Rig Veda 9.79.1: Mandala 9, Sukta 79, Mantra 1

Sukta 9.79

Devata: Soma Pavamāna (Indu/Indavaḥ)

Samhita Patha (Devanagari)

अचोदसो नो धन्वन्त्विन्दवः प्र सुवानासो बृहद्दिवेषु हरयः । वि च नशन्न इषो अरातयोऽर्यो नशन्त सनिषन्त नो धियः ॥

Transliteration

acódaso no dhanvantv índavaḥ prá suvānā́so bṛhád-diveṣu háryaḥ | ví ca náśann a iṣó arā́tayo’ryó náśanta sániṣanta no dhíyaḥ ||

Translation

ଆମ ପାଇଁ ଅଚୋଦସ (ଅପ୍ରେରିତ) ଇନ୍ଦୁ-ସୋମବିନ୍ଦୁମାନେ ଧାଉନ୍ତୁ—ପିଷିତ-ନିଷ୍ପିଷ୍ଟ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ବିଶାଳ ଦ୍ୟୌଲୋକରେ ହରିତବର୍ଣ୍ଣ। ଆମର ଇଷାମାନେ (ପ୍ରେରଣା-ପୋଷଣ) ବିସ୍ତାରିତ ହେଉ; ଅଦାତା (ନ ଦେବାଳେ) ପରାୟା ପରି ନଶ୍ୟନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆମର ଧିୟାମାନେ (ପବିତ୍ର ଚିନ୍ତା) ଲାଭକୁ ଜୟ କରୁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अचोदसः: unimpelled / self-impelled (not driven by another)
• अचोदसः: विशेषण (कर्तृसम्बन्धी) — ‘इन्दवः’ का
• Type: Adjective
• Root: अ-चोदस् (प्रातिपदिक; नञ्-समास) < चोदस् (√चुद् ‘प्रेरणे’ से) अथवा चोदस् ‘प्रेरणा/आदेश’

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (genitive) — ‘our’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• धन्वन्तु: let them run / speed forth
• धन्वन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धन्/धन्व् (धन्वति/धन्वते ‘धावने/वेगे’ वैदिक)

• इन्दवः: the Soma-drops
• इन्दवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्दु (सोम)

• प्र: forth / forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• सुवानासः: being pressed / pressing (as Soma)
• सुवानासः: कर्तृ-विशेषण — ‘इन्दवः’ का
• Type: Participle (Adjective/Noun)
• Root: √सु (सुनोति ‘अभिषवे’) → सुवान (कृदन्त)

• बृहद्दिवेषु: in the lofty heavens / in the great skies
• बृहद्दिवेषु: अधिकारण
• Type: Noun phrase
• Root: बृहत् (विशेषण) + दिव्/द्यौ (दिव् ‘day/sky’)

• हरयः: the tawny ones (golden Soma-streams)
• हरयः: कर्तृ (द्वितीय पादे निहित क्रियासम्बन्ध) / अथवा ‘इन्दवः’ के विशेष्य-सम्बन्धी
• Type: Noun
• Root: हरि (हरितवर्ण/हरि ‘bay/ tawny’; सोमवर्ण)

• वि: apart / away
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वि

• च: and
• च: सम्बन्धक
• Type: Indeclinable
• Root: च

• नशन्: destroying / driving away
• नशन्: कर्तृ-विशेषण/क्रियासम्बन्धी
• Type: Participle
• Root: √नश् (नशति ‘नाशने/प्रापणे’ वैदिक; यहाँ ‘नाशयति/नश्यति’ भाव)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• इषः: refreshments / strengths / boons
• इषः: कर्म
• Type: Noun
• Root: इष् (स्त्री. ‘इष्टि/पोषण/refreshment, strength’)

• अरातयः: hostilities / enemies / niggardlinesses
• अरातयः: कर्तृ (नशन्त) / विरोधी-समूह
• Type: Noun
• Root: अराति (स्त्री. ‘हानि/अभाव/दुष्टता’; ‘अराति’ = शत्रुता/कंजूसी) → अराति- (प्रातिपदिक)

• अर्यः: a noble man / an Arya
• अर्यः: कर्तृ (उपमान-कर्तृ) — ‘अरातयः’ के लिए उपमा
• Type: Noun
• Root: अर्य (पुं. ‘आर्य/स्वामी/हितैषी’)

• नशन्त: they perish / they are destroyed
• नशन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √नश्

• सनिषन्त: may they win / may they gain
• सनिषन्त: क्रिया (आशीः)
• Type: Verb
• Root: √सन् (सनोति ‘लाभे/प्राप्तौ’)

• नः: to us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• धियः: insights / prayers / inspired thoughts
• धियः: कर्म
• Type: Noun
• Root: धि (स्त्री. ‘धिया’ = thought, insight, prayer)