
Sukta 6.52
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 affiliation; hymn to Viśve Devāḥ)
Viśve Devāḥ (All the Gods) with polemical focus against the brahma-dviṣ (hater of sacred word) across the hymn
Triṣṭubh (dominant in Mandala 6; this verse conforms to triṣṭubh cadence)
ଏହି ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ସୂକ୍ତରେ କବି ସମଗ୍ର ଦେବସମୂହକୁ ନିଜ ବାଣୀ ଶୁଣିବାକୁ, ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କୁ କୁଶଳ-କଳ୍ୟାଣ ଦେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ସମଗ୍ର ସୂକ୍ତରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପ୍ରତିବାଦୀ ଧାରା ଚାଲିଛି—ବ୍ରହ୍ମ-ଦ୍ୱିଷ୍ (ପବିତ୍ର ବାଣୀ/ବ୍ରହ୍ମକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା) ଏବଂ ଭ୍ରାନ୍ତ କିମ୍ବା ଅତିକ୍ରମୀ ଆହୁତିଦାତାକୁ ଦମନ କରି ମାର୍ଗରୁ ପତିତ କରାଯାଉ। ଶେଷରେ ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଔପଚାରିକ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦୃଶ୍ୟ ଗଢ଼ିଉଠେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହୁତି ଓ ସମୁଦାୟର ପବିତ୍ର ସଭାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ।
Mantra 1
न तद्दिवा न पृथिव्यानु मन्ये न यज्ञेन नोत शमीभिराभिः । उब्जन्तु तं सुभ्वः पर्वतासो नि हीयतामतियाजस्य यष्टा ॥
ମୁଁ ତାହାକୁ ନ ଦ୍ୟୌର ଉଚ୍ଚତାଦ୍ୱାରା ମାପେ, ନ ପୃଥିବୀର ବିସ୍ତାରଦ୍ୱାରା; ନ ଯଜ୍ଞର ବିଧି-ରୂପଦ୍ୱାରା, ନ ଏହି ଶମି-କର୍ମ (ଶାନ୍ତିକର କ୍ରିୟା) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ। ସୁଭ୍ୱଃ—ଦୃଢ଼ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିମାନେ, ପର୍ବତ ସଦୃଶ—ତାକୁ ଚାପି ଦିଅନ୍ତୁ; ଅତି-ଯାଜକ, ଭ୍ରାନ୍ତ ଯଷ୍ଟା (ଅତିରିକ୍ତ ଯଜ୍ଞକାରୀ) ନିମ୍ନକୁ ପଡ଼ି ଅପସରିଯାଉ—ତାହାର ବଳ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ହ୍ରାସ ପାଉ।
Mantra 2
अति वा यो मरुतो मन्यते नो ब्रह्म वा यः क्रियमाणं निनित्सात् । तपूंषि तस्मै वृजिनानि सन्तु ब्रह्मद्विषमभि तं शोचतु द्यौः ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ଯେ କେହି ନିଜକୁ ଆମଠାରୁ ଅତି (ଉପର) ବୋଲି ଭାବେ, କିମ୍ବା ଯେ କେହି ଗଢ଼ାଯାଉଥିବା ବ୍ରହ୍ମ-ବାଣୀ (ବ୍ରହ୍ମ)କୁ ଦମନ/ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହେ—ତାହାର ଭାଗରେ ଦହନକାରୀ ତାପ ଓ ବାଙ୍କା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ହେଉ। ବ୍ରହ୍ମ-ଦ୍ୱେଷୀ ବିରୋଧରେ ଦ୍ୟୌ ନିଜେ ଜ୍ୱଳିଉଠୁ, ଭସ୍ମକର ଆଲୋକରେ ତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁ।
Mantra 3
किमङ्ग त्वा ब्रह्मणः सोम गोपां किमङ्ग त्वाहुरभिशस्तिपां नः । किमङ्ग नः पश्यसि निद्यमानान्ब्रह्मद्विषे तपुषिं हेतिमस्य ॥
ହେ ସୋମ, ବ୍ରହ୍ମର ଗୋପା (ରକ୍ଷକ) ବୋଲି ତୁମକୁ କାହିଁକି କୁହନ୍ତି? ଆମ ପ୍ରତି ଆସୁଥିବା ଅଭିଶସ୍ତି (ଶତ୍ରୁ-ଶାପ/ଦୁଷ୍ଟ ନିନ୍ଦା) ବିରୋଧରେ ଆମର ରକ୍ଷକ ବୋଲି ତୁମକୁ କାହିଁକି ନାମ ଦିଅନ୍ତି? ଯେତେବେଳେ ଆମକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ, ତୁମେ ଆମକୁ କାହିଁକି ଦେଖୁଛ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ-ଦ୍ୱେଷୀ ଉପରେ ତୁମ ବଳର ଦହନକାରୀ ଶସ୍ତ୍ର, ତପ୍ତ ହେତି, ତୁମେ ନିକ୍ଷେପ କରିପାର?
Mantra 4
अवन्तु मामुषसो जायमाना अवन्तु मा सिन्धवः पिन्वमानाः । अवन्तु मा पर्वतासो ध्रुवासोऽवन्तु मा पितरो देवहूतौ ॥
ଉଷାମାନେ—ସଦା ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା—ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ସିନ୍ଧବଃ (ନଦୀମାନେ)—ବଳରେ ଫୁଲିଉଠୁଥିବା—ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଧ୍ରୁବ ପର୍ବତମାନେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଦେବହୂତି-ଯଜ୍ଞରେ ପିତୃମାନେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 5
विश्वदानीं सुमनसः स्याम पश्येम नु सूर्यमुच्चरन्तम् । तथा करद्वसुपतिर्वसूनां देवाँ ओहानोऽवसागमिष्ठः ॥
ବିଶ୍ୱଦାନୀଂ ଆମେ ସୁମନସ ହେଉ; ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏବେ ଆମେ ଦେଖୁ। ଏପରି ବସୁମାନଙ୍କ ବସୁପତି—ନିଜ ଅବସାରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସମୀପକୁ ଆଣୁଥିବା—ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 6
इन्द्रो नेदिष्ठमवसागमिष्ठः सरस्वती सिन्धुभिः पिन्वमाना । पर्जन्यो न ओषधीभिर्मयोभुरग्निः सुशंसः सुहवः पितेव ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଅବସା ସହିତ ସର୍ବାଧିକ ନିକଟକୁ ଆସୁନ୍ତୁ; ସରସ୍ୱତୀ ସିନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ପିନ୍ୱମାନା ହୋଇ ଆମ ଭିତରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନ୍ତୁ। ପର୍ଜନ୍ୟ ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ମୟୋଭୁ ହେଉନ୍ତୁ; ଅଗ୍ନି—ସୁଶଂସ, ସୁହବ—ପିତା ପରି ଆମକୁ ପୋଷଣ କରି ପଥ ଦେଖାଉନ୍ତୁ।
Mantra 7
विश्वे देवास आ गत शृणुता म इमं हवम् । एदं बर्हिर्नि षीदत ॥
ହେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ, ଆସ; ମୋର ଏହି ହବକୁ ଶୁଣ। ଏହି ପବିତ୍ର ବର୍ହିସ୍ ଉପରେ ନିଷୀଦତ—ଯଜ୍ଞସ୍ଥାନରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 8
यो वो देवा घृतस्नुना हव्येन प्रतिभूषति । तं विश्व उप गच्छथ ॥
ହେ ଦେବମାନେ, ଘୃତସ୍ନୁନା ହବ୍ୟଦ୍ୱାରା ତୁମମଧ୍ୟରୁ ଯେ ଶୋଭିତ ହୁଏ, ତାହାଙ୍କ ନିକଟକୁ—ସମସ୍ତେ—ଉପଗଚ୍ଛଥ; ସତ୍ୟଗ୍ରାହୀ ପାଖରେ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 9
उप नः सूनवो गिरः शृण्वन्त्वमृतस्य ये । सुमृळीका भवन्तु नः ॥
ଅମୃତସ୍ୟ ସୂନବଃ, ଉପ ନଃ ଆସି ଆମ ଗିରଃ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଆମ ପାଇଁ ସୁମୃଳୀକା ହେଉନ୍ତୁ—କୃପାମୟ, ଶମନକାରୀ ଅନୁକମ୍ପାରୂପେ।
Mantra 10
विश्वे देवा ऋतावृध ऋतुभिर्हवनश्रुतः । जुषन्तां युज्यं पयः ॥
ହେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ—ଯେମାନେ ଋତ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ଋତୁମାନଙ୍କରେ ହୋଇଥିବା ହବନ-ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣନ୍ତି—ଯୁକ୍ତ ପୟଃରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ; ଋତ ସହ ଯୋଗିତ, ନିୟମିତ ଅର୍ପଣର ପୋଷକ ସାର।
Mantra 11
स्तोत्रमिन्द्रो मरुद्गणस्त्वष्टृमान्मित्रो अर्यमा । इमा हव्या जुषन्त नः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର, ମରୁଦ୍ଗଣ; ତ୍ୱଷ୍ଟୃ—ଶିଳ୍ପୀ; ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମା—ଏ ସମସ୍ତେ ଆମର ଏହି ହବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Mantra 12
इमं नो अग्ने अध्वरं होतर्वयुनशो यज । चिकित्वान्दैव्यं जनम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଅଧ୍ୱରର ହୋତୃ, ବୟୁନଶଃ—ବିବେକମୟ କୌଶଳରେ—ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ କର; ଚିକିତ୍ୱାନ ହୋଇ, ଦୈବ୍ୟ ଜନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।
Mantra 13
विश्वे देवाः शृणुतेमं हवं मे ये अन्तरिक्षे य उप द्यवि ष्ठ । ये अग्निजिह्वा उत वा यजत्रा आसद्यास्मिन्बर्हिषि मादयध्वम् ॥
ହେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ, ମୋର ଏହି ହବ (ଆହ୍ୱାନ) ଶୁଣନ୍ତୁ—ଆପଣମାନେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଥାଆନ୍ତୁ କି ଦ୍ୟୌ (ସ୍ୱର୍ଗ) ନିକଟରେ; ଆପଣମାନେ ଅଗ୍ନିଜିହ୍ୱା ହେଉନ୍ତୁ କି ଯଜତ୍ରା (ଯଜ୍ଞାର୍ହ) ହେଉନ୍ତୁ: ଏହି ବର୍ହିଷି (ଯଜ୍ଞାସନ) ଉପରେ ଆସୀନ ହୋଇ ହବିଷରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।
Mantra 14
विश्वे देवा मम शृण्वन्तु यज्ञिया उभे रोदसी अपां नपाच्च मन्म । मा वो वचांसि परिचक्ष्याणि वोचं सुम्नेष्विद्वो अन्तमा मदेम ॥
ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ—ଯଜ୍ଞିୟ (ଯଜ୍ଞାର୍ହ)—ମୋର ମନ୍ମ (ଚିନ୍ତା) ଶୁଣନ୍ତୁ: ଉଭେ ରୋଦସୀ (ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀ) ଏବଂ ଅପାଂ ନପାତ୍ (ଜଳମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର) ମଧ୍ୟ। ଆପଣମାନେ ପରିଚକ୍ଷ୍ୟ (ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ) କରିବାକୁ ପଡ଼େ ଏମିତି ବଚନ ମୁଁ କହିନ ଦିଅ; ଆପଣମାନଙ୍କ ସୁମ୍ନ (କୃପା)ରେ ଆମେ ଆପଣମାନଙ୍କ ସହ ସର୍ବାଧିକ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ନିକଟତା ପାଇ ଆନନ୍ଦ କରୁ।
Mantra 15
ये के च ज्मा महिनो अहिमाया दिवो जज्ञिरे अपां सधस्थे । ते अस्मभ्यमिषये विश्वमायुः क्षप उस्रा वरिवस्यन्तु देवाः ॥
ଯେ କେହି ମହିନଃ (ମହାନ) ଏବଂ ଅହିମାୟା (ଅହି/ସର୍ପର ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ) — ଯେମାନେ ଦ୍ୟୌରୁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି କି ଅପାଂ ସଧସ୍ଥେ (ଜଳମାନଙ୍କ ଆସନରେ) ଜନ୍ମିଛନ୍ତି — ସେହି ଦେବମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଇଷୟେ (ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ) ବରିବସ୍ (ବିସ୍ତୃତ ପଥ/ଅବକାଶ) ପ୍ରସାରିତ କରନ୍ତୁ: ସମଗ୍ର ଆୟୁ, ରାତିମାନେ ଓ ଉଷ୍ରା (ଉଷାର ଆଲୋକ) କଲ୍ୟାଣକର ହେଉ।
Mantra 17
स्तीर्णे बर्हिषि समिधाने अग्नौ सूक्तेन महा नमसा विवासे । अस्मिन्नो अद्य विदथे यजत्रा विश्वे देवा हविषि मादयध्वम् ॥
ସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ବର୍ହିଷ ଉପରେ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ, ସୁସଂସ୍କୃତ ସୂକ୍ତ ଓ ମହା ନମସ୍କାରରେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସେବା-ଉପାସନା କରୁଛି। ଆଜି ଆମର ଏହି ବିଦଥରେ, ଯଜନୀୟ ବିଶ୍ୱେ ଦେବମାନେ, ଆମ ହବିଷରେ ଆନନ୍ଦ କର।
They are the “All-Gods,” a collective address to the divine powers together. The hymn calls them to come near, hear the recited words, protect the sacrifice, and grant well-being.
Brahma-dviṣ means “hater of brahman,” i.e., one who opposes sacred truth-speech and the right order it supports. The hymn asks the divine powers to restrain and remove this hostile force so the rite can succeed.
It fits an invitatory moment in fire-worship: the barhis is spread, Agni is kindled, and the All-Gods are invoked to attend and rejoice in the offering. It is especially apt when seeking protection of the rite and harmony in the assembly.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.