and fragrant wind symbolize an auspicious, sāttvika atmosphere in which devotion ripens—suggesting the mind becoming receptive to Śiva-bhakti and grace as impurities subside.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though descriptive, it frames the narrative mood for Saguna Śiva’s līlā: just as nature becomes fragrant and blossoming, the devotee prepares an outer and inner “temple” for Liṅga-worship through purity, beauty, and reverence.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Create a pure, fragrant worship-setting (clean space, flowers, incense) and pair it with japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” using the calm, ‘spring-like’ mind as the basis for steady meditation.