Rig Veda Sukta 21
Mandala 8Sukta 2118 Mantras

Sukta 21

Sukta 8.21

Devata

Indra

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଦା-ନବୀନ ରକ୍ଷକ ଓ ବାଜ (ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି) ଦାତା ଭାବେ ଉତ୍ସାହଭରା ଆହ୍ୱାନ କରେ; ଗାୟକମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଗୋଧନ, ଅଶ୍ୱ ଓ ପ୍ରଚୁର ଧନ ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ସୋମ-ପୀଡନ ଓ ସୁସଂସ୍କୃତ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଦାନଶୀଳତା ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ବର୍ଷା ପରି “ହଜାର” ଓ “ଦଶ-ହଜାର” ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ।

Mantras

Mantra 1

वयमु त्वामपूर्व्य स्थूरं न कच्चिद्भरन्तोऽवस्यवः । वाजे चित्रं हवामहे ॥

ଆମେ ତୁମ ଅବସ୍ୟ—ରକ୍ଷା—କାମନା କରି, ହେ ଅପୂର୍ବ୍ୟ (ସଦା ନବୀନ), ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଅଚ୍ୟୁତ ଦୃଢ଼ ଆଧାର ପରି ସ୍ଥିର ହୋଇ ଆମେ ଅର୍ପଣ ବହନ କରୁଛୁ। ଏବଂ ବାଜ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ତୁମ ଚିତ୍ର—ପ୍ରଭାମୟ, ବହୁବିଧ—ଶକ୍ତିକୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ।

Mantra 2

उप त्वा कर्मन्नूतये स नो युवोग्रश्चक्राम यो धृषत् । त्वामिद्ध्यवितारं ववृमहे सखाय इन्द्र सानसिम् ॥

କର୍ମରେ ସହାୟତା ପାଇଁ ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛୁ; ଆମ ଭିତରର ଯୁବ ଓ ଉଗ୍ର ଶକ୍ତି ଧୃଷ୍ଟତାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି। କାରଣ ତୁମକୁ ହିଁ ଆମେ ଅବିତାର—ଉଦ୍ଧାରକ—ଭାବେ ବାଛୁଛୁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସଖା, ସାନସି (ଲାଭ-ବିଜୟଦାତା), ଜୟସାଧନରେ ଆମ ସହ ଦଢ଼ ହୋଇ ରୁହ।

Mantra 3

आ याहीम इन्दवोऽश्वपते गोपत उर्वरापते । सोमं सोमपते पिब ॥

ଏଠାକୁ ଆସ—ଏହି ପିଷିତ ସୋମଧାରାମାନେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି। ହେ ଅଶ୍ୱପତି, ଗୋପତି, ଉର୍ବରାପତି; ହେ ସୋମପତି, ସୋମ ପାନ କର—ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅନ୍ତର୍-ଆଧିପତ୍ୟକୁ ବଳ ଦେଇଥିବା ରସକୁ ଗ୍ରହଣ କର।

Mantra 4

वयं हि त्वा बन्धुमन्तमबन्धवो विप्रास इन्द्र येमिम । या ते धामानि वृषभ तेभिरा गहि विश्वेभिः सोमपीतये ॥

ଆମେ ତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟ ବନ୍ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମକୁ ନିଜ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଧରି ରହୁଛୁ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ବିପ୍ର ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ। ହେ ବଳବାନ ବୃଷଭ, ତୁମ ସମସ୍ତ ଧାମ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସ; ସମଗ୍ର ଭାବେ ସୋମପାନ ପାଇଁ—ଆମ ଯଜ୍ଞ ଓ ଆମ ଉନ୍ନତିରେ ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କର।

Mantra 5

सीदन्तस्ते वयो यथा गोश्रीते मधौ मदिरे विवक्षणे । अभि त्वामिन्द्र नोनुमः ॥

ଯେପରି ତୁମ ଶକ୍ତିମାନେ ଆମ ଭିତରେ ବସି ଯାଆନ୍ତି—ଗୋଶ୍ରୀତ ମଧୁରତାରେ, ମଦିର ମଧୁରେ, ବିବକ୍ଷଣ (ବିବେକ/ପରିଚ୍ଛେଦ)ରେ ଯେପରି କିରଣମାନେ ବିଶ୍ରାମ ପାଆନ୍ତି—ସେପରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ନିଜକୁ ଚାପି ତୁମ ପାଖକୁ ଆଗେଇ ନେଉଛୁ; ଅନ୍ତର୍ବାଣୀର ଜାଗରଣ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ।

Mantra 6

अच्छा च त्वैना नमसा वदामसि किं मुहुश्चिद्वि दीधयः । सन्ति कामासो हरिवो ददिष्ट्वं स्मो वयं सन्ति नो धियः ॥

ତୁମ ପାଖକୁ ଆମେ ଏହି ନମସ୍କାର ସହ ବାଣୀ କହୁଛୁ: କାହିଁକି ଆମ ଧିୟଃ (ଚିନ୍ତା/ବୁଦ୍ଧି) ପୁନଃପୁନଃ ଛିଟିଯିବ? ହେ ହରିବୋ (ହରିତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ), ଏଠାରେ କାମନାମାନେ ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ଦାତା—ଏବଂ ଆମ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଧିୟଃ ଅଛି, ଯାହା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇପାରେ।

Mantra 7

नूत्ना इदिन्द्र ते वयमूती अभूम नहि नू ते अद्रिवः । विद्मा पुरा परीणसः ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ଊତି (ରକ୍ଷା)ରେ ଆମେ ସତ୍ୟରେ ନୂତନ ହୋଇଯାଇଛୁ; କାରଣ, ହେ ଅଦ୍ରିବଃ (ଶିଳାଧାରୀ), ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ କିଛି ନାହିଁ। ଆମେ ତୁମ ପୂର୍ବତନ ‘ପରୀଣସଃ’—ବିଶାଳ ମହିମା ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶକ୍ତି—କୁ ଜାଣୁଛୁ।

Mantra 8

विद्मा सखित्वमुत शूर भोज्यमा ते ता वज्रिन्नीमहे । उतो समस्मिन्ना शिशीहि नो वसो वाजे सुशिप्र गोमति ॥

ହେ ସଖା! ତୁମ ସଖିତ୍ୱକୁ ଓ, ହେ ଶୂର, ତୁମ ଭୋଜ୍ୟ (ଉଦାର) ଦାନଶକ୍ତିକୁ ଆମେ ଜାଣୁଛୁ; ତେଣୁ, ହେ ବଜ୍ରିନ୍, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଇବାକୁ ଆମେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସୁଛୁ। ଏହି ସମାଗମରେ ହିଁ, ହେ ବସୁ, ଆମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର—ହେ ସୁଶିପ୍ର—ଗୋମତୀ, ବାଜେ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି)ରେ।

Mantra 9

यो न इदमिदं पुरा प्र वस्य आनिनाय तमु वः स्तुषे । सखाय इन्द्रमूतये ॥

ଯେ ଦେବ ପୁରାତନ କାଳରେ ଆମ ପାଖକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶାଳତା ଓ କୁଶଳ ଆଣିଥିଲେ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି, ହେ ସଖାମାନେ: ଊତି ପାଇଁ, ଉଦ୍ଧାରକ ସହାୟତା ପାଇଁ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ।

Mantra 10

हर्यश्वं सत्पतिं चर्षणीसहं स हि ष्मा यो अमन्दत । आ तु नः स वयति गव्यमश्व्यं स्तोतृभ्यो मघवा शतम् ॥

ହରିତ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ, ସତ୍ପତି, ଜନମାନଙ୍କର ଆଧାର—ସେ ହିଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଗବ୍ୟ (ଗୋ-ଧନ) ଓ ଅଶ୍ୱ୍ୟ (ଅଶ୍ୱ-ବଳ) ଭଳି ଦୀପ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ବୁଣିଦିଅନ୍ତୁ; ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କୁ ଶତଗୁଣ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 11

त्वया ह स्विद्युजा वयं प्रति श्वसन्तं वृषभ ब्रुवीमहि । संस्थे जनस्य गोमतः ॥

ତୁମ ସହ ଯୁଗ୍ମ ସହଚର ହୋଇ, ହେ ବୃଷଭ (ବଳବାନ), ଆମେ ହାଫୁଥିବା ପ୍ରତିରୋଧକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଉଛୁ; ତାହାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଉଛୁ। ଜନମାନଙ୍କର ଗୋମତ୍ (ଗୋ-ସମୃଦ୍ଧ) ସ୍ଥିର ସ୍ଥାନରେ ଆମକୁ ସ୍ଥାପିତ କର।

Mantra 12

जयेम कारे पुरुहूत कारिणोऽभि तिष्ठेम दूढ्यः । नृभिर्वृत्रं हन्याम शूशुयाम चावेरिन्द्र प्र णो धियः ॥

ହେ ପୁରୁହୂତ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମେ ଜୟୀ ହେଉ; ଆମ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଜୟ କରୁ। ଦୂଢ୍ୟ (ଦବାଯାଇଥିବା) କଠିନ ସଙ୍କଟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆମେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଉ। ନୃଭିଃ (ନର-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୃତ୍ରକୁ ଆମେ ହନନ କରୁ; ଏହା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଆମେ ଜ୍ୱଳିତ ରହୁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମର ଧିୟଃ (ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା) ଆଗକୁ ପ୍ରେରଣ କର।

Mantra 13

अभ्रातृव्यो अना त्वमनापिरिन्द्र जनुषा सनादसि । युधेदापित्वमिच्छसे ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଭ୍ରାତୃ-ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଶୂନ୍ୟ, ଦୋଷରହିତ; ଜନ୍ମତଃ ତୁମେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଅଛ। ତଥାପି ଯୁଦ୍ଧ ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ତୁମେ ଆମ ସହ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ‘ଅପିତ୍ୱ’ (ଆପ୍ତତା/ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସମ୍ବନ୍ଧ) ଇଚ୍ଛ କର।

Mantra 14

नकी रेवन्तं सख्याय विन्दसे पीयन्ति ते सुराश्वः । यदा कृणोषि नदनुं समूहस्यादित्पितेव हूयसे ॥

ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମିତ୍ର କେହି ପାଉନାହିଁ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ତୁମ ଶକ୍ତିମାନେ ତୁମକୁ ପାନ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଗର୍ଜ୍ଜନଶୀଳ ଧାରାକୁ ଉଦ୍ଭବ କରାଇ ତାହାକୁ ଏକତ୍ର କରି ଏକ କର, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ପିତା ପରି ଡାକାଯାଏ—କାରଣ ତୁମେ ଆଶ୍ରୟଦାୟିନୀ ଏକତା ଗଢ଼।

Mantra 15

मा ते अमाजुरो यथा मूरास इन्द्र सख्ये त्वावतः । नि षदाम सचा सुते ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଆଶ୍ରୟପ୍ରାପ୍ତଙ୍କ ସଖ୍ୟରେ ଅପକ୍ୱ ଓ ଭ୍ରମିତ (ବୃତ୍ତିମାନେ) ମୂଢ଼ ବଳ ପରି ତୁମ ଉପରେ ନ ଆକ୍ରମଣ କରୁ। ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ଥାଇ, ସୁତ ସୋମରେ ଆମେ ସହେ ସହେ ବସିବା—ଯଥାର୍ଥ ସଖ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ।

Mantra 16

मा ते गोदत्र निरराम राधस इन्द्र मा ते गृहामहि । दृळ्हा चिदर्यः प्र मृशाभ्या भर न ते दामान आदभे ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୋଦାତ୍ର (ପ୍ରକାଶ-ଗୋ ଦାତା), ତୋର ରାଧସ୍ (ଦାନ-ଧନ) ଠାରୁ ଆମକୁ ବାହାରେ ନ ହଂକା; ତୋଠାରୁ ଆମକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନ କର। ଶତ୍ରୁ-ଶକ୍ତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୋର ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ରକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପାର କରା; ତୋର ଦାମାନ (ବନ୍ଧନ-ରୂପ ନିୟମ, ଧାରକ ବିଧି) ଉପରେ କେହି ହାତ ନ ଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 17

इन्द्रो वा घेदियन्मघं सरस्वती वा सुभगा ददिर्वसु । त्वं वा चित्र दाशुषे ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ମହା ମଘ (ମହାଦାନ) ସହ ଆସନ୍ତି—କିମ୍ବା ସୁଭଗା ସରସ୍ୱତୀ, ଯିଏ ଶୁଭ ବସୁ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଧି) ଦାନ କରନ୍ତି। କିମ୍ବା ତୁମେ, ହେ ଚିତ୍ର (ଅଦ୍ଭୁତ-କର୍ତ୍ତା), ଦାଶୁଷେ (ଯଜ୍ଞାର୍ପଣକାରୀଙ୍କୁ) (ଦିଅ): ଦୀପ୍ତିମୟ ସତ୍ତା-ଧନ।

Mantra 18

चित्र इद्राजा राजका इदन्यके यके सरस्वतीमनु । पर्जन्य इव ततनद्धि वृष्ट्या सहस्रमयुता ददत् ॥

ଚିତ୍ର (ଅଦ୍ଭୁତ) ହେଉଛନ୍ତି ରାଜା; ଚିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଛୋଟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ—ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସେ ଅନ୍ୟମାନେ। ପର୍ଜନ୍ୟ ପରି ସେ ବୃଷ୍ଟିଦ୍ୱାରା ପ୍ରସାର କରିଛନ୍ତି; ସେ ହଜାର, ଦଶହଜାର ଦାନ କରନ୍ତି—ଉଛଳୁଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣତାମାନ।

Frequently Asked Questions

Protection and victorious strength (vāja), along with concrete prosperity—especially cattle, horses, and abundant wealth for the singers and their community.

It praises Indra’s power as constantly fresh and effective—never exhausted—so he can be invoked again and again as a reliable support and protector.

Rain is the classic Vedic image of overflowing nourishment; the simile says Indra’s generosity can be vast and life-sustaining, reaching ‘thousand’ and ‘ten-thousand’ measures of bounty.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App