Sukta 65
Sukta 6.65
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Uṣas (plural imagery may appear later, but devatā is Dawn)
Triṣṭubh (probable; confirm in edition)
ଉଷା (ପ୍ରଭାତ)ଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ସ୍ୱର୍ଗଜା ଦୁହିତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରାଯାଏ—ସେ ଉଦୟ ହୋଇ ମାନବ ନିବାସଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। କବି ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି ଯେ ସମୟୋଚିତ ଦାନ ଆଣନ୍ତୁ—ଧନ, ବୀର ସନ୍ତାନ/ବଳ, ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯଶ—ଯେପରି ପୁରାତନ କାଳରେ ସେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ବଂଶକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଥିଲେ।
Mantras
Mantra 1
एषा स्या नो दुहिता दिवोजाः क्षितीरुच्छन्ती मानुषीरजीगः । या भानुना रुशता राम्यास्वज्ञायि तिरस्तमसश्चिदक्तून् ॥
ଏହି ହେଉଛି—ଆମ ଦ୍ୟୌଜାତ ଦୁହିତା—ଉଦିତ ହୋଇ ମାନବ ବାସସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛି। ଯିଏ ନିଜ ଦୀପ୍ତ କିରଣରେ ରମ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ, ସେ ଅନ୍ଧକାରର ରାତ୍ରିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଜନ୍ମିଛି।
Mantra 2
वि तद्ययुररुणयुग्भिरश्वैश्चित्रं भान्त्युषसश्चन्द्ररथाः । अग्रं यज्ञस्य बृहतो नयन्तीर्वि ता बाधन्ते तम ऊर्म्यायाः ॥
ଅରୁଣ ଆଲୋକରେ ଯୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ସେମାନେ ଆଗକୁ ଗଲେ; ଦୀପ୍ତ ରଥବାହିନୀ ଉଷାମାନେ ବିଚିତ୍ର ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶାଳ ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଆଗେଇ ନେଇ, ତରଙ୍ଗ ପରି ଉଠୁଥିବା ତମସକୁ ସେମାନେ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତି।
Mantra 3
श्रवो वाजमिषमूर्जं वहन्तीर्नि दाशुष उषसो मर्त्याय । मघोनीर्वीरवत्पत्यमाना अवो धात विधते रत्नमद्य ॥
ଶ୍ରବସ୍, ବାଜ, ଇଷା ଓ ଊର୍ଜକୁ ବହନ କରୁଥିବା, ହେ ଉଷାମାନେ, ଦାନ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କର। ହେ ମଘୋନୀମାନେ, ବୀରବୃଦ୍ଧି ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା, ଆଜି ବିଧାତେ—ଯଜ୍ଞକର୍ମ କରୁଥିବା—ପାଇଁ ଅବ (ରକ୍ଷା) ଓ ରତ୍ନ (ଧନ-ବର) ଧର।
Mantra 4
इदा हि वो विधते रत्नमस्तीदा वीराय दाशुष उषासः । इदा विप्राय जरते यदुक्था नि ष्म मावते वहथा पुरा चित् ॥
ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ରତ୍ନ ବିଧାତେ—ଯଜ୍ଞକର୍ମ କରୁଥିବା—ପାଇଁ ଅଛି; ଏବେ, ହେ ଉଷାମାନେ, ବୀର ଦାଶୁଷ (ଦାନଶୀଳ) ପାଇଁ। ଏବେ ବୟସ୍କ ହେଉଥିବା ବିପ୍ର—ପ୍ରେରିତ ଗାୟକ—ଯେତେବେଳେ ଉକ୍ଥ (ସ୍ତୁତିବଚନ) ଧାରଣ କରେ; ନିଶ୍ଚୟ, ପ୍ରୟାସୀ ମାବତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ (ବରଦାନ) ବହନ କରିଆସିଛ।
Mantra 5
इदा हि त उषो अद्रिसानो गोत्रा गवामङ्गिरसो गृणन्ति । व्यर्केण बिभिदुर्ब्रह्मणा च सत्या नृणामभवद्देवहूतिः ॥
ହେ ଉଷା, ଏବେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି—ହେ ଅଦ୍ରିସାନ (ପଥରେ ସୋମ ଚାପୁଥିବା), କିରଣମାନଙ୍କର ଗାଈମାନଙ୍କ ଗୋତ୍ର (ଗୋଶାଳା/ବାଡ଼) ବିଷୟରେ। ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ବଚନ) ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଖୋଲିଲେ; ନରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବହୂତି—ଦେବମାନଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଓ ଆଗମନ—ସତ୍ୟ ହେଲା।
Mantra 6
उच्छा दिवो दुहितः प्रत्नवन्नो भरद्वाजवद्विधते मघोनि । सुवीरं रयिं गृणते रिरीह्युरुगायमधि धेहि श्रवो नः ॥
ହେ ଦିବର କନ୍ୟା, ପ୍ରାଚୀନ ପଥରେ ଆମ ପାଇଁ ଉଦୟ ହେଅ; ହେ ମଘୋନି, ଭରଦ୍ୱାଜ ପାଇଁ ଯେପରି, ସେପରି ଉପାସକ/ଯଜମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କର। ଯେ ଗାୟକ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବୀର ରୟି—ବୀରବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ—ବିସ୍ତାର କରି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ଆମ ଉପରେ ଉରୁଗାୟ—ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଗାଇପାରିବା—ଯଶ ସ୍ଥାପନ କର।
Frequently Asked Questions
The hymn is addressed to Uṣas, the Dawn, praised as the ‘Daughter of Heaven’ who rises with light and awakens the world.
It asks for ‘ratna’ (treasure), ‘suvīra rayi’ (wealth with heroic strength/offspring), and ‘śravas’ (lasting, widely sung fame).
It is most fitting at dawn (uṣaḥ-kāla), especially in morning worship or before beginning the day’s work, to invoke clarity, auspiciousness, and prosperity.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.