Rig Veda 6.67.8 — Mandala 6, Sukta 67, Mantra 8

Sukta 6.67

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ता जिह्वया सदमेदं सुमेधा आ यद्वां सत्यो अरतिॠते भूत् । तद्वां महित्वं घृतान्नावस्तु युवं दाशुषे वि चयिष्टमंहः ॥

Transliteration

tā́ jihváyā sádam ídaṃ su-medhā́ ā́ yád vāṃ satyó aratíḥ ṛté bhūt | tád vāṃ mahitváṃ ghṛtā́nnavāstu yuváṃ dāśúṣe ví cayiṣṭam áṃhaḥ ||

Translation

ହେ ସୁମେଧା, ଋତର ସତ୍ୟୋଚ୍ଚାରଣର ଜିହ୍ୱାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ଅର୍ପଣକୁ ସଦା ତୁମ ପାଖକୁ ଆଣୁ—ଯେତେବେଳେ ଋତରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ମିଥ୍ୟା ଅରାତି/ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ତୁମ ମହିମା ଆମ ପାଇଁ ଘୃତାନ୍ନ ହେଉ; ଦାଶୁଷ—ଅର୍ପଣକର୍ତ୍ତା—ପାଇଁ, ହେ ଯୁଗଳ, ତୁମେ ଦୁଃଖକୁ ପୃଥକ କରି ଦୂର କର।

Word by Word

• ताः: those (fem., they)
• ताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जिह्वया: with the tongue
• जिह्वया: करण
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)

• सदम्: always
• सदम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सदम् (अव्यय/निपात; ‘always, continually’)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुमेधाः: the wise/clear-minded (fem.)
• सुमेधाः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-मेधा (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• यत्: which/that (thing)
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध/कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सत्यः: true, truthful
• सत्यः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• अरति: liberality, bounty
• अरति: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक; ‘liberality/generosity’)

• ऋते: in/according to cosmic order (ṛta)
• ऋते: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• भूत्: became, came to be
• भूत्: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• तत्: that
• तत्: कर्म/विषय
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two
• वाम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महित्वम्: greatness, majesty
• महित्वम्: कर्तृ/कर्म
• Type: Noun
• Root: महित्व (प्रातिपदिक; from महत्)

• घृतान्ना: ghee-fed / ghee-oblationed
• घृतान्ना: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: घृत-अन्न (समास-प्रातिपदिक)

• अवस्तु: may it be for us / may it abide
• अवस्तु: —
• Type: Verb
• Root: अव (उपसर्ग) + स्था/वस्? → अवस्/अवस्तु (Vedic verbal form used as optative/imperative-like ‘may it be/abide’)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दाशुषे: to the worshipper/giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Participle (used as noun)
• Root: दाश्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; from √दा/√दाश् ‘to give, worship’)

• वि: apart, away, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• चयिष्टम्: the greatest (most)
• चयिष्टम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: √चि (धातु) → चयिष्ट (superlative kṛdanta/adj. ‘most to be gathered/most excellent’)

• अंहः: distress, sin, narrowness
• अंहः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)