Sukta 62
Sukta 6.62
Bharadvāja Bārhaspatya
Aśvinau (the twin divine healers/rescuers, lords of swift luminous movement)
Jagatī (probable for RV 6.62 opening; long pādas typical of jagatī in Aśvin hymns)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତେ ଅଶ୍ୱିନୀ ଯୁଗଳଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିଶୀଳ ପଥ-ଖୋଲିବାଳା ଶକ୍ତି, ଯେ ଦ୍ୟୁଲୋକର ବିସ୍ତୃତ ଅବକାଶକୁ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି, ସୀମାବନ୍ଧନକୁ ହଟାନ୍ତି ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କୁ ଶୁଭ ପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରାନ୍ତି। ଭୁଜ୍ୟୁଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରକ୍ଷାକାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି ସେମାନଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ କରାଯାଏ—ବିପଦ ଓ ଅନ୍ଧକାରରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା, ଆଲୋକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଉଠାଇ ନେବାର। ଶେଷରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ସେମାନେ ଆସନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ଏବଂ ଗାୟକ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବନ୍ଦ ‘ଗୋଠ’—ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନର ଗୋଦାମ—ମଧ୍ୟ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
स्तुषे नरा दिवो अस्य प्रसन्ताश्विना हुवे जरमाणो अर्कैः । या सद्य उस्रा व्युषि ज्मो अन्तान्युयूषतः पर्युरू वरांसि ॥
ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରେ—ହେ ଦିବ୍ୟ ବିସ୍ତାରର ଦୁଇ ନରାଧିପ, ଅଶ୍ୱିନୌ; ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଜଣେ ଭାବେ ମୁଁ ଅର୍କ (ସ୍ତୋତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ତୁମେ ଉଷା ଉଦୟ ହେବା ସହସା ସୀମାଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇ, ଇଚ୍ଛନୀୟ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶାଳ କରି ଖୋଲିଦିଅ।
Mantra 2
ता यज्ञमा शुचिभिश्चक्रमाणा रथस्य भानुं रुरुचू रजोभिः । पुरू वरांस्यमिता मिमानापो धन्वान्यति याथो अज्रान् ॥
ସେଇ ଦୁଇଜଣ, ନିଜ ଶୁଚି ଶକ୍ତି ସହ ଯଜ୍ଞ ଦିଗକୁ ଗତି କରି, ରଜୋମଣ୍ଡଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ରଥର ଭାନୁ (କାନ୍ତି) କୁ ଦୀପ୍ତ କରିଦେଲେ। ଅନେକ ଅମିତ ଇଚ୍ଛନୀୟ ବିସ୍ତାରକୁ ମାପି, ତୁମେ ଜଳମାନଙ୍କୁ ଓ ଶୁଷ୍କ ପ୍ରଦେଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଖୋଲା ସମତଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଟପି ଯାଅ।
Mantra 3
ता ह त्यद्वर्तिर्यदरध्रमुग्रेत्था धिय ऊहथुः शश्वदश्वैः । मनोजवेभिरिषिरैः शयध्यै परि व्यथिर्दाशुषो मर्त्यस्य ॥
ହେ ଉଗ୍ର, ମହାବଳବାନ ଅଶ୍ୱିନୌ! ତୁମେ ଉଭୟେ ସେଇ ଅଖଣ୍ଡ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପଥକୁ ପ୍ରକାଶ କଲ; ଏବଂ ସଦା ସନ୍ନିହିତ ତୁମ ଅଶ୍ୱମାନେ—ମନୋଜବ, ଇଷିର (ଉତ୍ସାହୀ)—ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଧିମାନଙ୍କୁ ବହନ କର। ଦାନକର୍ତ୍ତା ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ତୁମେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟଥା ଦୂର କର ଏବଂ ବାଧାକୁ କମ୍ପାଇ ହଟାଅ।
Mantra 4
ता नव्यसो जरमाणस्य मन्मोप भूषतो युयुजानसप्ती । शुभं पृक्षमिषमूर्जं वहन्ता होता यक्षत्प्रत्नो अध्रुग्युवाना ॥
ସେଇ ଉଭୟ ନବ୍ୟ, ସଦା ନବୀନ ହେଉଥିବା ଶକ୍ତିମାନେ, ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ସାଧକଙ୍କ ମନନକୁ ଶୋଭାୟିତ କରନ୍ତି; ସପ୍ତବିଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ପୃକ୍ଷ (ବୃଦ୍ଧି), ଇଷା (ପ୍ରେରଣା) ଓ ଊର୍ଜ (ପୋଷକ ବଳ) ବହନ କରନ୍ତି। ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରାଚୀନ, ଅଧ୍ରୁଗ୍ (ଅବଞ୍ଚକ) ହୋତୃ ତାଙ୍କୁ ଯଜାଉ; ଏବଂ ସେମାନେ ଦେବକର୍ମରେ ସଦା ଯୁବା ରୁହନ୍ତୁ।
Mantra 5
ता वल्गू दस्रा पुरुशाकतमा प्रत्ना नव्यसा वचसा विवासे । या शंसते स्तुवते शम्भविष्ठा बभूवतुर्गृणते चित्रराती ॥
ସେଇ ଉଭୟ ବଲ୍ଗୁ (ମନୋହର), ଦସ୍ର (ଅଦ୍ଭୁତ ସହାୟକ), ପୁରୁଶାକତମ (ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ)—ପ୍ରାଚୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନବ୍ୟ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନବୀନ ବଚନରେ ସେବା କରେ। ଯେ ଶଂସା କରେ ଓ ଯେ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନେ ଶମ୍ଭବିଷ୍ଠ (ଅତ୍ୟନ୍ତ କଲ୍ୟାଣକାରୀ) ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ଗାୟକଙ୍କୁ ଚିତ୍ରରାତି—ପ୍ରକାଶର ବହୁବର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି—ଦାନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 6
ता भुज्युं विभिरद्भ्यः समुद्रात्तुग्रस्य सूनुमूहथू रजोभिः । अरेणुभिर्योजनेभिर्भुजन्ता पतत्रिभिरर्णसो निरुपस्थात् ॥
ସେଇ ଦୁଇଜଣ (ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର) ତୁଗ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୁଜ୍ୟୁଙ୍କୁ ଜଳମଧ୍ୟରୁ, ସମୁଦ୍ରରୁ, ନିଜ ବିଶାଳ ବ୍ୟାପ୍ତି (ରଜୋଭିଃ) ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ବାହାର କରିଲେ। ଧୂଳିହୀନ/ନିରବ ଗତି (ଅରେଣୁଭିଃ) ଓ ମାପିତ ଯୋଜନ (ଯୋଜନେଭିଃ) ସହ, ପକ୍ଷୀୟ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଭୋଗ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରବାହର କୋଳ (ଉପସ୍ଥାତ୍) ଠାରୁ ବାହାର କରି ଆଣିଲେ।
Mantra 7
वि जयुषा रथ्या यातमद्रिं श्रुतं हवं वृषणा वध्रिमत्याः । दशस्यन्ता शयवे पिप्यथुर्गामिति च्यवाना सुमतिं भुरण्यू ॥
ବିଜୟୀ ବେଗରେ ତୁମ ରଥପଥରେ, ସେଇ ହବନକୁ ଶୁଣି, ହେ ବଳବାନ ଦ୍ୱୟ, ସଙ୍କଟଗ୍ରସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ (ବଧ୍ରିମତୀ) ଠାରୁ, ପିଷଣ-ଶିଳା (ଅଦ୍ରି) ନିକଟକୁ ଆସ। ଶୟନସ୍ଥ/ପୀଡିତଙ୍କୁ ସେବା କରି, ତୁମେ ଗୋ (ଆଲୋକର କିରଣ)କୁ ଫୁଲାଇ ପ୍ରକାଶିତ କଲ; ଏଭଳି, ହେ ଭୁରଣ୍ୟୁ, ତୁମେ ସୁମତି (ଯଥାର୍ଥ ବୁଦ୍ଧି) ଓ ଦ୍ରୁତ ଊର୍ଧ୍ୱବାହୀ ପ୍ରେରଣାକୁ ଗତିମାନ କଲ।
Mantra 8
यद्रोदसी प्रदिवो अस्ति भूमा हेळो देवानामुत मर्त्यत्रा । तदादित्या वसवो रुद्रियासो रक्षोयुजे तपुरघं दधात ॥
ଦୁଇ ଲୋକରେ ଓ ପରମ ଦିବରେ ଯେ କୌଣସି କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା କଠୋରତା ବ୍ୟାପିଛି—ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ହେଉ କି ଏଠାର ମର୍ତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ—ସେତେବେଳେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ରୁଦ୍ରିୟମାନେ ଅନ୍ଧକାର-ଯୋଜକ (ରକ୍ଷୋୟୁଜ)ଙ୍କ ବିରୋଧରେ, ପାପ ଓ ଅଘ (ହାନି)କୁ ଦୂରେ ରଖୁଥିବା ଦହନଶକ୍ତିକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 9
य ईं राजानावृतुथा विदधद्रजसो मित्रो वरुणश्चिकेतत् । गम्भीराय रक्षसे हेतिमस्य द्रोघाय चिद्वचस आनवाय ॥
ଯେ ଋତୁଅନୁସାରେ ଋତକ୍ରମରେ ରଜସ୍—ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ବିସ୍ତାର—କୁ ବିଧାନ କରୁଥିବା ଦୁଇ ରାଜା ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣେ, ସେ ତାହାକୁ ଚିହ୍ନୁ। ଗଭୀରେ ବସୁଥିବା ରକ୍ଷସ ବିରୋଧରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତାହାର ହେତି (ଶସ୍ତ୍ର) ସେ ଅନୁଭବ କରୁ; ସତ୍ୟକୁ ବାଙ୍କା କରୁଥିବା ଦ୍ରୋହୀ ବାକ୍ୟ ବିରୋଧରେ ମଧ୍ୟ।
Mantra 10
अन्तरैश्चक्रैस्तनयाय वर्तिर्द्युमता यातं नृवता रथेन । सनुत्येन त्यजसा मर्त्यस्य वनुष्यतामपि शीर्षा ववृक्तम् ॥
ଅନ୍ତରସ୍ଥ ଚକ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାର ତନୟ ପାଇଁ ପଥ ଗଢ଼; ଦ୍ୟୁମନ୍ତ, ନରପୋଷକ ରଥରେ ଆସ। ତୁମ ପୁରାତନ ତେଜସ୍ରେ, ସେବା ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ମର୍ତ୍ୟକୁ ଦମନ କରୁଥିବା ପୀଡ଼ାକୁ—ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଛେଦ କର।
Mantra 11
आ परमाभिरुत मध्यमाभिर्नियुद्भिर्यातमवमाभिरर्वाक् । दृळ्हस्य चिद्गोमतो वि व्रजस्य दुरो वर्तं गृणते चित्रराती ॥
ପରମ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଅବମ—ତିନି ସ୍ତରରୁ ନିୟୁତ୍ (ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି) ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଘୁରି ଆସ। ଦୃଢ଼ଭାବେ ବନ୍ଦ ଥିବା ଗୋମତ ବ୍ରଜର ଦ୍ୱାରମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୋଲ—ହେ ଚିତ୍ରରାତି, ଦୀପ୍ତ ଧନର ଦାତା—ଗାୟକ (ଗୃଣତେ) ପାଇଁ।
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin divine powers linked with dawn, swift movement, healing, and rescue. The hymn calls them as immediate helpers who remove obstacles and bring wellbeing.
Bhujyu’s rescue is a famous Aśvin deed: they bring Tugra’s son out from the waters. The story serves as proof that they can save people from overwhelming danger and restore them to safety and light.
In Vedic imagery, the ‘cow-pen’ holds luminous wealth—cattle, prosperity, and also the light of knowledge. Asking the Aśvins to open its doors is a prayer for release of abundance and inner illumination.
Ask anything about Sukta 62 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
