Rig Veda 9.94.3: Mandala 9, Sukta 94, Mantra 3

Sukta 9.94

Devata: Soma Pavamāna (as kavi-inspirer)

Samhita Patha (Devanagari)

परि यत्कविः काव्या भरते शूरो न रथो भुवनानि विश्वा । देवेषु यशो मर्ताय भूषन्दक्षाय रायः पुरुभूषु नव्यः ॥

Transliteration

pári yát kavíḥ kā́vyā bhárate śū́ro ná rátho bhúvanāni víśvā | devéṣu yáśo mártāya bhū́ṣan dákṣāya rāyáḥ puru-bhū́ṣu návyaḥ ||

Translation

ଯେତେବେଳେ କବି ନିଜ କାବ୍ୟଦୃଷ୍ଟିକୁ ସର୍ବତ୍ର ବହନ କରେ—ବୀରର ରଥ ପରି ସମସ୍ତ ଭୁବନ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି—ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଶକୁ ଗଢ଼େ, ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ଶୋଭାକୁ ସଜାଏ; ଏବଂ ଦକ୍ଷ (ଦକ୍ଷତା, ଯଥାକର୍ମ-ଶକ୍ତି) ପାଇଁ ନୂତନ, ବହୁବିଧ ରାୟଃ—ସମୃଦ୍ଧିମାନେ—ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• यत्: that which, what
• यत्: Karma (यत् = ‘that which’ as object of भरते) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कविः: the seer, poet (kavi)
• कविः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• काव्या: poetic works, hymns
• काव्या: Karma
• Type: Noun
• Root: काव्य (प्रातिपदिक)

• भरते: bears, brings forth, carries
• भरते: —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भृञ् धारणे/भरणे)

• शूरः: a hero, valiant one
• शूरः: Kartā (उपमान-कर्तृ) / विशेषण-भाव
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• रथः: chariot
• रथः: Kartā (उपमान-कर्तृ) / उपमेय-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• भुवनानि: worlds, realms
• भुवनानि: Karma
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक; √भू)

• विश्वा: all, entire
• विश्वा: Karma (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• यशः: glory, fame
• यशः: Karma (भूषन् इत्यस्य) / फल
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)

• मर्ताय: for the mortal
• मर्ताय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• भूषन्: adorning, making splendid
• भूषन्: Kartā (कविः) का क्रियाविशेषण/विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: √भूष् (भूष् अलङ्कारे/शोभने)

• दक्षाय: for the able one / for Dakṣa (skill, power)
• दक्षाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)

• रायः: of wealth, of riches
• रायः: सम्बन्ध (genitive) / हेतु-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक; ‘wealth’)

• पुरुभूषु: in many splendors / in many abundant forms
• पुरुभूषु: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: पुरुभूषु (प्रातिपदिक; पुरु- + भूषु)

• नव्यः: new, fresh, renewed
• नव्यः: Kartā (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: नव्य (प्रातिपदिक)