Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 23

सतीकृतप्रार्थना तथा परतत्त्वजिज्ञासा — Satī’s Prayer and Inquiry into the Supreme Principle

Devanagari script

सख्यमात्मार्पणं चेति नवांगानि विदुर्बुधाः । उपांगानि शिवे तस्या बहूनि कथितानि वै

Transliteration

sakhyamātmārpaṇaṃ ceti navāṃgāni vidurbudhāḥ | upāṃgāni śive tasyā bahūni kathitāni vai

Translation

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସଖ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମାର୍ପଣ ସହିତ ଏହିମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିର ନବାଙ୍ଗ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଏବଂ ସେହି ଶିବଭକ୍ତିର ଅନେକ ଉପାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କଥିତ ହୋଇଛି।

Word by Word

• सख्यम्: friendship
• सख्यम्: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आत्म-अर्पणम्: self-surrender
• आत्म-अर्पणम्: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आत्मन्-अर्पण (प्रातिपदिक; आत्मन् + अर्पण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मनः अर्पणम्)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• इति: thus
• इति: निपात (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• नव-अङ्गानि: nine limbs
• नव-अङ्गानि: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नव-अङ्ग (प्रातिपदिक; नव + अङ्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (नवानि अङ्गानि)

• विदुः: know
• विदुः: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• बुधाः: the wise (people)
• बुधाः: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• उप-अङ्गानि: subsidiary limbs
• उप-अङ्गानि: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उप-अङ्ग (प्रातिपदिक; उप + अङ्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुषसंज्ञक समास (subsidiary limbs)

• शिवे: O Śivā
• शिवे: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तस्याः: of that (ninefold devotion)
• तस्याः: सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• बहूनि: many
• बहूनि: कर्म-विशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• कथितानि: have been stated
• कथितानि: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: कृदन्त, क्त-प्रत्यय (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘told/declared’

• वै: indeed
• वै: निपात (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक/खल्वर्थक निपात (emphatic particle)

Speaker

Suta Goswami (narrating the Shiva Purana discourse to the sages at Naimisharanya)

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It completes the teaching on ninefold devotion by highlighting the highest inner attitudes—intimate friendship with Śiva and total self-offering—showing that liberation-oriented bhakti culminates in surrender to Pati (Śiva), the Lord of souls.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Friendship and self-surrender are inner bhāvas that mature through Saguna worship—such as Linga-pūjā, japa, and service—until the devotee feels Śiva as personally present and offers the ego and agency into Him.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice daily Shiva-japa (especially the Panchakshara, “Om Namaḥ Śivāya”) with the sankalpa of ātma-arpaṇa (I offer myself to Śiva), and support it with simple Linga worship (water/abhisheka) as an outer expression of inner surrender.