Adhyaya 29
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 2942 Verses

पार्वतीप्रार्थना—हिमवत्पार्श्वे भिक्षुरूपेण याचनम् | Pārvatī’s Request: Śiva to Seek Her in Beggar-Form at Himālaya’s Court

ଅଧ୍ୟାୟ ୨୯ରେ ନାରଦ–ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ବାଦ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ବ୍ରହ୍ମା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବଚନ ପରେ ଘଟିଥିବା କଥା କହନ୍ତି। ହର ଅନ୍ତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସ୍ନେହମୟ ନିର୍ଦେଶବାଣୀ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରି ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ବିଧ୍ୱଂସର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ତାରକାସୁର ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। କରୁଣାକରି ମୋତେ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଧର୍ମ ଓ ଲୋକାଚାର ଅନୁଯାୟୀ ସାର୍ବଜନୀନ ବିଧି ଚାହାନ୍ତି—ପିତୃଗୃହକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ମାଗି, ହିମବତଙ୍କ ପାଖକୁ ଭିକ୍ଷୁବେଶରେ ଆସି ଲୀଳାରୂପେ ବିଧିବତ୍ ମୋର ପାଣିଗ୍ରହଣ ଯାଚନା କରନ୍ତୁ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏଠାରେ ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱୀକୃତି, ଯଶ ଓ ତପସ୍ବୀ-ପରିଚୟ ସହ ଗୃହସ୍ଥ ବିବାହର ସମନ୍ୱୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଏକତାର ସାର୍ବଜନୀନ ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ ଭୂମିକା ତିଆରି ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम् । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथय त्वं शिवायशः

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ହେ ବିଧାତା, ହେ ମହାଭାଗ! ତାହା ପରେ କ’ଣ ଘଟିଲା? ସେ ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ହେ ଶିବାୟଶ, କୃପାକରି କହ, କାରଣ ଏହା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଯଶ-ମହିମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । देवर्षे श्रूयतां सम्यक्कथयामि कथां मुदा । तां महापापसंहर्त्रीं शिवभक्तिविवर्द्धिनीम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦେବର୍ଷି, ସମ୍ୟକ୍ ଶୁଣ। ଆନନ୍ଦରେ ମୁଁ ସେହି ପବିତ୍ର କଥା କହୁଛି, ଯାହା ମହାପାପକୁ ସଂହାର କରେ ଏବଂ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତି ବଢ଼ାଏ।

Verse 3

पार्वती वचनं श्रुत्वा हरस्स परमात्मनः । दृष्ट्वानन्दकरं रूपं जहर्षातीव च द्विज

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପରମାତ୍ମା ହର ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ରୂପ ଦର୍ଶନ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ ।

Verse 4

प्रत्युवाच महा साध्वी स्वोपकण्ठस्थितं विभुम् । अतीव सुखिता देवी प्रीत्युत्फुल्लानना शिवा

ସେହି ମହା ସାଧ୍ୱୀ ଦେବୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖୀ ହୋଇ ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ମୁଖରେ ନିଜ ପାଖରେ ଥିବା ବିଭୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।

Verse 5

पार्वत्युवाच । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतम्पुरा । दक्षयज्ञविनाशं हि यदर्थं कृतवान्हठात्

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣ ମୋର ନାଥ । ଆପଣ କ’ଣ ପୂର୍ବ କଥା ଭୁଲିଗଲେ—କେଉଁ କାରଣ ପାଇଁ ଆପଣ ହଠାତ୍ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ବିନାଶ କରିଥିଲେ?

Verse 6

स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनयां कार्य्यसिद्धये । देवानां देव देदेश तारकाप्ताऽसुखात्मनाम्

ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣ ଏବଂ ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏବଂ ତାରକାସୁର ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଛୁ ।

Verse 7

यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां यदि । पतिर्भव ममेशान मम वाक्यं कुरु प्रभो

ହେ ଦେବେଶ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଯଦି କୃପା କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ହେ ଈଶାନ, ମୋର ପତି ହୁଅନ୍ତୁ । ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ ।

Verse 8

पितुर्गेहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुजया । प्रसिद्धं क्रियतां तद्वै विशुद्धं परमं यशः

ତୁମ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ସହିତ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ପିତୃଗୃହକୁ ଯାଉଛି। ତେଣୁ ସେ କଥା ସର୍ବସାଧାରଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରାଯାଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ନିର୍ମଳ ପରମ ଯଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଉ।

Verse 9

गन्तव्यं भवता नाथ हिमवत्पार्श्वतं प्रभो । याचस्व मां ततो भिक्षु भूत्वा लीलाविशारदः

ହେ ନାଥ, ହେ ପ୍ରଭୋ! ଆପଣଙ୍କୁ ହିମବାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ହେବ। ପରେ ଭିକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ନିପୁଣ ହୋଇ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ମୋତେ ବିବାହାର୍ଥେ ଯାଚନା କରନ୍ତୁ।

Verse 10

तथा त्वया प्रकर्तव्यं लोके ख्यापयता यशः । पितुर्मे सफलं सर्वं कुरुष्वैवं गृहा मम्

ସେହିପରି ତୁମେ ଏମିତି ଆଚରଣ କର, ଯେପରି ଲୋକେ ତୁମ ଯଶ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ। ମୋ ପିତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି, ଏହିପରି ମୋ ପାଣିଗ୍ରହଣ କର।

Verse 11

ऋषिभिर्बोधितः प्रीत्या स्वबन्धुपरिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं पिता मम

ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ ବୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ବନ୍ଧୁ-ପରିବାରରେ ଘେରା ମୋ ପିତା ତୁମ ବାକ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନ କରିବେ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 12

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିବାବେଳେ, ମୋ ପିତା ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିରେ ତୁମେ ବିବାହ କରିନଥିଲ।

Verse 13

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण जनकेन मे । ग्रहाणां विषयस्तेन सच्छिद्रोयं महानभूत्

ମୋ ଜନକ ଦକ୍ଷ ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲେ; ସେହି ଅବହେଳାରୁ ଗ୍ରହପ୍ରଭାବ ଏହି ବିଷୟରେ (ମୋ ଉପରେ ମଧ୍ୟ) ମହା ଦୋଷଯୁକ୍ତ କ୍ଲେଶ ହୋଇପଡ଼ିଲା।

Verse 14

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि मे प्रभो । विवाहं त्वं महादेव देवानां कार्य्यसिद्धये

ଏହେତୁ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ। ହେ ମହାଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହି ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କର।

Verse 15

विवाहस्य यथा रीतिः कर्तव्या सा तथा धुवम् । जानातु हिमवान् सम्यक् कृतं पुत्र्या शुभं तपः

ବିବାହର ରୀତି ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ, ସେପରି ନିଶ୍ଚୟରେ କରାଯାଉ। ହିମବାନ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣୁନ୍—କନ୍ୟା ଶୁଭ ତପସ୍ୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି।

Verse 16

ब्रह्मोवाच इत्येवं वचनं श्रुत्वा सुप्रसन्नस्सदाशिवः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या गिरिजां प्रहसन्निव

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାଙ୍କର ଏପରି ବଚନ ଶୁଣି ସଦାଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ ସ୍ନେହରେ, ଯେନେ ହସୁଥିବା ପରି, ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 17

शिव उवाच । शृणु देवि महेशानि परमं वचनं मम । यथोचितं सुमाङ्गल्यमविकारि तथा कुरु

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ହେ ମହେଶାନୀ, ମୋର ପରମ ବଚନ ଶୁଣ। ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ମଙ୍ଗଳକର କ୍ରିୟା କର—ଅଚଳ ଭାବେ, ଅବିକାରୀ ହୋଇ।

Verse 18

ब्रह्मादिकानि भूतानि त्वनित्यानि वरानने । दृष्टं यत्सर्वमेतच्च नश्वरं विद्धि भामिनि

ହେ ବରାନନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନିତ୍ୟ। ହେ ଭାମିନୀ, ଯାହା କିଛି ଦେଖାଯାଏ—ସବୁ ନଶ୍ୱର ବୋଲି ଜାଣ।

Verse 19

एकोनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणान्वितः । ज्योत्स्नया यो विभाति परज्योत्स्नान्वितोऽभवत्

ସେ ଏକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକତ୍ୱ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ନିର୍ଗୁଣ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ସଗୁଣ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ, ସେ ପର-ଜ୍ୟୋତି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରଭାସିତ।

Verse 20

स्वतन्त्रः परतन्त्रश्च त्वया देवि कृतो ह्यहम् । सर्वकर्त्री च प्रकृतिर्महामाया त्वमेव हि

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ପରତନ୍ତ୍ର—ଦୁହେଁ କରିଛ। ସର୍ବକର୍ତ୍ରୀ ପ୍ରକୃତି, ସେଇ ମହାମାୟା, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ହିଁ।

Verse 21

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना हि विधृतं परया स्वबुद्ध्या । सवार्त्मभिस्सुकृतिभिः परमात्मभावैस्संसिक्तमात्मनि गणः परिवेष्टितश्च

ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ମାୟାମୟ ଭାବେ ଗଢ଼ା; ତଥାପି ପରମେଶ୍ୱର ନିଜ ପରମଚେତନାରେ ସର୍ବାତ୍ମା ହୋଇ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏବଂ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଜୀବଗଣ, ଯାହାଙ୍କ ଚେତନା ପରମାତ୍ମଭାବରେ ସିକ୍ତ, ସେମାନେ ସେଇ ଆତ୍ମାରେ ଆବୃତ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହନ୍ତି।

Verse 22

के ग्रहाः के ऋतुगणाः के वान्येपि त्वया ग्रहाः । किमुक्तं चाधुना देवि शिवार्थं वरवर्णिनि

କେଉଁ ଗ୍ରହ, କେଉଁ ଋତୁଗଣ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ପ୍ରଭାବ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିଛ? ଏବେ, ହେ ଦେବୀ, ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ଶିବାର୍ଥେ କ’ଣ କୁହାଗଲା?

Verse 23

गुणकार्य्यप्रभेदेनावाभ्यां प्रादुर्भवः कृतः । भक्तहेतोर्जगत्यस्मिन्भक्तवत्सलभावतः

ଗୁଣଜନିତ କାର୍ଯ୍ୟଭେଦ ଅନୁସାରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହୋଇଛୁ। ଏହି ପ୍ରକଟତା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହେତୁ, କାରଣ ଆମେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ।

Verse 24

त्वं हि वै प्रकृतिस्सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी । व्यापारदक्षा सततं सगुणा निर्गुणापि च

ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରକୃତି, ରଜଃ-ସତ୍ତ୍ୱ-ତମଃମୟୀ। କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟାପାରରେ ସଦା ଦକ୍ଷ, ତୁମେ ସଗୁଣା ମଧ୍ୟ ଓ ନିର୍ଗୁଣା ମଧ୍ୟ।

Verse 25

सर्वेषामिह भूतानामहमात्मा सुमध्यमे । निर्विकारी निरीहश्च भक्तेच्छोपात्तविग्रहः

ହେ ସୁମଧ୍ୟମେ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୂତଜୀବଙ୍କର ଆତ୍ମା ମୁଁ ହିଁ। ମୁଁ ନିର୍ବିକାର ଓ ନିରୀହ; ତଥାପି ଭକ୍ତର ଇଚ୍ଛାରେ ଉପାସ୍ୟ ରୂପ ଧରେ।

Verse 26

हिमालयं न गच्छेयं जनकं तव शैलजे । ततस्त्वां भिक्षुको भूत्वा न याचेयं कथंचन

ହେ ଶୈଲଜେ, ତୋ ପିତାଙ୍କୁ ନିକଟିବାକୁ ମୁଁ ହିମାଳୟକୁ ଯିବିନି। ମୁଁ ଭିକ୍ଷୁକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୋଠାରୁ କିଛି ମାଗିବିନି।

Verse 27

महागुणैर्गरिष्ठोपि महात्मापि गिरीन्द्रजे । देहीतिवचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम्

ହେ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜେ, ଅନେକ ମହାଗୁଣରେ ଗରିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ମଧ୍ୟ ‘ଦେ’ ବୋଲି କହିଲେ ମାତ୍ରେ ସତ୍ୱର ଲଘୁ ହୋଇଯାଏ।

Verse 28

इत्थं ज्ञात्वा तु कल्याणि किमस्माकं वदस्यथ । कार्य्यं त्वदाज्ञया भद्रे यथेच्छसि तथा कुरु

ହେ କଲ୍ୟାଣି, ଏପରି ଜାଣି ତୁମେ ଆମକୁ ଆଉ କ’ଣ କହୁଛ? ହେ ଭଦ୍ରେ, କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ—ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା ସେମିତି କର।

Verse 29

ब्रह्मोवाच । तेनोक्तापि महादेवी सा साध्वी कमलेक्षणा । जगाद शंकरं भक्त्या सुप्रणम्य पुनः पुनः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସାଧ୍ବୀ, କମଳନୟନା ମହାଦେବୀ, ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି ଭକ୍ତିରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 30

पार्वत्युवाच । त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्य्या विचारणा । स्वतन्त्रौ भक्तवशगौ निर्गुणौ सगुणावपि

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ଆପଣ ପରମ ଆତ୍ମା, ମୁଁ ପ୍ରକୃତି; ଏଥିରେ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ। ଆମେ ଦୁହେଁ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତଙ୍କ ବଶରେ ରହୁ; ନିର୍ଗୁଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଗୁଣ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅ।

Verse 31

प्रयत्नेन त्वया शम्भो कार्यं वाक्यं मम प्रभो । याचस्व मां हिमगिरेस्सौभाग्यं देहि शङ्कर

ହେ ଶମ୍ଭୋ, ହେ ପ୍ରଭୋ! ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ମୋ କଥା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ହିମଗିରିଙ୍କ ନିକଟରୁ ମୋତେ ବିବାହାର୍ଥେ ଯାଚନା କରନ୍ତୁ; ହେ ଶଙ୍କର, ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ହେବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 32

कृपां कुरु महेशान तव भक्तास्मि नित्यशः । तव पत्नी सदा नाथ ह्यहं जन्मनि जन्मनि

ହେ ମହେଶାନ, କୃପା କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତା। ହେ ନାଥ, ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହିଁ।

Verse 33

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि निर्गुणः प्रकृतेः परः । निर्विकारी निरीहश्च स्वतन्त्रः परमेश्वरः

ତୁମେ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମାତ୍ମା—ଗୁଣାତୀତ, ପ୍ରକୃତିର ପରେ। ତୁମେ ନିର୍ବିକାର, ନିଷ୍କାମ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରମେଶ୍ୱର।

Verse 34

तथापि सगुणोपीह भक्तोद्धारपरायणः । विहारी स्वात्मनिरतो नानालीलाविशारदः

ତଥାପି ଏଠାରେ ସେ ସଗୁଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭକ୍ତୋଦ୍ଧାରରେ ପରାୟଣ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ବିହାର କରି, ସ୍ୱାତ୍ମରେ ନିରତ ରହି, ନାନା ଲୀଳାରେ ବିଶାରଦ।

Verse 35

सर्वथा त्वामहं जाने महादेव महेश्वर । किमुक्तेन च सर्वज्ञ बहुना हि दयां कुरु

ହେ ମହାଦେବ, ହେ ମହେଶ୍ୱର! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଥା ଜାଣେ। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଅଧିକ କହି କ’ଣ ଲାଭ? କୃପାକରି ଦୟା କରନ୍ତୁ।

Verse 36

विस्तारय यशो लोके कृत्वा लीलां महाद्भुताम् । यत्सुगीय जना नाथांजसोत्तीर्णा भवाम्बुधेः

ହେ ନାଥ! ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା କରି ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କ ଯଶ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତୁ; ଯାହାର ସୁଗାନରେ, ହେ ରକ୍ଷକ, ଲୋକେ ସହଜେ ଭବସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजा सुप्रणम्य पुनः पुनः । विरराम महेशानं नतस्कन्धा कृतांजलिः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ଗିରିଜା ମହେଶାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। କାନ୍ଧ ନମାଇ, ଅଞ୍ଜଳିବଦ୍ଧ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେ ମୌନ ହେଲେ।

Verse 38

इत्येवमुक्तस्स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडम्बनाय । तथेति मत्त्वा प्रहसन्बभूव मुदान्वितः कर्तुमनास्तदेव

ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ ମହାତ୍ମା ମହେଶ୍ୱର ଲୋକଶିକ୍ଷାର ନିମିତ୍ତେ ଲୀଳା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ମନେ କଲେ। ହସି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେହି କାମ କରିବାକୁ ମନ ଦେଲେ।

Verse 39

ततो ह्यन्तर्हितश्शम्भुर्बभूव सुप्रहर्षितः । कैलासं प्रययौ काल्या विरहाकृष्टमानसः

ତତଃ ଶମ୍ଭୁ ମହାହର୍ଷରେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ। କାଳୀ (ପାର୍ବତୀ) ବିରହେ ଆକୃଷ୍ଟମନ ହୋଇ ସେ କୈଳାସକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Verse 40

तत्र गत्वा महेशानो नन्द्यादिभ्यस्स ऊचिवान् । वृत्तान्तं सकलं तम्वै परमानन्दनिर्भरः

ସେଠାକୁ ଯାଇ ମହେଶାନ ନନ୍ଦୀ ଆଦିଙ୍କୁ କହିଲେ ଏବଂ ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ସେ ପରମାନନ୍ଦରେ ନିର୍ଭର ଥିଲେ।

Verse 41

तेऽपि श्रुत्वा गणास्सर्वे भैरवाद्याश्च सर्वशः । बभूवुस्सुखिनोत्यन्तं विदधुः परमोत्सवम्

ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଗଣ ଏବଂ ସବୁଦିଗରେ ଥିବା ଭୈରବ ଆଦିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ପରମ ମହୋତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କଲେ।

Verse 42

सुमंगलं तत्र द्विज बभूवातीव नारद । सर्वेषां दुःखनाशोभूद्रुद्रः प्रापापि संमुदम्

ହେ ନାରଦ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ! ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁମଙ୍ଗଳ ଘଟିଲା। ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶ ହେଲା, ଏବଂ ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Frequently Asked Questions

Pārvatī asks Śiva to go to Himavat’s residence and formally request her hand, even taking on a bhikṣu (mendicant) form as līlā; she also invokes the earlier Dakṣa-yajña destruction as contextual memory.

The narrative encodes the Śiva–Śakti union as grace-mediated and dharma-aligned: supreme divinity adopts humility (bhikṣu) to sanctify social order, showing that transcendence can validate, not negate, worldly rites.

Śiva is highlighted as Hara/Paramātman and as a potential bhikṣu-form (ascetic manifestation), while Pārvatī is shown as the directive Śakti who orchestrates the dharmic visibility of their union.