युद्धप्रारम्भवर्णनम् — Description of the Commencement of Battle
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦିବ୍ୟ ନୀତି ଓ କୁମାରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ତେଜ ଦେଖି ଦେବମାନେ ପୁନର୍ବାର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ପାଆନ୍ତି। ସେମାନେ କୁମାରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରଖି ଅଭିଯାନର ରଣନୀତିକ ଓ ପବିତ୍ର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ସେନାକୁ ସଜାନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଶୁଣି ତାରକ ବିଶାଳ ସେନା ସହ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତିମୋର୍ଚ୍ଚା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେଇ ଆସେ। ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ଦେବମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ମନୋବଳ ଦେଖାନ୍ତି। ତାପରେ ଶଙ୍କର-ପ୍ରେରିତ ବ୍ୟୋମବାଣୀ—‘କୁମାର ଆଗରେ ଥିଲେ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ’—ବୋଲି ଆଜ୍ଞା ଦିଏ; ଏହା ଯୁଦ୍ଧକୁ ଶିବାଧୀନ ଦିବ୍ୟ ଶାସନର ପ୍ରମାଣ କରେ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । हर्य्यादयस्सुरास्ते च दृष्ट्वा तच्चरितं विभोः । सुप्रसन्ना बभूवुर्हि विश्वासासक्तमानसाः
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁଙ୍କ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ ଦେଖି ହରି ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବିଶ୍ୱାସରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଆସକ୍ତ ହେଲା।
Verse 2
वल्गंतः कुर्वतो नादं भाविताश्शिवतेजसा । कुमारन्ते पुरस्कृत्य तारकं हंतुमाययुः
ଲାଫି ଲାଫି ଘୋଷ ନାଦ କରି, ଶିବତେଜରେ ଭାବିତ ହୋଇ ସେମାନେ କୁମାରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ତାରକବଧ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
Verse 3
देवानामुद्यमं श्रुत्वा तारकोऽपि महाबलः । सैन्येन महता सद्यो ययौ योद्धुं सुरान् प्रति
ଦେବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଶୁଣି ମହାବଳୀ ତାରକ ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ ସେନା ସହିତ ସତ୍ୱର ଦେବମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାତ୍ରା କଲା।
Verse 4
देवा दृष्ट्वा समायांतं तारकस्य महाबलम् । बलेन बहुकुर्वन्तः सिंहनादं विसिस्मियुः
ତାରକ ମହାବଳ ସହ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଦେବମାନେ ନିଜ ବଳ ସଂଗ୍ରହ କରି ସିଂହନାଦ କଲେ; ତଥାପି ତାହାର ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ମନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ॥
Verse 5
तदा नभोऽऽङ्गना वाणीं जगादोपरि सत्वरम् । शङ्करप्रेरिता सद्यो हर्यादीनखिलान् सुरान्
ତେବେ ଆକାଶରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ଉପରୁ ଶୀଘ୍ର କହିଲା—ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ—ଏବଂ ସତ୍ୱରେ ହରି ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା॥
Verse 6
व्योमवाण्युवाच । कुमारं च पुरस्कृत्य सुरा यूयं समुद्यताः । दैत्यान्विजित्य संग्रामे जयिनोऽथ भविष्यथ
ବ୍ୟୋମବାଣୀ କହିଲା—ହେ ସୁରମାନେ, କୁମାରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମରେ ଆଗେ ବଢ଼। ସଂଗ୍ରାମରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି ତୁମେ ବିଜୟୀ ହେବ॥
Verse 7
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे युद्धप्रारंभवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗର ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ କୁମାରଖଣ୍ଡରେ “ଯୁଦ୍ଧପ୍ରାରମ୍ଭବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 8
कुमारं च पुरस्कृत्य सर्वे ते जातसाध्वसाः । योद्धुकामास्सुरा जग्मुर्महीसागरसंगमम्
କୁମାରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଅସୁର ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ ଧରା-ସାଗର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ।
Verse 9
आजगाम द्रुतं तत्र यत्र देवास्स तारकः । सैन्येन महता सार्द्धं सुरै र्बहुभिरावृत्
ତାପରେ ତାରକ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସେଠାକୁ ଆସିଲା ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନେ ଥିଲେ। ସେ ମହା ସେନା ସହିତ ଏବଂ ବହୁ ସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥିଲା।
Verse 10
रणदुंदुभयो नेदुः प्रलयांबुद्निस्स्वनाः । कर्कशानि च वाद्यानि पराणि च तदागमे
ତେବେ ରଣଦୁନ୍ଦୁଭି ପ୍ରଳୟ-ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ନିନାଦିତ ହେଲା; ତାଙ୍କ ଆଗମନେ ଅନ୍ୟ କର୍କଶ ବାଦ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ବାଜିଉଠିଲେ।
Verse 11
गर्जमानास्तदा दैत्यास्तारकेणसुरेण ह । कंपयन्तो भुवं पादक्रमैर्वल्गुनकारकाः
ତେବେ ଅସୁର ତାରକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି, ପାଦପ୍ରହାରରେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ ସବୁଦିଗରେ ହୁଲସ୍ଥୁଲ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
Verse 12
तच्छ्रुत्वा रवमत्युग्रं सर्वे देवा विनिर्भयाः । ऐकपद्येन चोत्तस्थुर्योद्धुकामाश्च तारकम्
ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ରବ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିର୍ଭୟ ହେଲେ; ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକାସାଥି ଉଠି ତାରକଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।
Verse 13
गजमारोप्य देवेन्द्रः कुमारं त्यग्रतोऽभवत् । सुरसैन्येन महता लोकपालैस्समावृतः
ଗଜରେ ଆରୋହଣ କରି ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର କୁମାରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ବିଶାଳ ଦେବସେନା ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
Verse 14
तदा दुंदुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः । वीणावेणुमृदंगानि तथा गंधर्वनिस्स्वनाः
ତେବେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଗର୍ଜି ଉଠିଲା; ଅନେକ ଭେରୀ ଓ ତୂର୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ବାଜିଲା। ବୀଣା, ବେଣୁ, ମୃଦଙ୍ଗ ସହ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧୁର ନାଦ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା।
Verse 15
गजं दत्त्वा महेन्द्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकाश्चर्यसंभूतं नानारत्नसमन्वितम्
ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଗଜ ଦାନ କରି କୁମାର ସେହି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ତାହା ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଗଢ଼ା ଓ ନାନାରତ୍ନରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।
Verse 16
विमानमारुह्य तदा महायशास्स शांकरिस्सर्वगुणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान् संवीज्यमानश्चमरैर्महाग्रभैः
ତେବେ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଶଙ୍କରପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ସଦ୍ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ପରମ ଶ୍ରୀ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ମହାତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ; ଏବଂ ବଡ଼ ମଙ୍ଗଳମୟ ଚାମରରେ ପଖା ଦିଆଯାଉଥିଲା।
Verse 17
प्राचेतसं छत्रमतीवसुप्रभं रत्नैरुपेतं विविधैर्विराजितम् । धृतं तदा तच्च कुमारमूर्ध्नि वै ह्यनन्तचान्द्रैः किरणैर्महाप्रभैः
ତେବେ ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜଛତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ କୁମାରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରାଗଲା; ତାହା ଅନନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସଦୃଶ ମହାପ୍ରଭାରେ ଜ୍ୱଳିଲା।
Verse 18
मिलितास्ते तदा सर्वे देवाश्शक्रपुरोगमा । स्वैःस्वैर्बलैः परिवृता युद्धकामा महाबलाः
ତେବେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ନିଜ ନିଜ ବଳଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ସେଇ ମହାବଳୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧକାମୀ ହେଲେ।
Verse 19
एवं देवाश्च दैत्याश्च योद्धुकामाः स्थिता भुवि । सैन्येन महता तेन व्यूहं कृत्वा पृथक् पृथक्
ଏଭଳି ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକାମୀ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ସେଇ ମହାସେନା ସହିତ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟୂହ ଗଢ଼ିଲେ।
Verse 20
ते सेने सुरदैत्यानां शुशुभाते परस्परम् । हंतुकामे तदान्योन्यं स्तूयमाने च बन्दिभिः
ତେବେ ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ସେଇ ଦୁଇ ସେନା ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ଏକାପରକୁ ବଧ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ବନ୍ଦୀ-ଚାରଣମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ସେମାନେ ଶୋଭିଲେ।
Verse 21
उभे सेनं तदा तेषामगर्जेतां वनोपमे । भयंकरेऽत्यवीराणामितरेषां सुखावहे
ତେବେ ସେଇ ଦୁଇ ସେନା ବନ ପରି ଗର୍ଜନ କଲା। ସେ ଗର୍ଜନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅବୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, କିନ୍ତୁ ବୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଧୈର୍ୟଦାୟକ ଥିଲା।
Verse 22
एतस्मिन्नन्तरे तत्र बलोन्मत्ताः परस्परम् । दैत्या देवा महावीरा युयुधुः क्रोधविह्वलाः
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସେଠାରେ ବଳମଦରେ ମତ୍ତ ମହାବୀର ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେ କ୍ରୋଧରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
Verse 23
आसीत्सुतुमुलं युद्धं देवदैत्यसमाकुलम् । रुण्डमुंडांकितं सर्वं क्षणेन समपद्यत
ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଭରିଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସମଗ୍ର ରଣଭୂମି ଛିନ୍ନ ଧଡ଼ ଓ ପତିତ ମୁଣ୍ଡରେ ସର୍ବତ୍ର ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଗଲା।
Verse 24
भूमौ निपतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः । निकृत्तांगा महाशस्त्रैर्निहता वीरसंमताः
ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ସେମାନେ ଶତଶଃ ସହସ୍ରଶଃ ପଡ଼ିଗଲେ। ମହାଶସ୍ତ୍ରରେ ଅଙ୍ଗଛେଦ ହୋଇ, ବୀର ଭାବେ ସମ୍ମତ ଓ ପ୍ରଶଂସିତମାନେ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲେ।
Verse 25
केषांचिद्बाहवश्छिन्ना खड्पातैस्सुदारुणैः । केषांचिदूरवश्छिन्ना वीराणां मानिनां मृधे
ସେହି ଘୋର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭିମାନୀ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକଙ୍କ ବାହୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ଖଡ଼୍ଗପାତରେ ଛିନ୍ନ ହେଲା, ଆଉ କେତେକଙ୍କ ଊରୁ (ଜଂଘା) ମଧ୍ୟ କଟିଗଲା।
Verse 26
केचिन्मथितसर्वांगा गदाभिर्मुद्गरैस्तथा । केचिन्निर्भिन्नहृदयाः पाशैर्भल्लैश्च पातिताः
କେହି ଗଦା ଓ ମୁଦ୍ଗରର ଆଘାତରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଆଉ କେହି ପାଶ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ହୃଦୟ ଭେଦିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲେ।
Verse 27
केचिद्विदारिताः पृष्ठे कुंतैरृष्टिभिरंकुशैः । छिन्नान्यपि शिरांस्येव पतितानि च भूतले
କେହି କୁନ୍ତ, ଋଷ୍ଟି ଓ ଅଙ୍କୁଶରେ ପିଠିରେ ଫାଟିଗଲେ; ଛିନ୍ନ ଶିରମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
Verse 28
बहूनि च कबंधानि नृत्यमानानि तत्र वै । वल्गमानानि शतशो उद्यतास्त्रकराणि च
ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅନେକ କବନ୍ଧ—ଶିରୋହୀନ ଧଡ଼—ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖାଗଲା। ଶତଶଃ ଲାଫି ଲାଫି ଘୁରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିବା ହାତ ଥିଲା।
Verse 29
नद्यः प्रवर्तितास्तत्र शतशोऽसृङ्वहास्तदा । भूतप्रेतादयस्तत्र शतशश्च समागताः
ତେବେ ସେଠାରେ ଶତଶଃ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା—ରକ୍ତବାହୀ ଧାରାରୂପେ। ଏବଂ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଆଦି ଦଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଶତଶଃ ସଂଖ୍ୟାରେ ସେଠାରେ ସମାଗତ ହେଲେ।
Verse 30
गोमायवश्शिवा तत्र भक्षयन्तः पलं बहु । तथा गृध्रवटाश्येना वायसा मांसभक्षकाः । बुभुजुः पतितानां च पलानि सुबहूनि वै
ସେଠାରେ ଶୃଗାଳ ଓ ହାଇନା ବହୁ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କଲେ। ତଦ୍ରୂପ ଗିଧ, ବାଟ, ବାଜ ଓ କାଉ—ମାଂସଭକ୍ଷକ—ପତିତମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବହୁ ମାଂସଖଣ୍ଡ ଖାଇଗଲେ।
Verse 31
एतस्मिन्नन्तरे तत्र तारकाख्यो महाबलः । सैन्येन महता सद्यो ययौ योद्धुं सुरान् प्रति
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସେହି କ୍ଷଣରେ, ତାରକ ନାମକ ମହାବଳୀ ବିଶାଳ ସେନା ସହିତ ସତ୍ୱର ଦେବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲା।
Verse 32
देवा दृष्ट्वा समायान्तं तारकं युद्धदुर्मदम् । योद्धुकामं तदा सद्यो ययुश्शक्रादयस्तदा । बभूवाथ महोन्नादस्सेनयोरुभयोरपि
ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଦୁର୍ମଦ ତାରକ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ଦେବମାନେ ସେହି ସମୟରେ ସତ୍ୱର ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ ଆଗେଇଗଲେ। ତାପରେ ଉଭୟ ସେନାରୁ ମହାନାଦ ଉଠିଲା।
Verse 33
अथाभूद्द्वंद्वयुद्धं हि सुरासुरविमर्दनम् । यं दृष्ट्वा हर्षिता वीराः क्लीबाश्च भयमागता
ତାପରେ ଦେବ-ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିବା ଘୋର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାହା ଦେଖି ବୀରମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ, କାୟରମାନେ ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।
Verse 34
तारको युयुधे युद्धे शक्रेण दितिजो बली । अग्निना सह संह्रादो जंभेनैव यमः स्वयम्
ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳୀ ଦିତିଜ ତାରକ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା। ସଂହ୍ରାଦ ଅଗ୍ନି ସହ ଲଢ଼ିଲା, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଯମ ଜମ୍ଭ ସହ ସମର କଲେ।
Verse 35
महाप्रभुर्नैरृतेन पाशी सह बलेन च । सुवीरो वायुना सार्धं पवमानेन गुह्यराट्
ମହାପ୍ରଭୁ ନୈଋତ ସହ ଗଲେ; ପାଶୀ ବଳ ସହ ଆଗେ ବଢ଼ିଲା। ସୁବୀର ବାୟୁ ଓ ପବମାନ ସହ ଚାଲିଲା, ଗୁହ୍ୟରାଟ୍ ମଧ୍ୟ ଯଥାକ୍ରମେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ପ୍ରଭୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ସେବକମାନେ ପଙ୍କ୍ତିବଦ୍ଧ ହେଲେ।
Verse 36
ईशानेन समं शंभुर्युयुधे रणवित्तमः । शुंभश्शेषेण युयुधे कुंभश्चन्द्रेण दानवः
ରଣବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶମ୍ଭୁ ଈଶାନ ସହ ସମାନଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଶୁମ୍ଭ ଶେଷ ସହ ଲଢ଼ିଲା, ଏବଂ ଦାନବ କୁମ୍ଭ ଚନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।
Verse 37
कुंबरो मिहिरेणाजौ महाबल पराक्रमः । युयुधे परमास्त्रैश्च नानायुद्धविशारदः
ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାବଳ-ପରାକ୍ରମୀ କୁମ୍ବର ମିହିର ସହ ଲଢ଼ିଲା। ନାନା ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଦର୍ଶୀ ସେ ପରମ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରମାନେ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲା।
Verse 38
एवं द्वन्द्वेन युद्धेन महता च सुरासुराः । संगरे युयुधुस्सर्वे बलेन कृतनिश्च याः
ଏଭଳି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଓ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଦେବ ଓ ଅସୁର ସମସ୍ତେ ସେହି ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦୃଢ଼ କରି।
Verse 39
अन्योन्यं स्पर्द्धमानास्तेऽमरा दैत्या महाबलाः । तस्मिन्देवासुरे युद्धे दुर्जया अभवन्मुने
ହେ ମୁନି, ସେହି ମହାବଳୀ ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା କରି କରି, ସେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଜୟ ହୋଇଗଲେ।
Verse 40
तदा च तेषां सुरदानवानां बभूव युद्धं तुमुलं जयैषिणाम् । सुखावहं वीरमनस्विनां वै भयावहं चैव तथेतरेषाम्
ତେବେ ବିଜୟ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ସେହି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୋର ଓ ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ବୀର ଓ ଦୃଢ଼ମନାଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ସୁଖଦାୟକ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଭୟାବହ।
Verse 41
मही महारौद्रतरा विनष्टकैस्सुरासुरैर्वै पतितैरनेकशः । तस्मिन्नगम्यातिभयानका तदा जाता महासौख्यवहा मनस्विनाम्
ପୃଥିବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୌଦ୍ର ଓ ଭୟାନକ ହୋଇଉଠିଲା; ବିନଷ୍ଟ ଦେବ-ଅସୁରମାନଙ୍କ ପତିତ ଦେହ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲା। ତଥାପି ସେହି ଅଗମ୍ୟ ଓ ଅତିଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟରେ ମହାଶିବଙ୍କ ପରମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବାରୁ ଧୃଢ଼ଚିତ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାକଲ୍ୟାଣ ଓ ଅନ୍ତଃସୁଖର କାରଣ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
Frequently Asked Questions
The formal commencement of the Devas–Tāraka conflict: the devas mobilize with Kumāra in the vanguard, Tāraka responds by marching with a great army, and the battlefield encounter is framed by divine assurance.
It functions as a Śiva-authorized speech-act that converts strategy into destiny: victory is promised not as fate alone but as the fruit of correct alignment—placing Kumāra (Śiva-tejas embodied) at the forefront.
Śiva-tejas (empowering radiance), collective deva morale expressed through siṃhanāda (lion-roar), and the transcendent directive voice (vyoma-vāṇī) that mediates Śiva’s will into the battlefield.