Rig Veda 7.103.4: Mandala 7, Sukta 103, Mantra 4

Sukta 7.103

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)

Devata: Maṇḍūkāḥ; Waters as enabling power

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अन्यो अन्यमनु गृभ्णात्येनोरपां प्रसर्गे यदमन्दिषाताम् । मण्डूको यदभिवृष्टः कनिष्कन्पृश्निः सम्पृङ्क्ते हरितेन वाचम् ॥

Transliteration

anyó anyám ánu gṛbhṇāty enor apā́ṃ prá-sarge yád amándiṣātām | maṇḍūkó yád abhí-vṛṣṭáḥ kániṣkan pṛ́śniḥ sam-pṛṅkté hártena vā́cam ||

Translation

ଜଳମାନଙ୍କର ପ୍ରବାହରେ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣକୁ ଧରିନେଇଥାଏ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ବେଙ୍ଗ ଉପରେ ବର୍ଷା ପଡ଼େ, ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଲାଫିଉଠେ; ଚିତ୍ରିତ (ପୃଶ୍ନି) ବେଙ୍ଗ ହରିତ (ପୀତାଭ-ହରିତ) ବେଙ୍ଗ ସହ ନିଜ ସ୍ୱରକୁ ମିଶାଏ—ବହୁ ସ୍ୱର ଏକ ଜାଗ୍ରତ ବାଣୀରେ ଏକତ୍ର ହୁଏ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अन्यः: another (one)
• अन्यः: कर्तृ
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अन्यम्: the other
• अन्यम्: कर्म
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अनु: after, along, following
• अनु: —
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अनु

• गृभ्णाति: grasps, seizes
• गृभ्णाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (गृभ्)

• एनौ: those two (them)
• एनौ: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (एतद्-प्रत्ययात्मक सर्वनाम; एन-)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• प्रसर्गे: in the outflow/streaming forth
• प्रसर्गे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रसर्ग (प्रातिपदिक)

• यत्: when; that which
• यत्: —
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अमन्दिषाताम्: they two rejoiced/grew glad
• अमन्दिषाताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मन्द् (धातु; ‘to rejoice/be glad’), उपसर्ग: आ-

• मण्डूकः: the frog
• मण्डूकः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मण्डूक (प्रातिपदिक)

• यत्: when
• यत्: —
• Type: Indeclinable-relative (temporal)
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अभिवृष्टः: rained upon, drenched
• अभिवृष्टः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (adjectival)
• Root: अभि-√वृष् (वर्षणे) → क्त (कृदन्त)

• कनिष्कन्: leaping, springing
• कनिष्कन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (present)
• Root: कनिष्क्/कनिष्कन्द् (धातु; ‘to leap/spring, move quickly’)

• पृश्निः: the speckled one
• पृश्निः: कर्तृ (समनाधिकरण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: पृश्नि (प्रातिपदिक)

• सम्पृङ्क्ते: mingles, blends
• सम्पृङ्क्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सम्-√पृच् (मिश्रणे) / √पृङ्क् (वेदिक रूप)

• हरितेन: with the tawny/yellow (one)
• हरितेन: करण
• Type: Adjective (instrumental)
• Root: हरित (प्रातिपदिक)

• वाचम्: speech, voice
• वाचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)