देवसान्त्वनम् (Devasāntvana) — “Consolation/Reassurance of the Gods”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्थं देवैः स्तुता देवी दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी । आविर्बभूव देवानां पुरतो जगदंबिका

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଦେବମାନେ ଏପରି ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଦୁର୍ଗାର୍ତ୍ତିନାଶିନୀ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜଗଦମ୍ବିକା ରୂପେ ଆବିର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 2

रथे रत्नमये दिव्ये संस्थिता परमाद्भुते । किंकिणीजालसंयुक्ते मृदुसंस्तरणे वरे

ସେ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ରତ୍ନମୟ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସୀନ ଥିଲେ; ଝଙ୍କାର କରୁଥିବା କିଙ୍କିଣୀଜାଳରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୃଦୁ ଶୟନାସନରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 3

कोटिसूर्याधिकाभास रम्यावयवभासिनी । स्वतेजोराशिमध्यस्था वररूपा समच्छवि

ସେ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରମ୍ୟ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ; ନିଜ ତେଜୋରାଶିର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ସମ ଓ ନିର୍ଦୋଷ କାନ୍ତିସହ ଶୁଭ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे देवसान्त्वनं नाम चतुर्थोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ତୃତୀୟ ବିଭାଗ ପାର୍ବତୀଖଣ୍ଡରେ “ଦେବସାନ୍ତ୍ୱନ” ନାମକ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 5

त्रिदेवजननी चण्डी शिवा सर्वार्तिनाशिनी । सर्वमाता महानिद्रा सर्वस्वजनतारिणी

ସେ ତ୍ରିଦେବଜନନୀ ଚଣ୍ଡୀ; ସେହି ଶିବା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆର୍ତ୍ତି-ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି। ସେହି ସର୍ବମାତା, ମହାନିଦ୍ରା, ଏବଂ ନିଜର ସମସ୍ତ ଜନକୁ ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ ପାର କରାଉଥିବା ତାରିଣୀ।

Verse 6

तेजोराशेः प्रभावात्तु सा तु दृष्ट्वा सुरैश्शिवा । तुष्टुवुस्तां पुनस्ते वै सुरा दर्शनकांक्षिणः

ସେଇ ଦିବ୍ୟ ତେଜୋରାଶିର ପ୍ରଭାବରେ ଦେବମାନେ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଦର୍ଶନକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି ଦେବଗଣ ପୁନଃ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 7

अथ देवगणास्सर्वे विष्ण्वाद्या दर्शनेप्सवः । ददृशुर्जगदम्बां तां तत्कृपां प्राप्य तत्र हि

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଦର୍ଶନକୁ ଆତୁର ହୋଇ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ କୃପା ପାଇ ଏହି ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 8

बभूवानन्दसन्दोहस्सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । पुनः पुनः प्रणेमुस्तां तुष्टुवुश्च विशेषतः

ତ୍ରିଦିବବାସୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦର ମହାପ୍ରବାହ ଉଦ୍ଭବିଲା। ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଶେଷ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 9

देवा ऊचुः । शिवे शर्वाणि कल्याणि जगदम्ब महेश्वरि । त्वां नतास्सर्वथा देवा वयं सर्वार्तिनाशिनीम्

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ଶିବେ, ହେ ଶର୍ବାଣୀ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ହେ ଜଗଦମ୍ବେ, ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ! ଆମେ ଦେବମାନେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଆର୍ତ୍ତିନାଶିନୀ।

Verse 10

न हि जानन्ति देवेशि वेदश्शास्त्राणि कृत्स्नशः । अतीतो महिमा ध्यानं तव वाङ्मनसोश्शिवे

ହେ ଦେବେଶି, ହେ ଶିବେ! ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ତୁମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମ ମହିମା ଧ୍ୟାନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ତୁମେ ବାଣୀ ଓ ମନର ଅଗୋଚର।

Verse 11

अतद्व्यावृत्तितस्तां वै चकितं चकितं सदा । अभिधत्ते श्रुतिरपि परेषां का कथा मता

ଯାହା ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ନୁହେଁ, ସେଥିରୁ ସେ ସଦା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତିତ; ତେଣୁ ଶ୍ରୁତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଚକିତ-ଚକିତ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ତେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ—ସେମାନେ କ’ଣ ବୁଝିବେ?

Verse 12

जानन्ति बहवो भक्तास्त्वत्कृपां प्राप्य भक्तितः । शरणागतभक्तानां न कुत्रापि भयादिकम्

ଅନେକ ଭକ୍ତ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତୁମ କୃପା ପାଇ ତାହାକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଯେ ଭକ୍ତମାନେ ତୁମ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭୟ ଆଦି ନାହିଁ।

Verse 13

विज्ञप्तिं शृणु सुप्रीता यस्या दासास्सदाम्बिके । तव देवि महादेवि हीनतो वर्णयामहे

ହେ ପରମପ୍ରସନ୍ନା ଅମ୍ବିକେ, କୃପାକରି ଆମର ବିନତି ଶୁଣନ୍ତୁ। ହେ ଦେବୀ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଆମେ ହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଦାସ ଭାବେ ଏହି ନିବେଦନ କରୁଛୁ।

Verse 14

पुरा दक्षसुता भूत्वा संजाता हरवल्लभा । ब्रह्मणश्च परेषां वा नाशयत्वमकंमहत्

ପୂର୍ବେ ଆପଣ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଲେ। ସେହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକଟତାରେ ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମହା ଅହଂକାରକୁ ନାଶ କଲେ।

Verse 15

पितृतोऽनादरं प्राप्यात्यजः पणवशात्तनुम् । स्वलोकमगमस्त्वं वालभद्दुःखं हरोऽपि हि

ପିତାଙ୍କ ଅନାଦର ପାଇ ଆପଣ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ନିଶ୍ଚୟ, ହର (ଶିବ) ଶିଶୁସ୍ୱଭାବୀ ଓ ପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 16

न हि जातम्प्रपूर्णं तद्देवकार्यं महेश्वरि । व्याकुला मुनयो देवाश्शरणन्त्वां गता वयम्

ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ, ସେହି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନାହିଁ। ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ମୁନି ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 17

पूर्णं कुरु महेशानि निर्जराणां मनोरथम् । सनत्कुमारवचनं सफलं स्याद्यथा शिवे

ହେ ମହେଶାନୀ, ଅମରମାନଙ୍କ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ବଚନ ଫଳବତୀ ହେଉ—ଶିବରେ ଯେପରି ସବୁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 18

अवतीर्य क्षितौ देवि रुद्रपत्नी पुनर्भव । लीलां कुरु यथायोग्यं प्राप्नुयुर्निर्जरास्सुखम्

ହେ ଦେବୀ, ପୃଥିବୀରେ ଅବତରି ପୁନର୍ବାର ରୁଦ୍ରପତ୍ନୀ ହେଅ। ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା କର, ଯେପରି ଅମର ଦେବମାନେ ସୁଖ ପାଉନ୍ତୁ।

Verse 19

सुखी स्याद्देवि रुद्रोऽपि कैलासाचलसंस्थितः । सर्वे भवन्तु सुखिनो दुःखं नश्यतु कृत्स्नशः

ହେ ଦେବୀ, କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଅବସ୍ଥିତ ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ହେଉନ୍ତୁ। ସମସ୍ତେ ସୁଖୀ ହେଉନ୍ତୁ; ଦୁଃଖ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶିଯାଉ।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इति प्रोच्यामरास्सर्वे विष्ण्वाद्याः प्रेमसंकुलाः । मौनमास्थाय संतस्थुर्भक्तिनम्रा त्ममूर्तयः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ସାରି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରେମଭକ୍ତିରେ ଭରିଗଲେ। ସେମାନେ ମୌନ ଧାରଣ କରି ସ୍ଥିର ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ; ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ନମ୍ର ହେଲା।

Verse 21

शिवापि सुप्रसन्नाभूदाकर्ण्यामरसंस्तुतिम् । आकलय्याथ तद्धेतुं संस्मृत्य स्वप्रभुं शिवम्

ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଶୁଣି ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ ତାହାର କାରଣ ବୁଝି ନିଜ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 22

उवाचोमा तदा देवी सम्बोध्य विबुधांश्च तान् । विहस्य मापतिमुखान्सदया भक्तवत्सला

ତେବେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳା, କରୁଣାମୟୀ ଦେବୀ ଉମା ହସିହସି ସେହି ଦେବମାନଙ୍କୁ—ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦିଙ୍କୁ—ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 23

उमोवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्च गतव्यथाः । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं प्रसन्नाहं न संशयः

ଉମା କହିଲେ—ହେ ହରି, ହେ ବିଧାତା! ହେ ଦେବମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ, ଯେମାନେ ଏବେ ବ୍ୟଥାମୁକ୍ତ—ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 24

चरितं मम सर्वत्र त्रैलोक्यस्य सुखावहम् । कृतं मयैवं सकलं दक्षमोहादिकं च तत्

ମୋ ଚରିତ ସର୍ବତ୍ର କଥିତ ହୁଏ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକର କଲ୍ୟାଣ-ସୁଖଦାୟକ। ଦକ୍ଷଙ୍କ ମୋହ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯାହା କିଛି ଘଟିଲା, ସେ ସବୁ ମୁଁ ନିଜେ କରାଇଛି।

Verse 25

अवतारं करिष्यामि क्षितौ पूर्णं न संशयः । बहवो हेतवोऽप्यत्र तद्वदामि महादरात्

ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବତାର ନିଶ୍ଚୟ କରିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହାର ଅନେକ କାରଣ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ମହାଦରରେ କହୁଛି।

Verse 26

पुरा हिमाचलो देवा मेना चातिसुभक्तितः । सेवां मे चक्रतुस्तात जननीवत्सतीतनोः

ପୂର୍ବେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ଦିବ୍ୟ ହିମାଚଳ ଓ ମେନା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ—ମୋର ସେବା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ମାଆ ପରି ସ୍ନେହରେ ମୋତେ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।

Verse 27

इदानीं कुरुतस्सेवां सुभक्त्या मम नित्यशः । मेना विशेषतस्तत्र सुतात्वेनात्र संशयः

ଏବେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ନିତ୍ୟ ମୋର ସେବା କର। ହେ ମେନା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ବିଶେଷଭାବେ ମୁଁ ତୋର କନ୍ୟା ହେବି।

Verse 28

रुद्रो गच्छतु यूयं चावतारं हिमवद्गृहे । अतश्चावतरिष्यामि दुःखनाशो भविष्यति

ରୁଦ୍ର ଯାଉନ୍ତୁ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ହିମବାନଙ୍କ ଗୃହରେ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଯାଅ। ତାପରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅବତରିବି; ତେବେ ଦୁଃଖନାଶ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।

Verse 29

सर्वे गच्छत धाम स्वं स्वं सुखं लभतां चिरम् । अवतीर्य सुता भूत्वा मेनाया दास्य उत्सुखम्

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳ ନିଜ ନିଜ ସୁଖ ଲାଭ କର। ମୁଁ ଅବତରି କନ୍ୟା ହୋଇ ମେନାଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ରହିବି।

Verse 30

हरपत्नी भविष्यामि सुगुप्तं मतमात्मनः । अद्भुता शिवलीला हि ज्ञानिनामपि मोहिनी

ମୁଁ ହରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବି—ଏହା ମୋ ହୃଦୟର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ସଂକଳ୍ପ। ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ପ୍ରକୃତରେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଯାହା ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରେ।

Verse 31

यावत्प्रभृति मे त्यक्ता स्वतनुर्दक्षजा सुराः । पितृतोऽनादरं दृष्ट्वा स्वामिनस्तत्क्रतौ गता

ହେ ଦେବଗଣ! ଯେବେଠାରୁ ମୁଁ ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ଭାବରେ ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲି, ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନାଦର ଦେଖି ସେମାନେ ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ ଗଲେ।

Verse 32

तदाप्रभृति स स्वामी रुद्रः कालाग्निसंज्ञकः । दिगम्बरो बभूवाशु मच्चिन्तनपरायणः

ସେହି ସମୟରୁ ସେହି ସ୍ୱାମୀ ରୁଦ୍ର 'କାଳାଗ୍ନି' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସେ ଶୀଘ୍ର ଦିଗମ୍ବର ହେଲେ ଏବଂ କେବଳ ମୋର ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ରହିଲେ।

Verse 33

मम रोषं क्रतौ दृष्ट्वा पितुस्तत्र गता सती । अत्यजत्स्वतनुं प्रीत्या धर्मज्ञेति विचारतः

ଯଜ୍ଞରେ ମୋର କ୍ରୋଧ ଦେଖି ସତୀ ସେଠାରେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଧର୍ମମର୍ମ ଜାଣି ଦୃଢ଼ ବିଚାରରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 34

योग्यभूत्सदनं त्यक्त्वा कृत्वा वेषमलौकिकम् । न सेहे विरहं सत्या मद्रूपाया महेश्वरः

ଯୋଗ୍ୟ ନିବାସ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଲୌକିକ ବେଶ ଧାରଣ କରି, ମହେଶ୍ୱର ସତୀଙ୍କ ବିରହ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ—ସେ ମୋର ରୂପରେ (ପାର୍ବତୀ ରୂପେ) ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 35

मम हेतोर्महादुःखी स बभूव कुवेषभृत् । अत्यजत्स तदारभ्य कामजं सुखमुत्तमम्

ମୋର କାରଣରୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖୀ ହେଲେ ଏବଂ କଠୋର ତପସ୍ବୀ ବେଶ ଧାରଣ କଲେ। ସେହି ସମୟରୁ କାମଜନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ସୁଖକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 36

अन्यच्छृणुत हे विष्णो हे विधे मुनयः सुराः । महाप्रभोर्महेशस्य लीलां भुवनपालिनीम्

ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ହେ ବିଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା), ହେ ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ—ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ଶୁଣ: ଭୁବନପାଳିନୀ ମହାପ୍ରଭୁ ମହେଶଙ୍କ ଲୀଳା।

Verse 37

विधाय मालां सुप्रीत्या ममास्थ्नां विरहाकुलः । न शान्तिं प्राप कुत्रापि प्रबुद्धो ऽप्येक एव सः

ବିରହରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେ ସ୍ନେହରେ ମୋର ଅସ୍ଥିର ମାଳା ଗଢ଼ିଲେ; ତଥାପି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଚେତନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ—ସେ ଏକାକୀ ରହିଲେ।

Verse 38

इतस्ततो रुरोदोच्चैरनीश इव स प्रभुः । योग्यायोग्यं न बुबुधे भ्रमन्सर्वत्र सर्वदा

ସେ ପ୍ରଭୁ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସହାୟ ପରି ଏଠି-ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ରୁଦନ କଲେ। ସର୍ବତ୍ର ସର୍ବଦା ଭ୍ରମି ଯୋଗ୍ୟ-ଅଯୋଗ୍ୟ ବିଚାର ରହିଲା ନାହିଁ।

Verse 39

इत्थं लीलां हरोऽकार्षीद्दर्शयन्कामिनां प्रभुः । ऊचे कामुकवद्वाणीं विरहव्याकुलामिव

ଏଭଳି ପ୍ରଭୁ ହର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେମର ଲୀଳା ଦେଖାଇ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା କଲେ। ଏବଂ ବିରହରେ ବ୍ୟାକୁଳ କାମୁକ ପରି ବାଣୀ କହିଲେ।

Verse 40

वस्तुतोऽविकृतोऽदीनोऽस्त्यजितः परमेश्वरः । परिपूर्णः शिवः स्वामी मायाधीशोऽखिलेश्वरः

ବାସ୍ତବରେ ପରମେଶ୍ୱର ଅବିକାରୀ, ଅଦୀନ ଓ ଅଜିତ। ସେଇ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିବ ସ୍ୱାମୀ ମାୟାଧୀଶ ଏବଂ ଅଖିଲେଶ୍ୱର।

Verse 41

अन्यथा मोहतस्तस्य किं कामाच्च प्रयोजनम् । विकारेणापि केनाशु मायालिप्तो न स प्रभुः

ନହେଲେ, ଯିଏ ମୋହରୁ ଅତୀତ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କାମନାର କି ପ୍ରୟୋଜନ? କେଉଁ ବିକାରରେ ସେ ପରମ ପ୍ରଭୁ ଶୀଘ୍ର ମାୟାରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ?

Verse 42

रुद्रोऽतीवेच्छति विभुस्स मे कर्तुं करग्रहम् । अवतारं क्षितौ मेनाहिमाचलगृहे सुराः

ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ ରୁଦ୍ର ମୋର ପାଣିଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଦେବଗଣ, ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରି ମେନା ଓ ହିମାଚଳଙ୍କ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେବି।

Verse 43

अतश्चावतरिष्यामि रुद्रसन्तोषहेतवे । हिमागपत्न्यां मेनाया लौकिकीं गतिमाश्रिता

ଏହେତୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ କରାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଅବତରିବି। ହିମାଳୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ଲୌକିକ ଅବସ୍ଥା ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।

Verse 44

भक्ता रुद्रप्रिया भूत्वा तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । देवकार्यं करिष्यामि सत्यं सत्यं न संशयः

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତା ହୋଇ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁସ୍ସହ ତପ କରିବି ଏବଂ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବି। ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ହିଁ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 45

गच्छत स्वगृहं सर्वे भव भजत नित्यशः । तत्कृपातोऽखिलं दुःखं विनश्यति न संशयः

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଭବ (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କୁ ଭଜନ କର। ତାଙ୍କ କୃପାରୁ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶିଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 46

भविष्यति कृपालोस्तु कृपया मंगलं सदा । वन्द्या पूज्या त्रिलोकेऽहं तज्जायेति च हेतुतः

କୃପାଳୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରୁ ସଦା ମଙ୍ଗଳ ହେବ। ଏହି ହେତୁରୁ—ମୁଁ ତାଙ୍କ ଜାୟା ହେବି ବୋଲି—ମୁଁ ତ୍ରିଲୋକରେ ବନ୍ଦ୍ୟା ଓ ପୂଜ୍ୟା ହେବି।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा जगदम्बा सा देवानां पश्यतान्तदा । अन्तर्दधे शिवा तात स्वं लोकम्प्राप वै द्रुतम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ଜଗଦମ୍ବା, ଦେବମାନେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଶିବା ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 48

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मुनयश्च मुदान्विताः । कृत्वा तद्दिशि संनामं स्वस्वधामानि संययुः

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେଇ ଦିଗକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 49

इत्थं दुर्गासुचरितं वर्णितं ते मुनीश्वर । सर्वदा सुखदं नॄणां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଏହିପରି ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ସୁଚରିତ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ଏହା ସଦା ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 50

य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः । पठेद्वा पाठयेद्वापि सर्वान्कामान वाप्नुयात्

ଯେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଅନ୍ୟକୁ ଶୁଣାଏ; ଯେ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ପଢ଼ାଏ—ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।