मेनावरलाभवर्णनम् — Description of Menā’s Attainment of Boons (and the worship leading to Umā’s advent)

Verse 1

नारद उवाच । अन्तर्हितायान्देव्यां तु दुर्गायां स्वगृहेषु च । गतेष्वमरवृन्देषु किमभूत्तदनन्तरम्

ନାରଦ କହିଲେ—ଦୁର୍ଗାଦେବୀ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହୋଇ ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଦେବବୃନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ନିଜ-ନିଜ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ତାହା ପରେ ସତ୍ୱର କ’ଣ ଘଟିଲା?

Verse 2

कथं मेनागिरीशौ च तेपाते परमन्तपः । कथं सुताऽभवत्तस्य मेनायान्तात तद्वद

ହେ ମହାବଳୀ, କହ—ମେନା ଓ ପର୍ବତରାଜ (ହିମାଳୟ) କିପରି ପରମ ତପ କଲେ? ଏବଂ ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା କିପରି ଜନ୍ମିଲା—ତାହା ମଧ୍ୟ କହ।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विप्रवर्य सुतश्रेष्ठ शृणु तच्चरितं महत् । प्रणम्य शंकरं भक्त्या वच्मि भक्तिविवर्द्धनम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରବର୍ଯ୍ୟ, ହେ ସୁତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଇ ମହାନ ଚରିତ ଶୁଣ। ଭକ୍ତିରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଭକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ କଥା ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 4

उपदिश्य गते तात सुरवृन्दे गिरीश्वरः । हर्यादौ मेनका चापि तेपाते परमन्तपः

ହେ ତାତ! ଉପଦେଶ ଦେଇ ଦେବବୃନ୍ଦ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଗିରୀଶ୍ୱର—ହରି ଆଦିଙ୍କ ସହ ଏବଂ ମେନକା ସହିତ—ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନକୁ ଦଗ୍ଧ କରୁଥିବା ପରମ ତପ କଲେ।

Verse 5

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रु० सं० तृतीये पार्वतीखंडे मेनावरलाभवर्णनो नाम पंचमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥର ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ଭାଗର ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ ‘ମେନା-ବର-ଲାଭ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 6

गिरिप्रियातीव मुदानर्च देवीं शिवेन सा । दानन्ददौ द्विजेभ्यश्च सदा तत्तोषहेतवे

ଗିରିପ୍ରିୟା (ପାର୍ବତୀ)କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ କରି ଦେବୀ ହର୍ଷରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ସଦା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ଦାନ ଦେଉଥିଲେ।

Verse 7

चैत्रमासं समारभ्य सप्तविंशतिवत्सरान् । शिवां सम्पूजयामासापत्त्यार्थिन्यन्वहं रता

ଚୈତ୍ରମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଆପତ୍ତି-ନିବାରଣ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ଶିବା (ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସହଧର୍ମିଣୀ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏହି ଉପାସନା ସତାଇଶ ବର୍ଷ ଚାଲିଲା।

Verse 8

अष्टम्यामुपवासन्तु कृत्वादान्नवमीतिथौ । मोदकैर्बलिपिष्टैश्च पायसैर्गन्धपुष्पकैः

ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିବେ; ନବମୀ ତିଥିରେ ଦାନ ଅର୍ପଣ କରି, ମୋଦକ, ବଲିପିଷ୍ଟ (ଆଟାର ନୈବେଦ୍ୟ), ପାୟସ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବେ।

Verse 9

गङ्गायामौषधिप्रस्थे कृत्वा मूर्तिं महीमयीम् । उमायाः पूजयामास नानावस्तुसमर्पणैः

ଗଙ୍ଗାତଟରେ ଔଷଧିସମୃଦ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ସେ ମାଟିର ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ି, ନାନା ପ୍ରକାର ପୂଜାଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ଉମାଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 10

कदाचित्सा निराहारा कदाचित्सा धृतव्रता । कदाचित्पवनाहारा कदाचिज्जलभुघ्यभूत्

କେବେ ସେ ନିରାହାର ରହୁଥିଲେ, କେବେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ-ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। କେବେ କେବଳ ପବନ, କେବେ କେବଳ ଜଳ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 11

शिवाविन्यस्तचेतस्का सप्तविंशतिवत्सरान् । निनाय मेनका प्रीत्या परं सा मृष्टवर्चसा

ଶିବଙ୍କରେ ଚିତ୍ତ ନିବେଶ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ମେନକା ପ୍ରେମରେ ସତାଇଶ ବର୍ଷ ପାଳିଲେ। ଏବଂ ସେ (ପାର୍ବତୀ) ଭକ୍ତିନିଷ୍ଠାରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପରମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 12

सप्तविंशतिवर्षान्ते जगन्माता जगन्मयी । सुप्रीताभवदत्यर्थमुमा शंकरकामिनी

ସତାଇଶ ବର୍ଷର ଶେଷରେ, ଜଗନ୍ମାତା ଓ ଜଗତ୍‌ବ୍ୟାପିନୀ ଉମା—ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 13

अनुग्रहाय मेनायाः पुरतः परमेश्वरी । आविर्बभूव सा देवी सन्तुष्टा तत्सुभक्तितः

ମେନାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଆବିର୍ଭୂତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 14

दिव्यावयवसंयुक्ता तेजोमण्डलमध्यगा । उवाच विहसन्ती सा मेनां प्रत्यक्षतां गता

ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ତେଜୋମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଦେବୀ ହସିହସି—ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ—ମେନାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 15

देव्युवाच वरं ब्रूहि महासाध्वि यत्ते मनसि वर्तते । सुप्रसन्ना च तपसा तवाहं गिरिकामिनि

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ମହାସାଧ୍ବୀ, ତୁମ ମନରେ ଯେ ବର ଅଛି ତାହା କହ। ହେ ଗିରିଜେ, ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ।

Verse 16

यत्प्रार्थितं त्वया मेने तपोव्रतसमाधिना । दास्ये तेऽहं च तत्सर्वं वाञ्छितं यद्यदा भवेत्

ତପ, ବ୍ରତ ଓ ସମାଧି-ନିଷ୍ଠାରେ ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛ, ତାହାକୁ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କଲି। ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ପୂରଣ ହେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବର ମୁଁ ଦେବି।

Verse 17

ततस्सा मेनका देवीं प्रत्यक्षां कालिकान्तदा । दृष्ट्वा च प्रणनामाथ वचनं चेदमब्रवीत्

ତାପରେ ମେନକା, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରକଟିତ ଦେବୀଙ୍କୁ—କାଳିକାସଦୃଶ ଶ୍ୟାମ କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ—ଦେଖି ପ୍ରଣାମ କଲା ଏବଂ ପରେ ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 18

मेनोवाच । देवि प्रत्यक्षतो रूपन्दृष्टन्तव मयाऽधुना । त्वामहं स्तोतुमिच्छामि प्रसन्ना भव कालिके

ମେନା କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ରୂପକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ କରିଛି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ହେ କାଳିକେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 19

ब्रह्मोवाच । अथ सा मेनयेत्युक्ता कालिका सर्वमोहिनी । बाहुभ्यां सुप्रसन्नात्मा मेनकां परिषस्वजे

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ‘ହେ ମେନା’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧିତ ସର୍ବମୋହିନୀ କାଳିକା ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୁଇ ଭୁଜାରେ ମେନକାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 20

ततः प्राप्तमहाज्ञाना मेनका कालिकां शिवम् । तुष्टाव वाग्भि रिष्टाभिर्भक्त्या प्रत्यक्षतां गताम्

ତେବେ ମହାଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ ମେନକା, ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଥିବା ଶିବଶକ୍ତି କାଳିକାଙ୍କୁ, ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ ଓ ହୃଦୟଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 21

मेनोवाच । महामायां जगद्धात्रीं चण्डिकां लोकधारिणीम् । प्रणमामि महादेवीं सर्वकामार्थदायिनीम्

ମେନା କହିଲେ—ମହାମାୟା, ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ, ଲୋକଧାରିଣୀ ଉଗ୍ର ଚଣ୍ଡିକା, ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଅର୍ଥ ଦାନକାରିଣୀ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 22

नित्यानन्दकरीं मायां योगनिद्रां जगत्प्रसूम् । प्रणमामि सदासिद्धां शुभसारसमालिनीम्

ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦାୟିନୀ ମାୟା, ଯୋଗନିଦ୍ରା, ଜଗତ୍‌ପ୍ରସୂ ମାତା—ସଦାସିଦ୍ଧା ଏବଂ ଶୁଭସାରର ମାଳାରେ ଭୂଷିତା ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 23

मातामहीं सदानन्दां भक्तशोकविनाशिनीम् । आकल्पं वनितानां च प्राणिनां बुद्धिरूपिणीम्

ସେ ପୃଥିବୀମୟୀ ମହାମାତା, ସଦାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଶୋକବିନାଶିନୀ। କଳ୍ପକଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନାରୀମାନଙ୍କ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିସ୍ୱରୂପେ ବିରାଜିତା।

Verse 24

सा त्वं बंधच्छेदहेतुर्यतीनां कस्ते गेयो मादृशीभिः प्रभावः । हिंसाया वाथर्ववेदस्य सा त्वं नित्यं कामं त्वं ममेष्टं विधेहि

ତୁମେ ଯତୀମାନଙ୍କ ବନ୍ଧନଛେଦର କାରଣ; ମୋ ପରି ନାରୀମାନେ ତୁମ ପ୍ରଭାବକୁ କିପରି ଯଥାର୍ଥ ଗାଇପାରିବେ? ତୁମେ ଅଥର୍ବବେଦସମ୍ବନ୍ଧିତ ଶକ୍ତି ଏବଂ ହିଂସାନିଗ୍ରହ (ଅହିଂସା-ସଂଯମ)ର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ। ତେଣୁ ନିତ୍ୟସ୍ଥିତେ! ମୋର ନିରନ୍ତର କାମନା ପୂରଣ କର, ମୋତେ ଇଷ୍ଟ ଦିଅ।

Verse 25

नित्यानित्यैर्भावहीनैः परास्तैस्तत्तन्मात्रैर्योज्यते भूतवर्गः । तेषां शक्तिस्त्वं सदा नित्यरूपा काले योषा योगयुक्ता समर्था

ନିତ୍ୟ ଓ ଅନିତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନ୍ମାତ୍ର—ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସତ୍ତାହୀନ ଓ ପରାଧୀନ ସ୍ୱଭାବର—ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂତବର୍ଗର ସଂଯୋଜନ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତି ତୁମେ, ସଦା ନିତ୍ୟରୂପା; କାଳର ଅଧୀଶ୍ୱରୀ ଯୋଷା, ଯୋଗଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବଥା ସମର୍ଥ।

Verse 26

योनिर्धरित्री जगतां त्वमेव त्वमेव नित्या प्रकृतिः परस्तात् । यथा वशं क्रियते ब्रह्मरूपं सा त्वं नित्या मे प्रसीदाद्य मातः

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଯୋନି ଓ ଧାରଣକାରୀ ଧରିତ୍ରୀ ତୁମେ ହିଁ; ତୁମେ ହିଁ ପରାତ୍ପରା ନିତ୍ୟ ପ୍ରକୃତି। ଯାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମରୂପ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ—ହେ ନିତ୍ୟ ମାତା! ଆଜି ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।

Verse 27

त्वं जातवेदोगतशक्तिरुग्रा त्वं दाहिका सूर्यकरस्य शक्तिः । आह्लादिका त्वं बहुचन्द्रिका या तान्त्वामहं स्तौमि नमामि चण्डीम्

ତୁମେ ଜାତବେଦ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଗ୍ର ଶକ୍ତି; ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ଦାହିକା ତେଜଶକ୍ତି। ତୁମେ ହିଁ ବହୁପ୍ରକାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶୀତଳ, ଆହ୍ଲାଦଦାୟିନୀ ଚନ୍ଦ୍ରିକା। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରେ ଓ ନମସ୍କାର କରେ—ହେ ଚଣ୍ଡୀ।

Verse 28

योषाणां सत्प्रिया च त्वं नित्या त्वं चोर्ध्वरेतसाम् । वांछा त्वं सर्वजगतां धाया च त्वं यथा हरेः

ତୁମେ ନାରୀମାନଙ୍କର ସତ୍ପ୍ରିୟା; ଓ ଊର୍ଧ୍ୱରେତସ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ନିତ୍ୟା। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ବାଞ୍ଛା; ହରି ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯେପରି, ସେପରି ତୁମେ ଧାରକ-ଆଧାର।

Verse 29

या चेष्टरूपाणि विधाय देवी सृष्टिस्थितानाशमयी च कर्त्री । ब्रह्माच्युतस्थाणुशरीरहेतुस्सा त्वं प्रसीदाद्य पुनर्नमस्ते

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରୂପ ଗଢ଼ିଥାଅ; ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ନାଶମୟୀ କର୍ତ୍ରୀ; ବ୍ରହ୍ମା, ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ଓ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ଦେହପ୍ରକଟର କାରଣ ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ଆଜି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ; ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 30

ब्रह्मोवाच । तत इत्थं स्तुता दुर्गा कालिका पुनरेव हि । उवाच मेनकां देवीं वांछितं वरयेत्युत

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ସ୍ତୁତି ପାଇ ଦୁର୍ଗା, ସେଇ କାଳିକା, ପୁନର୍ବାର କହିଲେ। ସେ ଦେବୀ ମେନକାଙ୍କୁ—“ତୁମେ ଯେ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଚାହୁଁଛ, ତାହା ବାଛ” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 31

उमोवाच । प्राणप्रिया मम त्वं हि हिमाचलविलासिनी । यदिच्छसि ध्रुवन्दास्ये नादेयं विद्यते मम

ଉମା କହିଲେ—ହେ ମୋ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟେ, ହିମାଚଳ-ନିବାସରେ ରମଣ କରୁଥିବା ଦେବୀ! ଯଦି ତୁମେ ସେବାରେ ଧ୍ରୁବ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ମୋ ପାଖରେ ଅଦେୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 32

इति श्रुत्वा महेशान्याः पीयूषसदृशं वचः । उवाच परितुष्टा सा मेनका गिरिकामिनी

ମହେଶାନୀ (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ଅମୃତସଦୃଶ ବଚନ ଶୁଣି, ଗିରିରାଜଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମେନକା ପରମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପରେ କହିଲେ।

Verse 33

मेनोवाच । शिवे जयजय प्राज्ञे महेश्वरि भवाम्बिके । वरयोग्यास्महं चेत्ते वृणे भूयो वरं वरम्

ମେନା କହିଲେ: ଜୟ ଜୟ, ହେ ଶିବେ! ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞେ, ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ, ହେ ଭବାମ୍ବିକେ! ଯଦି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ବର ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୁଁ ପୁଣି ଆଉ ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଚାହୁଁଛି।

Verse 34

प्रथमं शतपुत्रा मे भवन्तु जगदम्बिके । बह्वायुषो वीर्यवन्त ऋद्धिसिद्धिसमन्विताः

ହେ ଜଗଦମ୍ବିକେ! ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ଶତ ପୁତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ—ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବୀର୍ୟବାନ, ଏବଂ ଋଦ୍ଧି-ସିଦ୍ଧିସମନ୍ୱିତ।

Verse 35

पश्चात्तथैका तनया स्वरूपगुणशालिनी । कुलद्वयानंदकरी भुवनत्रयपूजिता

ତାପରେ ରୂପ-ଗୁଣଶାଳିନୀ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା; ସେ ଦୁଇ କୁଳର ଆନନ୍ଦକାରିଣୀ ଓ ତ୍ରିଭୁବନେ ପୂଜିତା ହେଲା।

Verse 36

सुता भव मम शिवे देवकार्यार्थमेव हि । रुद्रपत्नी भव तथा लीलां कुरु भवाम्बिके

ହେ ଶିବେ! ତୁମେ ମୋର କନ୍ୟା ହେଉ—ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ; ପରେ ରୁଦ୍ରପତ୍ନୀ ହେଉ, ହେ ଭବାମ୍ବିକେ, ଏହି ଲୀଳା ପ୍ରକାଶ କର।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा मेनकोक्तं हि प्राह देवी प्रसन्नधीः । स्मितपूर्वं वचस्तस्याः पूरयन्ती मनोरथम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ମେନକାର କଥା ଶୁଣି ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହେଲେ; ସ୍ମିତପୂର୍ବକ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ତାଙ୍କର ମନୋରଥ ପୂରଣ କଲେ।

Verse 38

देव्युवाच । शतपुत्रास्सं भवन्तु भवत्या वीर्यसंयुताः । तत्रैको बलवान्मुख्यः प्रधमं संभविष्यति

ଦେବୀ କହିଲେ—“ତୁମର ଶତ ପୁତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ, ସେମାନେ ବୀର୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବଳବାନ ଓ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେବ।”

Verse 39

सुताहं संभविष्यामि सन्तुष्टा तव भक्तितः । देव कार्यं करिष्यामि सेविता निखिलैस्सुरैः

ତୋର ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୋର କନ୍ୟା ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେବି। ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିବି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ସେବିତ ହେବି।

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा जगद्धात्री कालिका परमेश्वरी । पश्यन्त्या मेनकायास्तु तत्रैवान्तर्दधे शिवा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ଜଗତ୍ଧାତ୍ରୀ ପରମେଶ୍ୱରୀ କାଳିକା, ମେନକା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେଠାରେଇ ସତୀ-ଶିବା ରୂପେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 41

मेनकापि वरं लब्ध्वा महेशान्या अभी प्सितम् । मुदं प्रापामितां तात तपःक्लेशोप्यनश्यत

ମହେଶାନୀ (ପାର୍ବତୀ) ଆକାଂକ୍ଷିତ ବର ପାଇ ମେନକା ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ହେ ପ୍ରିୟ, ତପସ୍ୟାଜନିତ କ୍ଲେଶ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ନଶିଗଲା।

Verse 42

दिशि तस्यां नमस्कृत्य सुप्रहृष्टमनास्सती । जयशब्दं प्रोच्चरंती स्वस्थानम्प्रविवेश ह

ସେହି ଦିଗରେ ନମସ୍କାର କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତମନା ସତୀ ‘ଜୟ’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 43

अथ तस्मै स्वपतये शशंस सुवरं च तम् । स्वचिह्नबुद्धमिव वै सुवाचा पुनरुक्तया

ତାପରେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ-ପତିଙ୍କୁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ବର କହିଲା; ମଧୁର ବାଣୀରେ ପୁନଃପୁନଃ ନିଶ୍ଚିତ କଲା, ଯେପରି ସେ ନିଜ ଚିହ୍ନରେ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣିଥିବେ।

Verse 44

श्रुत्वा शैलपतिर्हृष्टोऽभवन्मेनावचो हि तत् । प्रशशंस प्रियां प्रीत्या शिवाभक्तिरतां च ताम्

ମେନାଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଶୈଳପତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ପ୍ରେମମୟ ପ୍ରୀତିରେ ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, କାରଣ ସେ ଶିବଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।

Verse 45

कालक्रमेणाऽथ तयोः प्रवृत्ते सुरते मुने । गर्भो बभूव मेनाया ववृधे प्रत्यहं च सः

ହେ ମୁନି, କାଳକ୍ରମେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗମ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ମେନା ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ। ସେହି ଗର୍ଭ ପ୍ରତିଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।

Verse 46

असूत सा नागवधूपभोग्यं सुतमुत्तमम् । समुद्रबद्धसत्सख्यं मैनाकाभिधमद्भुतम्

ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରସବ କଲେ—ମୈନାକ ନାମରେ, ଯେ ନାଗକନ୍ୟାଙ୍କ ପତି ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ତାହାର ସମୁଦ୍ର ସହ ଦୃଢ଼ ସଖ୍ୟ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ସମୁଦ୍ରବଦ୍ଧ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ।

Verse 47

वृत्रशत्रावपि क्रुद्धे वेदनाशं सपक्षकम् । पविक्षतानां देवर्षे पक्षच्छिदि वराङ्गकम्

ହେ ଦେବର୍ଷି, ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି (ପ୍ରଭାବ) ବେଦନାକୁ ତାହାର ‘ପକ୍ଷ’ ଅର୍ଥାତ୍ ସହାୟକ କାରଣ ସହିତ ନାଶ କଲା। ବଜ୍ରାଘାତିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ପକ୍ଷଛେଦ—ଶକ୍ତି ଛିନ୍ନ କରିବା—ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ହେଲା।

Verse 48

प्रवरं शतपुत्राणां महाबलपराक्रमम् । स्वोद्भवानां महीध्राणां पर्वतेन्द्रैकधिष्ठितम्

ସେ ଶତପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବର, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ। ପର୍ବତବଂଶଜ ହୋଇ ସେ ପର୍ବତେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 49

आसीन्महोत्सवस्तत्र हिमाचलपुरेऽद्भुतः । दम्पत्योः प्रमुदाधिक्यं बभूव क्लेशसंक्षयः

ସେଠାରେ ହିମାଚଳ ନଗରେ ଅଦ୍ଭୁତ ମହୋତ୍ସବ ହେଲା। ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର କ୍ଲେଶ କ୍ଷୟ ହେଲା।

Verse 50

दानन्ददौ द्विजातिभ्योऽन्येभ्यश्च प्रददौ धनम् । शिवाशिवपदद्वन्द्वे स्नेहोऽभूदधिकस्तयोः

ସେ ହର୍ଷରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଶିବ-ଅଶିବ ଅବସ୍ଥାର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପରସ୍ପର ସ୍ନେହ ଅଧିକ ବଢ଼ିଲା।