कुमाराद्भुतचरितवर्णनम् — Description of Kumāra’s Wondrous Deeds
ଅଧ୍ୟାୟ ୬ରେ ବ୍ରହ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ ଏକ ଉପାଖ୍ୟାନ କହନ୍ତି। ନାରଦ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁମାର/କାର୍ତ୍ତିକେୟ/ଗୁହଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଇ ତାଙ୍କର କରୁଣା ଓ ଜଗଦୀଶ୍ୱରତ୍ୱକୁ ସ୍ତୁତି କରେ। ସେ କହେ ଯେ ସେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଅଜମେଧ-ଅଧ୍ୱର (ଛାଗ-ଯଜ୍ଞ)ରେ ବନ୍ଧା ଛାଗଟି ବନ୍ଧନ ଛିଣ୍ଡାଇ ପଳାଇଗଲା; ବହୁ ଖୋଜିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ଫଳରେ ଯଜ୍ଞଭଙ୍ଗ ଓ ଫଳନାଶର ଭୟ। ‘ଆପଣ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ ଯଜ୍ଞ ବିଫଳ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଶରଣ ନାହିଁ; ଦେବମାନେ ପୂଜନ୍ତି, ହରି-ବ୍ରହ୍ମାଦି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି’ ବୋଲି ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପାଇଁ କୁମାରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଅନୁରୋଧ କରି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଦ୍ଭୁତଚରିତ ପାଇଁ ଭୂମିକା ଗଢ଼ାଯାଏ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथ तत्र स गांगेयो दर्शयामास सूतिकाम् । तामेव शृणु सुप्रीत्या नारद त्वं स्वभक्तिदाम्
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ସେଇ ସୂତିକାକୁ (ପ୍ରସୂତା ମାତାକୁ) ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ହେ ନାରଦ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିରେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣ; ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ସ୍ୱସ୍ୱାମୀ ଶିବଭକ୍ତି ଦାନ କରେ।
Verse 2
द्विज एको नारदाख्य आजगाम तदैव हि । तत्राध्वरकरः श्रीमाञ्शरणार्थं गुहस्य वै
ସେଇ ସମୟରେ ନାରଦ ନାମକ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିପୁଣ ସେଇ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମୁନି ଗୁହ (କୁମାର)ଙ୍କ ଶରଣ ନେବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
Verse 3
स विप्रः प्राप्य निकटं कार्त्तिकस्य प्रसन्नधीः । स्वाभिप्रायं समाचख्यौ सुप्रणम्य शुभैः स्तवैः
ସେ ବିପ୍ର ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଥମେ ଭକ୍ତିରେ ଗଭୀର ପ୍ରଣାମ କରି ଶୁଭ ସ୍ତବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ପରେ ନିଜ ଅଭିପ୍ରାୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ନିବେଦନ କଲେ।
Verse 4
विप्र उवाच । शृणु स्वामिन्वचो मेद्य कष्टं मे विनिवारय । सर्वब्रह्मांडनाथस्त्वमतस्ते शरणं गतः
ବିପ୍ର କହିଲେ—ହେ ସ୍ୱାମିନ୍! ଆଜି ମୋ କଥା ଶୁଣି ମୋ କଷ୍ଟ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ; ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।
Verse 5
अजमेधाध्वरं कर्तुमारंभं कृतवानहम् । सोऽजो गतो गृहान्मे हि त्रोटयित्वा स्वबंधनम्
ମୁଁ ଅଜମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି। କିନ୍ତୁ ସେ ଛେଳି ନିଜ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗି ମୋ ଘରୁ ପଳାଇଗଲା।
Verse 6
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे कुमाराऽद्भुतचरि तवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗର ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ କୁମାରଖଣ୍ଡରେ ‘କୁମାରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 7
त्वयि नाथे सति विभो यज्ञभंगः कथं भवेत् । विचार्य्यैवाऽखिलेशान काम पूर्णं कुरुष्व मे
ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣ ନାଥ ହୋଇ ସନ୍ନିହିତ ଥିଲେ ଯଜ୍ଞଭଙ୍ଗ କିପରି ହେବ? ତେଣୁ ହେ ଅଖିଲେଶ୍ୱର, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ମୋ ଇଚ୍ଛାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ।
Verse 8
त्वां विहाय शरण्यं कं यायां शिवसुत प्रभो । सर्वब्रह्मांडनाथं हि सर्वामरसुसेवितम्
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶିବସୁତ—ଶରଣଦାତା! ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ କାହାର ଶରଣକୁ ଯିବି? କାରଣ ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅମର (ଦେବ)ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
Verse 9
दीनबंधुर्दयासिन्धुस्सुसेव्या भक्तवत्सलः । हरिब्रह्मादिदेवैश्च सुस्तुतः परमेश्वरः
ସେ ଦୀନବନ୍ଧୁ, ଦୟାର ସିନ୍ଧୁ, ସଦା ସେବନୀୟ ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ। ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସୁସ୍ତୁତ।
Verse 10
पार्वतीनन्दनस्स्कन्दः परमेकः परंतपः । परमात्माऽत्मदस्स्वामी सतां च शरणार्थिनाम्
ପାର୍ବତୀନନ୍ଦନ ସ୍କନ୍ଦ ପରମ ଏକ, ପରନ୍ତପ। ସେ ପରମାତ୍ମା, ଆତ୍ମପ୍ରସାଦଦାତା, ଏବଂ ସତ୍ଜନମାନଙ୍କ—ବିଶେଷତଃ ଶରଣାର୍ଥୀମାନଙ୍କ—ସ୍ୱାମୀ।
Verse 11
दीनानाथ महेश शंकरसुत त्रैलोक्यनाथ प्रभो मायाधीश समागतोऽस्मि शरणं मां पाहि विप्रप्रिय । त्वं सर्वप्रभुप्रियः खिलविदब्रह्मादिदेवैस्तुतस्त्वं मायाकृतिरात्मभक्तसुखदो रक्षापरो मायिकः
ହେ ଦୀନାନାଥ! ହେ ମହେଶ, ଶଙ୍କରସୁତ, ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟନାଥ ପ୍ରଭୋ, ମାୟାଧୀଶ! ମୁଁ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ହେ ବିପ୍ରପ୍ରିୟ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସର୍ବବିଦ୍ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ। ମାୟାଧିପତି ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖଦାତା ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ରକ୍ଷାପର ପ୍ରଭୁ ତୁମେ।
Verse 12
भक्तप्राणगुणाकरस्त्रिगुणतो भिन्नोसि शंभुप्रियः शंभुः शंभुसुतः प्रसन्नसुखदस्सच्चित्स्वरूपो महान् । सर्वज्ञस्त्रिपुरघ्नशंकरसुतः सत्प्रेमवश्यस्सदा षड्वक्त्रः प्रियसाधुरानतप्रियस्सर्वेश्वर श्शंकरः । साधुद्रोहकरघ्न शंकरगुरो ब्रह्मांडनाथो प्रभुः सर्वेषाममरादिसेवितपदो मां पाहि सेवाप्रिय
ହେ ଶମ୍ଭୁପ୍ରିୟ! ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣସ୍ୱରୂପ, ଗୁଣସମୁଦ୍ର! ତୁମେ ତ୍ରିଗୁଣାତୀତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁ—ଶିବସୁତ—ରୂପେ ପ୍ରସନ୍ନମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଛ। ତୁମେ ମହାନ୍ ସଚ୍ଚିତ୍-ସ୍ୱରୂପ। ସର୍ବଜ୍ଞ, ତ୍ରିପୁରଘ୍ନ, ଶଙ୍କରସୁତ, ସତ୍ପ୍ରେମରେ ସଦା ବଶ; ଷଡ୍ବକ୍ତ୍ର; ସାଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ନମସ୍କାରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ସର୍ବେଶ୍ୱର—ହେ ଶଙ୍କର! ସାଧୁଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ସଂହାରକ, ଶଙ୍କରପରମ୍ପରାର ଗୁରୁ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନାଥ ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କ ପଦ ଅମରାଦି ଦେବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି—ହେ ସେବାପ୍ରିୟ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
Verse 13
वैरिभयंकर शंकर जनशरणस्य वन्दे तव पदपद्मं सुखकरणस्य । विज्ञप्तिं मम कर्णे स्कन्द निधेहि निजभक्तिं जनचेतसि सदा विधेहि
ହେ ଶଙ୍କର! ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଜନଶରଣ! ସୁଖକର ତୁମ ପଦପଦ୍ମକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ। ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ମୋର ବିଜ୍ଞପ୍ତି ତୁମ କାନରେ ଧର; ଲୋକମାନଙ୍କ ଚେତନାରେ ସଦା ତୁମ ନିଜ ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କର।
Verse 14
करोति किं तस्य बली विपक्षो दक्षोऽपि पक्षोभयापार्श्वगुप्तः । किन्तक्षकोप्यामिषभक्षको वा त्वं रक्षको यस्य सदक्षमानः
ଯାହାକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, ତାହାର ବଳବାନ୍ ପ୍ରତିପକ୍ଷ କ’ଣ କରିପାରିବ—ସେ ଦକ୍ଷ ହେଉ, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉ? ତେବେ ତକ୍ଷକ କିମ୍ବା କୌଣସି ମାଂସଭକ୍ଷୀ ସର୍ପ କ’ଣ କରିପାରିବ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସଦା ଯୋଗ୍ୟଜନଙ୍କ ରକ୍ଷକ?
Verse 15
विबुधगुरुरपि त्वां स्तोतुमीशो न हि स्यात्कथय कथमहं स्यां मंदबुद्धिर्वरार्च्यः । शुचिरशुचिरनार्यो यादृशस्तादृशो वा पदकमल परागं स्कन्द ते प्रार्थयामि
ଦେବଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କହ—ମୁଁ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ହୋଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜାକୁ କିପରି ଯୋଗ୍ୟ ହେବି? ମୁଁ ଶୁଚି କି ଅଶୁଚି, ସଂସ୍କୃତ କି ଅସଂସ୍କୃତ—ଯେମିତି ହେଉ—ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ମୁଁ କେବଳ ତୁମ ପଦ୍ମଚରଣର ପରାଗ ମାଗୁଛି।
Verse 16
हे सर्वेश्वर भक्तवत्सल कृपासिन्धो त्वदीयोऽस्म्यहं भृत्यस्स्वस्य न सेवकस्य गणपस्याऽऽ गश्शतं सत्प्रभो । भक्तिं क्वापि कृतां मनागपि विभो जानासि भृत्यार्तिहा । त्वत्तो नास्त्यपरोऽविता न भगवन् मत्तो नरः पामरः
ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ଭକ୍ତବତ୍ସଲ, କୃପାସିନ୍ଧୁ! ମୁଁ କେବଳ ତୁମର—ତୁମ ଆଶ୍ରିତ ଭୃତ୍ୟ; ଦରମାର ସେବକ ନୁହେଁ। ହେ ସତ୍ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଗଣପତିଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଶତ ଅପରାଧ ହୋଇପାରେ; ତଥାପି ହେ ବିଭୋ, ଭୃତ୍ୟଦୁଃଖହର, କେଉଁଠି କରା ଅଳ୍ପ ଭକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣ। ତୁମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ରକ୍ଷକ ନାହିଁ, ହେ ଭଗବାନ; ମୋଠାରୁ ଅଧମ ମଣିଷ ନାହିଁ।
Verse 17
कल्याणकर्त्ता कलिकल्मषघ्नः कुबेरबन्धुः करुणार्द्रचित्तः । त्रिषट्कनेत्रो रसवक्त्रशोभी यज्ञं प्रपूर्णं कुरु मे गुह त्वम्
ହେ ଗୁହ (କୁମାର)! ତୁମେ କଲ୍ୟାଣକର୍ତ୍ତା, କଳିଯୁଗର କଲ୍ମଷନାଶକ ଏବଂ କୁବେରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ। କରୁଣାରେ ତୁମ ଚିତ୍ତ ଆର୍ଦ୍ର; ତୁମ ନେତ୍ର ଅନେକ, ଦିବ୍ୟ ରସରେ ଶୋଭିତ ତୁମ ମୁଖ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦୟାକରି ମୋର ଯଜ୍ଞକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
Verse 18
रक्षकस्त्वं त्रिलोकस्य शरणागतवत्सलः । यज्ञकर्त्ता यज्ञभर्त्ता हरसे विघ्नकारिणाम्
ତୁମେ ତ୍ରିଲୋକର ରକ୍ଷକ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ବତ୍ସଳ। ତୁମେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଓ ଯଜ୍ଞଭର୍ତ୍ତା; ବିଘ୍ନକାରୀମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ନାଶ କର।
Verse 19
विघ्नवारण साधूनां सर्ग कारण सर्वतः । पूर्णं कुरु ममेशान सुतयज्ञ नमोस्तु ते
ହେ ଈଶାନ! ତୁମେ ସାଧୁମାନଙ୍କର ବିଘ୍ନ ନିବାରକ, ସର୍ବତଃ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ। ମୋର ସୁତଯଜ୍ଞକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 20
सर्वत्राता स्कन्द हि त्वं सर्वज्ञाता त्वमेव हि । सर्वेश्वरस्त्वमीशानो निवेशसकलाऽवनः
ହେ ସ୍କନ୍ଦ! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସର୍ବତ୍ର ରକ୍ଷକ, ତୁମେ ଏକା ସର୍ବଜ୍ଞ। ତୁମେ ସର୍ବେଶ୍ୱର ଈଶାନ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ-ନିବାସ ଓ ସମଗ୍ର ଜଗତର ପାଳକ।
Verse 21
संगीतज्ञस्त्वमेवासि वेदविज्ञः परः प्रभुः । सर्वस्थाता विधाता त्वं देवदेवस्सतां गतिः
ତୁମେ ଏକା ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ; ତୁମେ ବେଦର ପରମବିଦ୍ୱାନ, ପରାତ୍ପର ପ୍ରଭୁ। ତୁମେ ସର୍ବତ୍ର ଅଧିଷ୍ଠାନ ଓ ବିଧାତା; ତୁମେ ଦେବଦେବ ଓ ସତ୍ଜନଙ୍କ ପରମ ଗତି।
Verse 22
भवानीनन्दनश्शंभुतनयो वयुनः स्वराट् । ध्याता ध्येयः पितॄणां हि पिता योनिः सदात्मनाम्
ସେ ଭବାନୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନନ୍ଦନ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପୁତ୍ର—ସ୍ୱରାଟ୍ ଓ ପରମ ଜ୍ଞାନୀ। ସେଇ ଧ୍ୟାତା, ସେଇ ଧ୍ୟେୟ; ପିତୃମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପିତା ଏବଂ ସଦାତ୍ମମାନଙ୍କ ଆଦି-ଯୋନି ସେଇ।
Verse 23
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य देवसम्राट् शिवात्मजः । स्वगणं वीरबाह्वाख्यं प्रेषयामास तत्कृते
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ଦେବସମ୍ରାଟ୍ ଶିବାତ୍ମଜ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିଜ ଗଣ ‘ବୀରବାହୁ’କୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।
Verse 24
तदाज्ञया वीरबाहुस्तदन्वेषणहेतवे । प्रणम्य स्वामिनं भक्त्या महावीरो द्रुतं ययौ
ସେହି ଆଜ୍ଞାରେ ବୀରବାହୁ ଅନ୍ୱେଷଣ ନିମିତ୍ତେ, ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ମହାବୀର ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା କଲା।
Verse 25
अन्वेषणं चकारासौ सर्वब्रह्माण्डगोलके । न प्राप तमजं कुत्र शुश्राव तदुपद्रवम्
ସେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ଗୋଳକରେ ଅନ୍ୱେଷଣ କଲା; କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେହି ଅଜ (ଅଜନ୍ମା)ଙ୍କୁ ପାଇଲା ନାହିଁ—ବରଂ ତାଙ୍କ ଉପଦ୍ରବର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲା।
Verse 26
जगामाऽथ स वैकुंठं तत्राऽजं प्रददर्श तम् । उपद्रवं प्रकुर्वन्तं गलयूपं महाबलम्
ତାପରେ ସେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ସେହି ଅଜ ପ୍ରଭୁ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ମହାବଳୀ ଗଲୟୂପକୁ ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା।
Verse 27
धृत्वा तं शृंगयो वीरो धर्षयित्वा तिवेगतः । आनिनाय स्वामिपुरो विकुर्वंतं रवं बहु
ବୀର ତାକୁ ଶିଙ୍ଗରେ ଧରି ବଳପୂର୍ବକ ଦମନ କରି, ଅତିବେଗରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆଣିଲା; ବନ୍ଦୀଟି ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଡାକି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା।
Verse 28
दृष्ट्वा तं कार्तिकस्सोऽरमारुरोह स तं प्रभुः । धृतब्रह्माण्डगरिमा महासूतिकरो गुहः
ତାକୁ ଦେଖି ପ୍ରଭୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେହି ଦିବ୍ୟ ବାହନରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଭାର ବହନ କରୁଥିବା ପରି ଗରିମାଶାଳୀ ମହାସେନାପତି ଗୁହ, ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିର ମହିମା ପ୍ରକାଶ କରି ଆରୋହଣ କଲେ।
Verse 29
मुहूर्तमात्रतस्सोऽजो ब्रह्मांडं सकलं मुने । बभ्राम श्रम एवाशु पुनस्तत्स्थानमागतः
ହେ ମୁନି, ସେ ଅଜ (ବ୍ରହ୍ମା) କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ର ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଭ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ପୁନଃ ନିଜ ପୂର୍ବସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଲେ।
Verse 30
तत उत्तीर्य स स्वामी समुवास स्वमासनम् । सोऽजः स्थितस्तु तत्रैव स नारद उवाच तम्
ତାପରେ ସେ ସ୍ୱାମୀ ତଟକୁ ଉଠି ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ। ସେ ଅଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ସେଠାରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ତେବେ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 31
नारद उवाच । नमस्ते देव देवेश देहि मेऽजं कृपानिधे । कुर्यामध्वरमानन्दात्सखायं कुरु मामहो
ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବେଶ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ କୃପାନିଧି, ମୋତେ ଏକ ଅଜ (ଦିବ୍ୟ) ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ। ଆନନ୍ଦରେ ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ତେଣୁ ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ସଖା ଓ ମିତ୍ର କରନ୍ତୁ।
Verse 32
कार्त्तिक उवाच । वधयोग्यो न विप्राऽजः स्वगृहं गच्छ नारद । पूर्णोऽस्तु तेऽध्वरस्सर्वः प्रसादादेव मे कृतः
କାର୍ତ୍ତିକେୟ କହିଲେ—ଏହି ଦ୍ୱିଜଜାତ ଛେଳି ବଧଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ନାରଦ, ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୋର ସମଗ୍ର ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ—ଏହା ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ ହିଁ ସିદ્ધ।
Verse 33
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य द्विजस्स्वामी वचनं प्रीतमानसः । जगाम स्वालयं दत्त्वा तस्मा आशिषमुत्तमाम्
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ହୃଦୟରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା। ପରେ ତାହାକୁ ଉତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲା।
Frequently Asked Questions
A brāhmaṇa’s ajamedha-adhvara is endangered because the sacrificial goat breaks free and disappears; he approaches Kumāra/Guha for refuge so the yajña is not ruined (yajñabhaṅga).
It encodes the doctrine that ritual efficacy is not merely procedural but safeguarded by divine grace; śaraṇāgati and bhakti become the stabilizing principle that preserves dharma when ritual contingencies arise.
Kumāra is emphasized as universal protector (sarvabrahmāṇḍanātha), compassionate ally of the distressed (dīnabandhu, dayāsindhu), and the one praised even by major deities—signaling his authoritative, grace-bearing role in Śaiva theology.