Rig Veda 6.64.4: Mandala 6, Sukta 64, Mantra 4

Sukta 6.64

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in edition)

Samhita Patha (Devanagari)

सुगोत ते सुपथा पर्वतेष्ववाते अपस्तरसि स्वभानो । सा न आ वह पृथुयामन्नृष्वे रयिं दिवो दुहितरिषयध्यै ॥

Transliteration

sugóta te supáthā párvateṣv avā́te apás tarasi svabhāno | sā́ na ā́ vaha pr̥thuyāman nr̥ṣve rayím divó duhitariṣayádhyai ||

Translation

ହେ ସ୍ୱଭାନୁ (ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶମାନ) ଉଷା, ତୁମ ପଥ ସୁଗୋତ (ସୁଗମ ଗମନ) ଅଟେ, ତୁମ ରାସ୍ତା ସୁପଥା (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ) ଅଟେ—ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ; ତୁମେ ଜଳ ଓ ପବନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯାଅ। ତେଣୁ, ହେ ପୃଥୁୟାମନ (ବିଶାଳ-ଗତିଶୀଳ) ଓ ଋଷ୍ୱ (ଉନ୍ନତ) ଦେବୀ, ଦିବୋ ଦୁହିତର (ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା)ଙ୍କ ଠାରୁ ଆସୁଥିବା ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି-ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ—ଆମ ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରେରଣା ପାଇଁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सु॒गोत: having good paths / good-guiding
• सु॒गोत: विशेषणम् (सम्बोधन-प्रयोगः) / कर्तृ-सम्बन्धी
• Type: Adjective
• Root: सु-गो (प्रातिपदिक: सु ‘good’ + गो ‘going/way’; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास) अथवा सु-गोतृ (प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (genitive) — ‘your’
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सु॒पथा॒: having good paths
• सु॒पथा॒: विशेषणम् (सम्बोधन/कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: सु-पथ (प्रातिपदिक; समास)

• पर्व॑तेषु: on the mountains
• पर्व॑तेषु: अधिकारण (locative) — ‘on/in the mountains’
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• अवा॒ते: downwards / downward
• अवा॒ते: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग) + वात (प्रातिपदिक) / अथवा अव-आत (कृदन्त-भाव) ; पदपाठे प्रायः ‘अवाते’ = ‘अव + आते’ (आ-√या/इ) इति न, अत्र ‘अवाते’ इति अव्यय-प्रयोगः ‘downwards’ इत्यर्थे

• अ॒पः: waters
• अ॒पः: कर्म (object) — what is spread/extended
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक; ‘water’)

• त॒रसि: you cross / you traverse
• त॒रसि: क्रिया (मुख्यक्रिया); कर्ता = (त्वम्) उषाः
• Type: Verb
• Root: √तॄ (तॄ/तॄञ् ‘to cross, overcome’; वैदिके ‘to pass over, to traverse’)

• स्वभानो: O self-radiant one
• स्वभानो: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्व-भानु (प्रातिपदिक; ‘self-luminous’)

• सा: she
• सा: कर्ता (she = Uṣas)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: to us
• नः: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: hither / towards
• आ: क्रियाविशेषणम्/उपसर्गः
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• वह: bring / convey
• वह: क्रिया; कर्ता = (त्वम्) उषाः
• Type: Verb
• Root: √वह् (to carry, convey)

• पृथुयामन्: O wide-travelling one
• पृथुयामन्: सम्बोधन-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: पृथु-यामन् (प्रातिपदिक; ‘broad-going/with broad course’)

• ऋष्वे: O lofty one
• ऋष्वे: सम्बोधन-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: ऋष्व (प्रातिपदिक; ‘lofty, great, exalted’)

• र॒यिम्: wealth
• र॒यिम्: कर्म (what is brought)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक; ‘wealth, treasure’)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (genitive) — ‘of heaven’
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक; ‘sky, heaven’)

• दुहितर्: O daughter
• दुहितर्: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक; ‘daughter’)

• इष॒यध्यै॑: to seek/procure (for us)
• इष॒यध्यै॑: प्रयोजन (purpose) सह ‘वह’
• Type: Verbal (Infinitive) / Kṛdanta
• Root: √इष् (to seek, desire, impel) + ध्यै (तुमुन्/इन्फिनिटिव्-प्रकारः; वैदिक infinitive in -ध्यै)