Rig Veda 6.45.3: Mandala 6, Sukta 45, Mantra 3

Sukta 6.45

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । नास्य क्षीयन्त ऊतयः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.45.3

Transliteration

mahī́r asya prá-nītayaḥ pū́rvīr utá prá-śastayaḥ | nā́sya kṣīyanta ūtáyaḥ ||

Translation

ମହାନ ଅଟେ ତାହାର ନେତୃତ୍ୱ; ପୁରାତନ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସନୀୟତା। ତାହାର ସହାୟତାଗୁଡ଼ିକ କେବେ କ୍ଷୀଣ ହୁଏନି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• महीरस्य: of the great (one)
• महीरस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun/Adjective (स्त्रीलिङ्ग विशेषण/संज्ञा)
• Root: महीर- (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘मह्/महत्’ से ‘महान्’)

• प्रणीतयः: leadings, guidances
• प्रणीतयः: कर्तृ/विषय (subject)
• Type: Noun (action/result)
• Root: प्र-नी- (धातु √नी ‘नेतुम्’), क्तिन्-प्रत्यय: ‘प्रणीतिः’

• पूर्वीः: former, earlier
• पूर्वीः: विशेषण (of ‘प्रणीतयः’)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व- (प्रातिपदिक)

• उत: and, also
• उत: समुच्चय/अन्वय (connective)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• प्रशस्तयः: praises, commendations
• प्रशस्तयः: कर्तृ/विषय (co-subject)
• Type: Noun (praise/commendation)
• Root: प्र-शंस्- (धातु √शंस् ‘स्तोतुम्/प्रशंसितुम्’), क्तिन्: ‘प्रशस्तिः’

• न: not
• न: निषेध (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध)

• अस्य: of him/this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive: ‘of him/it’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘अस्/इद’)

• क्षीयन्ते: they diminish, fail
• क्षीयन्ते: क्रिया (predicate)
• Type: Verb
• Root: √क्षि (क्षीयते) ‘क्षयम् गच्छति’

• ऊतयः: helps, aids, protections
• ऊतयः: कर्तृ/विषय (subject of ‘क्षीयन्ते’)
• Type: Noun
• Root: ऊति- (स्त्री. प्रातिपदिक; √अव्/√ऊ ‘रक्षण/सहाय’ से)