Rig Veda 7.103.7: Mandala 7, Sukta 103, Mantra 7

Sukta 7.103

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)

Devata: Maṇḍūkāḥ; implicitly Soma/Atirātra as archetype of inspired speech

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ब्राह्मणासो अतिरात्रे न सोमे सरो न पूर्णमभितो वदन्तः । संवत्सरस्य तदहः परि ष्ठ यन्मण्डूकाः प्रावृषीणं बभूव ॥

Transliteration

brāhmaṇā́so atirātré ná sóme sáro ná pūrṇám abhíto vádantaḥ | saṃvatsarásya tád áhar pári ṣṭha yán maṇḍūkāḥ prāvṛṣī́ṇaṃ babhū́va ||

Translation

ଅତିରାତ୍ରରେ ସୋମପାନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବର ପରି, ସେମାନେ ସବୁଦିଗରେ ଚାରିପାଖେ ଗୁଞ୍ଜି କଥା କହନ୍ତି। ସେଇ ଦିନଟି ବର୍ଷର ମୋଡ଼କୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ—ଯେତେବେଳେ ମଣ୍ଡୂକମାନେ ‘ବର୍ଷାର’ ହୋଇଯାନ୍ତି; କାଳର ଯଜ୍ଞ ପୁନଃ ଖୋଲିଯାଏ ଏବଂ ବାଣୀ ନିଜ ବୃତ୍ତକୁ ଫେରିଆସେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्राह्मणासः: the Brahmins
• ब्राह्मणासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

• अतिरात्रे: in the Atirātra (rite/night)
• अतिरात्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अतिरात्र (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• सोमे: in the Soma (rite)
• सोमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• सरः: a lake
• सरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• पूर्णम्: full
• पूर्णम्: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक; √पॄ ‘to fill’ से निष्पन्न)

• अभितः: around, on all sides
• अभितः: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभितः

• वदन्तः: speaking, uttering
• वदन्तः: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √वद् (भ्वादि)

• संवत्सरस्य: of the year
• संवत्सरस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म (अहः इत्यस्य विशेषणरूपेण) / निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अहः: day
• अहः: कर्म (परि-√स्था इत्यस्य) / निर्देश
• Type: Noun
• Root: अहन्/अहः (प्रातिपदिक)

• परि: around, about (as preverb)
• परि: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: परि

• ष्ठ: stand/abide (you all)
• ष्ठ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्था (भ्वादि)

• यत्: when/that which
• यत्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun/Conjunction
• Root: यद् (सर्वनाम)

• मण्डूकाः: frogs
• मण्डूकाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मण्डूक (प्रातिपदिक)

• प्रावृषीणम्: belonging to the rainy season, rainy-seasonal
• प्रावृषीणम्: कर्म/पूरक
• Type: Adjective
• Root: प्रावृषीण (प्रातिपदिक; प्रावृष् ‘rainy season’ से)

• बभूव: has become, became
• बभूव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू (भ्वादि)